“Trụ đỡ” của nền kinh tế đang lung lay

Ngành nông nghiệp được ví như “trụ đỡ” của nền kinh tế nhưng đang có dấu hiệu “lung lay” trước tác động mạnh của dịch Covid-19. Minh chứng rõ nét nhất là xuất khẩu của toàn ngành đã “hụt hơi” do khó khăn từ sản xuất, lưu thông đến tiêu thụ; trong khi đó, nhập khẩu nguyên liệu, vật tư đầu vào lại gia tăng chóng mặt..

Xuất nhập khẩu ngành nông nghiệp 8 tháng đầu năm 2021
Xuất nhập khẩu ngành nông nghiệp 8 tháng đầu năm 2021

Cụ thể, theo số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong 8 tháng năm 2021, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản và vật tư nông nghiệp ước đạt 60,9 tỷ USD; trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 32,1 tỷ USD, tăng 21,6% và kim ngạch nhập khẩu khoảng 28,8 tỷ USD, tăng 44,1% so với cùng kỳ năm trước.

Với kết quả này, sau 8 tháng, xuất siêu của ngành nông nghiệp chỉ còn 3,3 tỷ USD, giảm tới 48,2% so với cùng kỳ năm trước.

SẢN XUẤT ĐÌNH TRỆ, NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU TĂNG

Trong tổng kim ngạch 28,8 tỷ USD nhập khẩu, các mặt hàng nông sản chính ước đạt 17,8 tỷ USD, tăng 57,7%; nhóm sản phẩm chăn nuôi (thịt lợn, các sản phẩm từ thịt, trứng sữa, gia cầm…) đạt trên 2,5 tỷ USD, tăng 6,6%; nhập khẩu nhóm hàng thủy sản ước khoảng 1,4 tỷ USD, tăng 19,3%; nhóm lâm sản chính khoảng 2,2 tỷ USD, tăng 38,3%; nhóm đầu vào sản xuất gần 5 tỷ USD, tăng 36%.

Tốc độ nhập khẩu tăng nhanh hơn tốc độ xuất khẩu.
Tốc độ nhập khẩu tăng nhanh hơn tốc độ xuất khẩu.

Xét về thị trường, Campuchia là nguồn cung nông sản xuất sang Việt Nam lớn nhất đạt 2,9 tỷ USD, chiếm 10,0% thị phần (trong đó mặt hàng điều chiếm 72,2% giá trị); tiếp theo là Hoa Kỳ đạt trên 2,7 tỷ USD, chiếm 9,3% thị phần (mặt hàng bông chiếm 36,3% tỷ trọng).

Tính riêng tháng 8/2021, phần lớn các địa phương thực hiện giãn cách xã hội để chống dịch Covid-19, dẫn đến hoạt động chế biến và xuất khẩu nông lâm thủy sản bị ảnh hưởng.

 
 
VnEconomy
Ông Nguyễn Văn Ổn, Phó Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan)

Hạt điều nhập khẩu theo loại hình kinh doanh từ ASEAN có thuế nhập khẩu 0%, trong khi nhập từ thị trường ngoài ASEAN có thuế 5%. Như vậy, có thể đặt nghi vấn các doanh nghiệp nhập khẩu hạt điều “mượn” đường Campuchia để trốn thuế nhập khẩu của mặt hàng này.

Về chiêu thức vi phạm, một số đối tượng thành lập doanh nghiệp và giai đoạn đầu sẽ làm ăn đúng quy định để tạo niềm tin, tạo vỏ bọc, sau một thời gian sẽ nhập ồ ạt lượng lớn hàng hóa rồi bán trong nội địa để trốn thuế và chủ doanh nghiệp sẽ bỏ trốn. Theo quy định, doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để gia công, sản xuất hàng xuất khẩu được hưởng thuế suất thuế nhập khẩu 0% nhưng toàn bộ thành phẩm phải được xuất khẩu. Trường hợp doanh nghiệp tự ý tiêu thụ nội địa là hành vi vi phạm và sẽ bị xử lý nghiêm.

Hiện các cơ quan chức năng của Tổng cục Hải quan đã có kế hoạch kiểm tra 130 doanh nghiệp chế biến điều có dấu hiệu nghi vấn tại một số địa phương. Không chỉ là nguy cơ gian lận, trốn thuế, hành vi vi phạm của các đối tượng còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp làm ăn chân chính và đời sống của người dân trồng điều trong nước.

Ông Nguyễn Văn Ổn, Phó Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan)
Ông Nguyễn Văn Ổn, Phó Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan)

Hạt điều nhập khẩu theo loại hình kinh doanh từ ASEAN có thuế nhập khẩu 0%, trong khi nhập từ thị trường ngoài ASEAN có thuế 5%. Như vậy, có thể đặt nghi vấn các doanh nghiệp nhập khẩu hạt điều “mượn” đường Campuchia để trốn thuế nhập khẩu của mặt hàng này. Về chiêu thức vi phạm, một số đối tượng thành lập doanh nghiệp và giai đoạn đầu sẽ làm ăn đúng quy định để tạo niềm tin, tạo vỏ bọc, sau một thời gian sẽ nhập ồ ạt lượng lớn hàng hóa rồi bán trong nội địa để trốn thuế và chủ doanh nghiệp sẽ bỏ trốn. Theo quy định, doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để gia công, sản xuất hàng xuất khẩu được hưởng thuế suất thuế nhập khẩu 0% nhưng toàn bộ thành phẩm phải được xuất khẩu. Trường hợp doanh nghiệp tự ý tiêu thụ nội địa là hành vi vi phạm và sẽ bị xử lý nghiêm. Hiện các cơ quan chức năng của Tổng cục Hải quan đã có kế hoạch kiểm tra 130 doanh nghiệp chế biến điều có dấu hiệu nghi vấn tại một số địa phương. Không chỉ là nguy cơ gian lận, trốn thuế, hành vi vi phạm của các đối tượng còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp làm ăn chân chính và đời sống của người dân trồng điều trong nước.

Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản tháng 8/2021 ước đạt gần 3,4 tỷ USD; giảm 21,6% so với tháng 8/2020 và giảm 22,0% so với tháng 7/2021. Thế nhưng, nhập khẩu của ngành nông lâm ngư nghiệp vẫn tăng rất mạnh trong tháng 8/2021, thậm chí kim ngạch nhập khẩu lần đầu tiên đã cao hơn giá trị xuất khẩu của ngành trong một tháng.

Lý giải điều này, một số chuyên gia cho rằng do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên nhiều nhà máy sản xuất vật tư đầu vào cho sản xuất nông nghiệp, nhất là các nhà máy sản xuất phân bón và nguyên liệu thức ăn trong nước đã phải giảm công suất, thậm chí là ngừng sản xuất.

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chỉ trong nửa đầu năm 2021, cả nước nhập khẩu 2,31 triệu tấn phân bón các loại, kim ngạch 645,32 triệu USD, tăng 14,4% về khối lượng, tăng 25,5% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, nhu cầu chăn nuôi, trồng trọt của nông dân vẫn phải duy trì, dẫn đến tạo điều kiện cho nhập khẩu gia tăng.

Về giá, trên thị trường thế giới, giá các loại phân bón đều tăng rất mạnh so với một năm trước đây: Kali cao hơn 54%, Urea đắt hơn 56%, UAN32 cao hơn 60%, anhydrous đắt hơn 62%, UAN28 cao hơn 64%, DAP đắt hơn 69% và MAP cao hơn 75%. Và đây là nguyên nhân đẩy giá phân bón trong nước thời gian qua tăng “phi mã” ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất, trồng trọt của nông dân.

Năm nay đã chứng kiến nhập khẩu hạt điều thô tăng cao chưa từng thấy, trở thành một trong những “thủ phạm” đẩy kim ngạch nhập khẩu của ngành nông nghiệp tăng mạnh.

KIM NGẠCH NHẬP KHẨU ĐIỀU TĂNG HƠN 200%

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong 7 tháng năm 2021, lượng điều nhập khẩu vượt 2,03 triệu tấn, với kim ngạch đạt gần 3,05 tỷ USD; tăng 160,2% về lượng, tăng 207% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2020.

Đáng chú ý, dù mới hết tháng 8 nhưng kim ngạch và lượng điều nhập khẩu đã cao gấp đôi so với cả năm 2020 (năm 2020, cả nước chỉ nhập khẩu 1,45 triệu tấn với kim ngạch hơn 1,8 tỷ USD).

Trong số các thị trường nhập khẩu, thì nhập khẩu từ Cămpuchia tăng đột biến và trở thành nhà cung cấp hạt điều lớn nhất cho Việt Nam.

Hạt điều nhập khẩu từ Campuchia chiếm 53,7% trong tổng khối lượng và chiếm 60,2% trong tổng kim ngạch nhập khẩu hạt điều của cả nước.

Trong 7 tháng của năm 2021 nhập khẩu hạt điều từ Campuchia lên tới 1,1 triệu tấn, kim ngạch hơn 1,83 tỷ USD, tăng khủng khiếp tới 455,9% về lượng, tăng 632% về kim ngạch.

Ngành điều luôn xuất siêu trong suốt 31 năm qua, năm 2020 xuất khẩu hạt điều đạt trị giá 3,19 tỷ USD; xuất siêu hơn 1,2 tỷ USD. Thế nhưng năm 2021, lần đầu tiêu ngành điều rơi vào thế nhập siêu.

Kim ngạch xuất khẩu hạt điều trong 8 tháng qua đạt 2,25 tỷ USD, tăng 15,1% về giá trị so với 8 tháng của năm 2020. Nếu dự tính cả năm 2021, xuất khẩu điều vẫn giữ được tăng trưởng kim ngạch 15%, thì kim ngạch xuất khẩu điều sẽ vào khoảng 3,67 tỷ USD; trong khi nhập khẩu điều 8 tháng qua đã tiệm cận với con số này.

VnEconomy
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm

Là nước sản xuất và xuất khẩu lương thực nằm ở tốp đầu thế giới, song ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp nước ta vẫn phải nhập khẩu 70-85% nguyên liệu từ nước ngoài và hàng năm đều tăng cả về lượng cũng như giá trị. Riêng trong 8 tháng năm 2021, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng 55% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nguyên nhân là do ngành nông nghiệp trong nước chỉ có thể cung cấp tối đa 4,5 - 5 triệu tấn ngô hạt, 4 triệu tấn cám, 4 triệu tấn sắn làm thức ăn chăn nuôi, trong khi nhu cầu hàng năm cần tới 26-27 triệu tấn các loại, chủ yếu là ngô, đậu tương, lúa mỳ, dầu động thực vật.

Đã đến lúc Việt Nam cần có một chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu thức ăn trong nước một cách căn cơ, bài bản. Cần có nhiều giải pháp đồng bộ, mà một trong các giải pháp đó là phát triển trồng các loại cây phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi như ngô, đậu tương, tăng diện tích trồng cỏ làm thức ăn cho bò. Đồng thời có giải pháp thúc đẩy chế biến các phụ phẩm của ngành thủy sản như bột vụn cá, bột vỏ sò để làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm

Là nước sản xuất và xuất khẩu lương thực nằm ở tốp đầu thế giới, song ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp nước ta vẫn phải nhập khẩu 70-85% nguyên liệu từ nước ngoài và hàng năm đều tăng cả về lượng cũng như giá trị. Riêng trong 8 tháng năm 2021, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng 55% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân là do ngành nông nghiệp trong nước chỉ có thể cung cấp tối đa 4,5 - 5 triệu tấn ngô hạt, 4 triệu tấn cám, 4 triệu tấn sắn làm thức ăn chăn nuôi, trong khi nhu cầu hàng năm cần tới 26-27 triệu tấn các loại, chủ yếu là ngô, đậu tương, lúa mỳ, dầu động thực vật. Đã đến lúc Việt Nam cần có một chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu thức ăn trong nước một cách căn cơ, bài bản. Cần có nhiều giải pháp đồng bộ, mà một trong các giải pháp đó là phát triển trồng các loại cây phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi như ngô, đậu tương, tăng diện tích trồng cỏ làm thức ăn cho bò. Đồng thời có giải pháp thúc đẩy chế biến các phụ phẩm của ngành thủy sản như bột vụn cá, bột vỏ sò để làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi.

 

Đổi ưu đãi lấy tri thức: Cách tiếp cận mới cho công nghiệp phụ trợ Việt Nam

Bám sát Nghị quyết 10-NQ/TW, Việt Nam cần chuyển đổi cơ chế ưu đãi FDI sang hướng tập trung nâng cao năng lực sản xuất thực chất cho doanh nghiệp nội địa. Việc áp dụng Bộ chỉ tiêu phát triển nhà cung ứng (SDS) sẽ biến khối FDI thành “trường học công nghiệp”, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hình thành hệ sinh thái phụ trợ mạnh mẽ, giúp Việt Nam xây dựng nền công nghiệp tự chủ, hiện đại…

Hồ tiêu Việt Nam đón cơ hội lớn từ thị trường Trung Đông, Nam Á

Xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng tích cực trong năm 2026, nhờ nhu cầu ổn định từ các thị trường lớn và cơ hội mở rộng sang Trung Đông, Nam Á. Tuy nhiên, cùng với triển vọng khả quan là những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng và quản trị rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế.

Báo chí - doanh nghiệp: Mối quan hệ cộng sinh trong xử lý khủng hoảng truyền thông

Sự phát triển của báo điện tử và mạng xã hội khiến khủng hoảng truyền thông có thể lan rộng với tốc độ chưa từng có, gây tác động nặng nề đến doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, mối quan hệ “cộng sinh” giữa báo chí và doanh nghiệp được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát thông tin và hóa giải khủng hoảng hiệu quả.

Báo chí đi đầu trong truyền thông phòng, chống thiên tai

Trong bối cảnh thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, thông tin chính xác và kịp thời được xem là yếu tố đặc biệt quan trọng nhằm giúp người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại. Một cảnh báo phát đi đúng lúc có thể giúp bảo vệ tính mạng và tài sản, trong khi thông tin chậm trễ hoặc sai lệch có thể làm gia tăng rủi ro.

Nâng cao an toàn lao động cho nông dân trên đồng ruộng

Dự án An sinh xã hội DGD đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm đảm bảo an sinh và an toàn lao động cho nông dân chuỗi lúa gạo, tôm tại Đồng bằng sông Cửu Long. Qua đó, dự án giúp nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện điều kiện làm việc và thúc đẩy nông nghiệp phát triển bền vững và bao trùm hơn...

Trên chặng đường 35 năm hình thành và phát triển, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, trước đây là Thời báo Kinh tế Việt Nam, đã không ngừng nỗ lực tập trung vào các sản phẩm báo chí chất lượng, chuyên sâu, gắn chặt với thực tiễn của doanh nghiệp, lắng nghe những khó khăn, rào cản về chính sách đang tác động đến sự phát triển của doanh nghiệp, từ đó đưa ra kiến nghị, giải pháp nhằm tháo gỡ những bất cập ở cả cấp độ chính sách vĩ mô lẫn hoạt động sản xuất kinh doanh, thực hiện sứ mệnh phản ánh và đồng hành cùng tiến trình phát triển của đất nước.

VnEconomy Nhận diện cơ hội và thách thức trong xây dựng mô hình phát triển mới

Nhận diện đầy đủ các cơ hội, thách thức mà khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đặt ra cho việc xây dựng mô hình phát triển Việt Nam, gắn tăng trưởng kinh tế với đổi mới quản trị quốc gia và cải thiện chất lượng đời sống nhân dân đang là vấn đề quan trọng được cấp thiết làm rõ.

VnEconomy Nhận diện cơ hội và thách thức trong xây dựng mô hình phát triển mới

Nhận diện đầy đủ các cơ hội, thách thức mà khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đặt ra cho việc xây dựng mô hình phát triển Việt Nam, gắn tăng trưởng kinh tế với đổi mới quản trị quốc gia và cải thiện chất lượng đời sống nhân dân đang là vấn đề quan trọng được cấp thiết làm rõ.

VnEconomy
VnEconomy
Đảng Cộng sản Việt Nam - Đại hội XIV

Đảng Cộng sản Việt Nam - Đại hội XIV

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy