Việt Nam - Trung Quốc ký kết hợp tác về chuỗi cung ứng và kinh tế biên giới

Chiều 15/4/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã có buổi hội đàm với Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào. Sự kiện này tạo tiền đề cho chuỗi hành động cụ thể về thương mại điện tử xuyên biên giới, mở cửa thị trường nông sản và tái cơ cấu chuỗi cung ứng giữa hai nước.

NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI 256,5 TỶ USD VÀ BÀI TOÁN CÂN BẰNG CƠ CẤU

Buổi hội đàm diễn ra trong bối cảnh quan hệ thương mại Việt Nam – Trung Quốc đang đứng ở mức cao lịch sử. Theo thống kê của Hải quan Việt Nam, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 256,5 tỷ USD, tăng 24,8% so với năm 2024. Trung Quốc tiếp tục nhiều năm liên tiếp là đối tác thương mại lớn nhất và thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam duy trì vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khối ASEAN.

Tuy nhiên, quy mô thương mại lớn đi kèm với một thách thức cơ cấu dai dẳng: nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc vẫn ở mức cao, phản ánh sự phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện và hàng trung gian nhập khẩu từ phía bắc.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh: hai bên cần tập trung cơ cấu lại chuỗi sản xuất, thương mại và cung ứng, đặt hợp tác chuỗi sản xuất là trọng tâm để đưa quan hệ thương mại phát triển theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

Phía Việt Nam đề nghị Trung Quốc tăng cường nhập khẩu hàng hóa Việt Nam, mở rộng danh mục các mặt hàng được hưởng ưu đãi thuế quan và mở cửa thị trường. Cụ thể, Việt Nam yêu cầu công nhận lẫn nhau kết quả kiểm dịch động thực vật đối với hàng nông lâm thủy sản — vốn là một trong những rào cản phi thuế quan lớn nhất đối với nông sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc.

Việt Nam cũng đề nghị tạo điều kiện tham gia Chương trình "Chia sẻ thị trường lớn – Xuất khẩu Trung Quốc" và mở rộng các văn phòng xúc tiến thương mại tại các địa phương Trung Quốc.

Bộ trưởng Vương Văn Đào nhất trí với toàn bộ các đề nghị trên. Phía Trung Quốc xác nhận tiếp tục ủng hộ Việt Nam thành lập các văn phòng xúc tiến thương mại tiếp theo, sau ba văn phòng đã có tại Trùng Khánh, Hàng Châu và Hải Khẩu.

Về Chương trình "Chia sẻ thị trường lớn", phía Trung Quốc mời Việt Nam tham gia 5 hoạt động trong khuôn khổ chương trình năm 2026 và hoan nghênh Việt Nam làm quốc gia chủ đề trong chuỗi sự kiện năm 2027 — một vị thế ngoại giao thương mại có giá trị xúc tiến cao.

HAI BẢN GHI NHỚ VÀ MỤC TIÊU 500 TỶ USD

Điểm nhấn pháp lý của ngày 15/4/2026 là lễ ký kết hai bản ghi nhớ diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước hai nước.

Văn kiện thứ nhất là "Bản ghi nhớ về thành lập nhóm công tác đàm phán thúc đẩy xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Việt Nam – Trung Quốc" — khuôn khổ thể chế hóa một hình thức hợp tác kinh tế khu vực biên giới có tiền lệ thành công ở nhiều cặp quốc gia láng giềng trong khu vực.

Văn kiện thứ hai là "Bản ghi nhớ về thành lập nhóm công tác hợp tác chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng Việt Nam – Trung Quốc" — cơ chế trực tiếp triển khai định hướng tái cơ cấu chuỗi cung ứng mà Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh tại phiên hội đàm.

Đặt trong bối cảnh làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, với xu hướng "Trung Quốc +1" đang định hình lại địa lý sản xuất châu Á — nhóm công tác về chuỗi cung ứng có ý nghĩa chiến lược vượt ra ngoài quan hệ song phương. Đây là cơ chế để Việt Nam chủ động định vị mình trong cấu trúc phân công lao động khu vực, thay vì chỉ tiếp nhận thụ động làn sóng dịch chuyển.

Về thương mại điện tử xuyên biên giới, Bộ trưởng Vương Văn Đào đề nghị Việt Nam tăng cường sự hiện diện của Gian hàng quốc gia Việt Nam trên các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc nhằm quảng bá hàng hóa Việt Nam trực tiếp đến người tiêu dùng Trung Quốc. Đây là kênh phân phối đang tăng trưởng nhanh và có tiềm năng, đặc biệt với các mặt hàng nông sản, thực phẩm và hàng tiêu dùng của Việt Nam vốn đang được người tiêu dùng Trung Quốc quan tâm.

Hai Bộ trưởng cũng nhất trí thành lập Nhóm công tác chung cấp kỹ thuật để rà soát, đôn đốc triển khai các nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao và các kết quả cam kết từ hội đàm.

Mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 500 tỷ USD được hai Bộ trưởng xác nhận như định hướng chiến lược dài hạn, tương ứng mức tăng gần gấp đôi so với kim ngạch 256,5 tỷ USD của năm 2025.

Nhân dịp này, Bộ trưởng Vương Văn Đào mời Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng dẫn đầu đoàn công tác Việt Nam tham dự Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC tổ chức tại Tô Châu từ ngày 22 đến 23/5/2026. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cũng mời Bộ trưởng Vương Văn Đào thăm Việt Nam trong thời gian phù hợp để tiếp tục trao đổi sâu hơn về các nội dung hợp tác cùng quan tâm.