Thị trường vận tải biển quốc tế từ đầu tháng 5/2026 đến nay đang chứng kiến đợt tăng giá cước mạnh trên nhiều tuyến vận chuyển trọng điểm, đặc biệt là các tuyến kết nối châu Á với Bắc Mỹ và châu Âu. Đối với ngành thủy sản Việt Nam, đây là diễn biến đáng lo ngại bởi logistics luôn là một trong những khoản chi phí lớn nhất trong cơ cấu giá thành xuất khẩu...

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết giá cước vận tải biển đã bắt đầu tăng từ đầu tháng 5 và tăng mạnh hơn trong nửa cuối tháng 6. Các tuyến đi Mỹ và Canada - những thị trường tiêu thụ thủy sản quan trọng của Việt Nam, là những nơi chứng kiến mức tăng rõ rệt nhất.

GIÁ CƯỚC TĂNG MẠNH TRÊN CÁC TUYẾN XUẤT KHẨU CHỦ LỰC

Trên tuyến vận chuyển đến bờ Tây nước Mỹ, giá cước đi cảng Los Angeles trong giai đoạn từ ngày 15 đến 30/6 đã lên khoảng 6.500 USD cho mỗi container nguyên (FCL), tăng 27% so với nửa đầu tháng 6/2026. Nếu so với nửa cuối tháng 5, mức cước này đã tăng tới 90%.

Tuyến đi bờ Đông nước Mỹ cũng không nằm ngoài xu hướng. Giá cước vận chuyển đến New York trong nửa cuối tháng 6 đạt khoảng 7.900 USD/FCL, tăng 23% so với nửa đầu tháng và tăng khoảng 70% so với nửa cuối tháng 5.

Đáng chú ý, tuyến đi Canada ghi nhận mức tăng còn mạnh hơn. Cước vận chuyển đến Toronto và Montreal hiện đã vượt ngưỡng 10.000 USD/FCL, tăng 73% so với cuối tháng 5 và cao hơn gấp đôi so với thời điểm đầu năm.

Trong khi đó, các tuyến đi Nhật Bản vẫn tương đối ổn định với mức cước dao động từ 450 đến 770 USD/FCL. Điều này giúp các doanh nghiệp có đơn hàng sang Nhật Bản phần nào giảm bớt áp lực chi phí trong ngắn hạn.

VASEP nhận định đợt tăng giá hiện nay là kết quả của sự cộng hưởng từ nhiều yếu tố.

Nguyên nhân đầu tiên đến từ những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Những rủi ro liên quan đến eo biển Hormuz cùng tình trạng căng thẳng kéo dài tại khu vực Biển Đỏ khiến nhiều hãng tàu tiếp tục lựa chọn hành trình vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì đi qua tuyến vận tải truyền thống.

"Việc kéo dài hành trình làm gia tăng đáng kể chi phí nhiên liệu, giảm hiệu quả khai thác đội tàu và kéo giãn vòng quay container. Hệ quả là năng lực vận tải thực tế trên thị trường bị thu hẹp, tạo áp lực tăng giá cước", VASEP nhận định.

Nguyên nhân thứ hai là thị trường Mỹ đang xuất hiện làn sóng nhập khẩu sớm. Nhiều nhà nhập khẩu và nhà bán lẻ đẩy nhanh việc đưa hàng về kho nhằm tránh các nguy cơ phát sinh từ thuế quan, phụ phí nhiên liệu hoặc những thay đổi trong chính sách thương mại.

Nhu cầu vận chuyển tăng nhanh trong thời gian ngắn, trong khi nguồn cung tàu bị hạn chế khiến giá cước vận tải biển có xu hướng leo thang mạnh hơn bình thường.

Ngoài ra, việc các hãng tàu điều chỉnh lịch trình, thiếu container rỗng tại một số khu vực và tình trạng ùn ứ cục bộ ở một số cảng trung chuyển cũng góp phần làm gia tăng áp lực lên chuỗi logistics toàn cầu.

DOANH NGHIỆP THỦY SẢN CHỊU ÁP LỰC KÉP

VASEP cho biết đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam, đợt tăng cước hiện nay tạo ra áp lực trên nhiều phương diện. Trước hết là áp lực về chi phí. Logistics vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành xuất khẩu thủy sản. Khi giá cước tăng hàng chục phần trăm chỉ trong vài tuần, lợi nhuận của doanh nghiệp bị bào mòn đáng kể, đặc biệt đối với các hợp đồng đã ký trước đó với giá bán cố định.

Không chỉ vậy, ngành thủy sản còn có những đặc thù riêng khiến tác động từ biến động vận tải biển trở nên nghiêm trọng hơn. Các mặt hàng như tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc hay sản phẩm chế biến sâu đều đòi hỏi bảo quản lạnh nghiêm ngặt trong suốt quá trình vận chuyển. Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ phải trả chi phí cước biển cao hơn, mà còn phải gánh thêm các khoản chi phí liên quan đến container lạnh, điện lạnh, lưu kho, lưu bãi và các phụ phí phát sinh.

Trong trường hợp lịch tàu thay đổi hoặc hàng hóa đến chậm, doanh nghiệp còn đối mặt với nguy cơ bị khách hàng khiếu nại, phát sinh tranh chấp thương mại hoặc mất cơ hội kinh doanh.

Đối với các lô hàng xuất khẩu sang Mỹ, EU và Canada - những thị trường có thời gian vận chuyển dài, rủi ro này càng trở nên đáng kể.

Trước diễn biến phức tạp của thị trường vận tải biển, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp thủy sản cần chủ động hơn trong công tác quản trị logistics.

Một trong những giải pháp quan trọng là đặt chỗ vận chuyển sớm nhằm bảo đảm có đủ chỗ trên tàu và hạn chế rủi ro tăng giá vào phút cuối. Doanh nghiệp cũng cần theo dõi sát lịch trình tàu, đa dạng hóa đối tác vận chuyển và tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một hãng tàu hoặc một cảng trung chuyển.

Đối với các hợp đồng mới, yếu tố biến động cước vận tải cần được đưa vào quá trình đàm phán giá bán với khách hàng nhằm chia sẻ rủi ro. Với những hợp đồng đã ký, doanh nghiệp nên trao đổi sớm với đối tác để thống nhất phương án điều chỉnh lịch giao hàng hoặc phân bổ chi phí phát sinh nếu cần thiết.

Đặc biệt, các doanh nghiệp có đơn hàng đi Mỹ và Canada trong những tháng tới cần thận trọng khi cam kết thời gian giao hàng cố định, bởi thị trường vận tải vẫn đang biến động rất nhanh.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, triển vọng giá cước trong thời gian tới sẽ phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, khả năng khôi phục lịch trình ổn định của các hãng tàu và sức mua thực tế tại thị trường Mỹ sau giai đoạn nhập hàng sớm.

"Nếu các rủi ro địa chính trị được kiểm soát, áp lực cước có thể giảm bớt. Tuy nhiên, trong bối cảnh mùa cao điểm vận tải đến sớm và năng lực vận tải toàn cầu vẫn đang bị kéo giãn, mặt bằng giá cước khó có khả năng giảm mạnh trong ngắn hạn", VASEP nhận định.

Đối với ngành thủy sản, logistics không còn đơn thuần là một khoản chi phí phát sinh, mà đang trở thành yếu tố chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh. Khả năng dự báo thị trường, kiểm soát chi phí vận chuyển và quản trị rủi ro chuỗi cung ứng sẽ là "chìa khóa" giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, bảo vệ lợi nhuận và nâng cao vị thế trên thị trường xuất khẩu trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay.