Xây dựng phương án sớm ứng phó trước nguy cơ hiện tượng El Niño rất mạnh

Tại buổi họp báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường diễn ra ngày 17/6, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Đặng Thanh Mai cho biết hiện tượng El Nino đã chính thức hình thành trên khu vực xích đạo trung tâm Thái Bình Dương và đang có xu hướng tiếp tục phát triển mạnh trong những tháng tới.

Theo chuyên gia, quá trình hình thành El Niño năm 2026 diễn ra tương đối nhanh. 

Dự báo nền nhiệt độ tại các khu vực trên phạm vi toàn quốc trong các tháng cuối năm 2026 sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5- 1,5°C; riêng giai đoạn tháng 10- 12/2026 nhiệt độ có thể cao hơn từ 1,0-2,0°C. Do vậy, trong các tháng còn lại của mùa hè năm 2026, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có khả năng xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn trung bình nhiều năm và có thể ghi nhận các giá trị nhiệt độ vượt lịch sử.

Bên cạnh đó, El Niño thường gây thiếu hụt lượng mưa trên hầu hết các vùng của cả nước, phổ biến từ 25- 50%, rõ rệt nhất tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ. Vì thế, nguy cơ xảy ra khô hạn cục bộ hoặc trên diện rộng là rất cao, đặc biệt tại những khu vực có nhu cầu sử dụng nước lớn cho sản xuất và sinh hoạt.

Tuy vậy, trong điều kiện El Niño, mặc dù lượng mưa có xu thế giảm nhưng vẫn có thể xuất hiện những hiện tượng mưa cực đoan và thiết lập các kỷ lục mới về lượng mưa trong thời gian ngắn.

Thực tế cho thấy, trận mưa lớn lịch sử xảy ra tại Quảng Ninh vào cuối tháng 7/2015 diễn ra trong điều kiện El Niño. Tương tự, đợt lũ lớn, lũ lịch sử tại các tỉnh Quảng Nam- Quảng Ngãi vào cuối tháng 9/2009 sau bão số 9 cũng xảy ra trong bối cảnh El Niño hoạt động.

Trước những diễn biến khó lường của hiện tượng El Ninõ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Cục Khí tượng Thủy văn yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, báo cáo, đánh giá cụ thể và dự báo khả năng thiệt hại có thể xảy ra. Thông qua đó có hướng dẫn các bộ ngành, địa phương, cũng như các ngành nông nghiệp, thủy lợi, phòng chống thiên tai có các giải pháp chủ động ứng phó kịp thời, giảm thiểu ảnh hưởng.

Những diễn biến trên cho thấy El Niño không chỉ làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mà vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan nguy hiểm như mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và bão mạnh.

Thông tin thêm về diễn biến này, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết cơ quan khí tượng đã theo dõi sát hiện tượng El Nino từ đầu năm 2026 và liên tục cập nhật các kịch bản dự báo.

Nếu như dự báo tháng 4 chỉ ghi nhận khoảng 20% khả năng xuất hiện El Nino mạnh, thì đến tháng 5 con số này tăng lên 37% và hiện nay đã đạt mức 60- 65%. Xu hướng này cho thấy nguy cơ xuất hiện El Nino rất mạnh đang ngày càng rõ nét.

Trao đổi vấn đề này tại buổi họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp chỉ rõ: diễn biến hiện tượng El Ninõ năm nay khá đặc biệt, có khả năng kéo dài sang năm 2027 và sẽ ảnh hưởng tới các ngành/lĩnh vực trong đó có nông nghiệp, thủy điện, hạn hán, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long…

Trước những diễn biến khó lường của hiện tượng El Ninõ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Cục Khí tượng Thủy văn yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, báo cáo, đánh giá cụ thể và dự báo khả năng thiệt hại có thể xảy ra. 

Ông Khiêm cho biết ngành khí tượng thủy văn đang tiếp tục theo dõi sát tình hình, cập nhật các kịch bản tác động, rà soát, đánh giá, chuẩn bị báo cáo, tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo Chính phủ xây dựng phương án, kế hoạch sớm ứng phó với hiện tượng El Ninõ.

Về phía các địa phương, doanh nghiệp và người dân được khuyến nghị chủ động kế hoạch sản xuất, tích trữ nguồn nước và triển khai các giải pháp thích ứng nhằm giảm thiểu rủi ro đối với sản xuất và đời sống.