Những yêu cầu mới về chống mất rừng, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng tại Vương quốc Anh không chỉ tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu, mà còn liên quan trực tiếp đến người sản xuất, vùng nguyên liệu, hệ thống truy xuất nguồn gốc và khả năng cung cấp thông tin của toàn bộ chuỗi cung ứng tại Việt Nam...

Vương quốc Anh đang thúc đẩy lộ trình xây dựng các quy định chống mất rừng mới với mục tiêu vận hành song song và tương thích với Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), qua đó giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp và tăng hiệu quả kiểm soát các chuỗi cung ứng có nguy cơ gây mất rừng.

Ngày 11/9/2026, Mạng lưới EUDR Lâm nghiệp tổ chức hội thảo trực tuyến “Cập nhật Quy định chống mất rừng của Vương quốc Anh” với sự hỗ trợ của Tổ chức Forest Trends. Chương trình cung cấp những thông tin mới nhất về cách tiếp cận của Vương quốc Anh trong kiểm soát nguy cơ mất rừng trong chuỗi cung ứng, định hướng xây dựng Quy định chống mất rừng của Vương quốc Anh (UKDR) và mối liên hệ với các yêu cầu đang được triển khai tại các thị trường quốc tế, đặc biệt là EU.

VƯƠNG QUỐC ANH THAM VẤN CHÍNH SÁCH CHỐNG MẤT RỪNG

TS. Tô Xuân Phúc, Giám đốc Chương trình Chính sách, Tài chính và Thương mại rừng của Forest Trends, cho biết trong những năm gần đây, các thị trường lớn ngày càng đưa ra nhiều yêu cầu nhằm hạn chế nguy cơ mất rừng và suy thoái rừng gắn với hàng hóa trong chuỗi cung ứng quốc tế. EUDR là một trong những chính sách tiên phong theo hướng này, đặt ra các yêu cầu mới về thẩm định chuỗi cung ứng, tính hợp pháp, truy xuất nguồn gốc và thông tin địa lý của vùng sản xuất.

Diễn giả chính tại hội thảo trực tuyến, ông Tom Alpe, Cố vấn Chính sách Thương mại tại Đơn vị Lâm nghiệp Quốc tế của Vương quốc Anh, cho hay Chính phủ Vương quốc Anh đã xác nhận EUDR sẽ được áp dụng tại Bắc Ireland từ cuối tháng 12/2026. Đồng thời, nước này dự kiến ban hành các quy định bắt buộc về trách nhiệm giải trình (due diligence) tại khu vực Great Britain theo Phụ lục 17 của Đạo luật Môi trường nhằm kiểm soát các chuỗi cung ứng có nguy cơ gây mất rừng.

Theo đề xuất hiện nay, phạm vi điều chỉnh của quy định mới sẽ tương đồng với EUDR, bao gồm các sản phẩm từ gia súc, ca cao, cà phê, cọ dầu, cao su, đậu tương và gỗ, cùng một số sản phẩm chế biến có nguồn gốc từ các nhóm hàng hóa này".

Ông Tom Alpe Cố vấn Chính sách Thương mại tại Đơn vị Lâm nghiệp Quốc tế của Vương quốc Anh

Các doanh nghiệp có doanh thu trên 1 triệu bảng Anh sẽ phải bảo đảm các sản phẩm thuộc nhóm nguy cơ gây mất rừng tuân thủ pháp luật của quốc gia sản xuất, đồng thời xây dựng hệ thống thẩm định rủi ro và nộp báo cáo thường niên. Doanh nghiệp cũng phải thu thập, lưu giữ dữ liệu định vị địa lý và chia sẻ các thông tin này trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Tom Alpe, mục tiêu của Chính phủ Vương quốc Anh là bảo đảm các doanh nghiệp có thể tận dụng những hệ thống đã xây dựng để đáp ứng EUDR nhằm tuân thủ quy định của nước này, từ đó giảm chi phí và gánh nặng hành chính. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc sẽ được hỗ trợ bằng dữ liệu định vị địa lý, trong khi nghĩa vụ đối với các doanh nghiệp ở khâu sau của chuỗi cung ứng sẽ được đơn giản hóa.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, Vương quốc Anh chưa có kế hoạch áp dụng đầy đủ toàn bộ các yêu cầu của EUDR. Trọng tâm trước mắt là ngăn chặn tình trạng mất rừng trái pháp luật theo quy định của quốc gia nơi sản xuất hàng hóa, thay vì ngay lập tức áp dụng tiêu chuẩn “không gây mất rừng”.

Bên cạnh đó, Vương quốc Anh sẽ không thực hiện phân loại rủi ro theo quốc gia như EUDR; không áp dụng các biện pháp kiểm soát hải quan hoặc kiểm tra mới tại biên giới; không yêu cầu doanh nghiệp nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) khi hàng hóa nhập khẩu vào Vương quốc Anh. Các doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 triệu bảng Anh cũng không thuộc phạm vi điều chỉnh.

Theo lộ trình dự kiến, quá trình tham vấn chính sách sẽ được khởi động vào mùa thu năm 2026. Sau đó, Chính phủ Vương quốc Anh sẽ hoàn thiện chính sách, trình dự luật hoặc các văn bản pháp luật liên quan và công bố hướng dẫn thực hiện trước khi triển khai chính thức các quy định mới từ năm 2028 trở đi.

Chính phủ Vương quốc Anh cũng khẳng định sẽ tiếp tục tham vấn các bên liên quan và nghiên cứu các hệ thống quản lý quốc gia của các nước đối tác nhằm bảo đảm quá trình triển khai diễn ra hiệu quả, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các yêu cầu mới về chống mất rừng trong thương mại quốc tế.

DOANH NGHIỆP VIỆT NAM CẦN SỚM CHUẨN BỊ

TS Tô Xuân Phúc nhấn mạnh những thay đổi trong chính sách chống mất rừng của các thị trường lớn có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam - quốc gia có chuỗi cung ứng gỗ, cà phê và cao su gắn chặt với các thị trường quốc tế, trong đó EU và Vương quốc Anh đều là những thị trường quan trọng.

Nếu so sánh với thị trường EU, xuất khẩu gỗ của Việt Nam vào EU chỉ chiếm hơn 4% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành. Như vậy, riêng thị trường Vương quốc Anh đã tương đương khoảng một nửa quy mô xuất khẩu gỗ của Việt Nam vào EU".

TS. Tô Xuân Phúc Giám đốc Chương trình Chính sách, Tài chính và Thương mại rừng của Forest Trends

Theo tính toán của Forest Trends và các hiệp hội ngành gỗ, mỗi năm xuất khẩu sản phẩm gỗ của Việt Nam vào Vương quốc Anh chiếm khoảng 1,6%-1,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành gỗ, hiện đạt khoảng 17 tỷ USD mỗi năm.

Đối với ngành cà phê, thị trường Vương quốc Anh chiếm khoảng trên dưới 10% tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam ra thế giới. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu trực tiếp cao su sang Vương quốc Anh chiếm khoảng trên dưới 1% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành cao su.

TS. Tô Xuân Phúc cho biết ngoài lượng cao su xuất khẩu trực tiếp, Việt Nam còn xuất khẩu cao su sang các thị trường trung gian, đặc biệt là Trung Quốc. Sau quá trình chế biến và lưu thông thương mại, các sản phẩm có nguồn gốc từ cao su Việt Nam vẫn có thể tiếp tục được xuất khẩu vào Vương quốc Anh.

Do đó, những yêu cầu mới về chống mất rừng, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng tại Vương quốc Anh không chỉ tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu mà còn liên quan trực tiếp đến người sản xuất, vùng nguyên liệu, hệ thống truy xuất nguồn gốc và khả năng cung cấp thông tin của toàn bộ chuỗi cung ứng tại Việt Nam.