Xây dựng Nghị quyết mới về bảo vệ môi trường đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Ngày 13/5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình xây dựng Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu và định hướng chính sách quản lý tín chỉ carbon.

Theo Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2026 và chương trình công tác của Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì xây dựng, trình đề án Nghị quyết về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nghị quyết mới sẽ thay thế Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 3/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

TẦM NHÌN 2050: KINH TẾ XANH, KINH TẾ TUẦN HOÀN GIỮ VAI TRÒ CHỦ ĐẠO VÀ ĐẠT MỤC TIÊU NETZERO

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết sau 12 năm triển khai Nghị quyết số 24-NQ/TW, công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu đã đạt nhiều kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu vẫn còn nhiều hạn chế. Tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội và một số đô thị lớn tiếp tục ở mức nghiêm trọng; ô nhiễm lưu vực sông, làng nghề và chất thải nhựa chưa được xử lý hiệu quả; đa dạng sinh học suy giảm nhanh; hạ tầng bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai tại nhiều địa phương còn yếu.

Bên cạnh đó, cơ chế tài chính xanh và thị trường carbon mới ở giai đoạn đầu phát triển; hệ thống dữ liệu môi trường còn phân tán, thiếu kết nối; công tác hậu kiểm, thanh tra và xử lý vi phạm chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nguyên nhân được chỉ ra chủ yếu được xác định là do nhận thức ở một số nơi chưa đầy đủ; quy định pháp luật đôi khi chưa phù hợp với năng lực thực hiện; phương thức quản lý chậm đổi mới; nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất đưa vào dự thảo Nghị quyết mới các mục tiêu đến năm 2035 là xây dựng hệ thống quản trị hiện đại, phục hồi hệ sinh thái và thúc đẩy chuyển đổi xanh. Tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam trở thành quốc gia có môi trường sống trong lành, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn giữ vai trò chủ đạo, đạt mức phát thải ròng bằng "0" (Net Zero).

Từ các mục tiêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các đoàn thể; hoàn thiện thể chế; đổi mới phương thức quản lý nhà nước; thúc đẩy thị trường xanh và quản lý phát thải; kiểm soát chặt chẽ nguồn gây ô nhiễm; xử lý dứt điểm các điểm nóng môi trường;

Cùng với đó, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực; đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương hoàn thiện các bước tiếp theo trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết để báo cáo Đảng ủy Chính phủ và triển khai các bước tiếp theo theo quy định.

XÁC ĐỊNH RÕ VẤN ĐỀ TRỌNG TÂM, VẤN ĐỀ MỚI, NỘI DUNG ĐỘT PHÁ, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN NHANH VÀ BỀN VỮNG

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Nghị quyết số 24-NQ/TW được ban hành trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đã tạo nền tảng chính trị quan trọng cho công tác ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường trong hơn một thập kỷ qua. Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần kế thừa đầy đủ kết quả sơ kết, tổng kết quá trình triển khai Nghị quyết 24, đặc biệt là kết quả tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết.

Theo Phó Thủ tướng, việc xây dựng Nghị quyết mới xuất phát từ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số, bao gồm các yêu cầu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết; đồng thời làm rõ cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn và những yêu cầu mới đặt ra đối với việc ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 24-NQ/TW.

“Để hoàn thiện Nghị quyết ở các bước tiếp theo, dự thảo Nghị quyết phải xác định rõ các vấn đề trọng tâm, vấn đề mới và các nội dung mang tính đột phá, bảo đảm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới”, Phó Thủ tướng yêu cầu.

Trong đó, cần xây dựng cơ chế đánh giá thực chất, đo lường được kết quả thực hiện, gắn trách nhiệm cụ thể với người đứng đầu và phù hợp với yêu cầu phân cấp, phân quyền hiện nay. Công tác bảo vệ môi trường phải được xác định là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của các cấp, các ngành, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa ứng xử với môi trường, bắt đầu từ nâng cao nhận thức và ý thức của mỗi người dân, Phó Thủ tướng cho rằng cần đẩy mạnh các phong trào, hoạt động tuyên truyền nhằm hình thành thói quen, hành vi thân thiện với môi trường trong toàn xã hội.

Về nguồn lực thực hiện, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực cho bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, tạo động lực thu hút các nguồn lực xã hội. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường khi triển khai các dự án đầu tư.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương hoàn thiện dự thảo Báo cáo tổng kết thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW và dự thảo Nghị quyết mới trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan liên quan; chủ động bám sát tiến độ, bảo đảm chất lượng. Cùng với đó cần xây dựng chương trình hành động để tổ chức triển khai thực hiện ngay sau khi Nghị quyết được ban hành.