Xuất khẩu của Trung Quốc giảm tốc mạnh do chiến tranh ở Trung Đông

Ngược lại, nhập khẩu của nước này ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong hơn 4 năm.

Theo số liệu do Hải quan Trung Quốc công bố ngày 14/4, kim ngạch xuất khẩu của nước này tăng 2,5% trong tháng trước so với cùng kỳ năm ngoái. Mức tăng này thấp hơn nhiều so với dự báo tăng 8,6% mà các nhà phân tích đưa ra trong một cuộc khảo sát của hãng tin Reuters và mức tăng trưởng 21,8% của xuất khẩu gộp trong 2 tháng đầu năm.

Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu tháng 3 của Trung Quốc tăng 27,8% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu tháng tăng mạnh nhất kể từ tháng 11/2021, vượt xa kỳ vọng là tăng 11,2% và tăng tốc so với mức tăng 19,8% của hai tháng đầu năm.

Bất chấp quan hệ thương mại căng thẳng giữa Trung Quốc và Mỹ, tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn phụ thuộc nhiều vào thương mại. Năm 2025, xuất khẩu ròng đóng góp khoảng 1/3 tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Trung Quốc.

Sau khi xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran nổ ra vào cuối tháng 2, giới phân tích nhận định nền kinh tế Trung Quốc sẽ trụ vững tốt hơn các nền kinh tế lớn khác, nhờ dự trữ dầu lửa chiến lược dồi dào, cơ cấu năng lượng đa dạng, và các biện pháp kiểm soát giá cả chặt chẽ. Tuy nhiên, nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu của Trung Quốc vẫn dễ tổn thương nếu kinh tế toàn cầu giảm tốc vì tác động tiêu cực trong trường hợp eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài.

Trong một cuộc họp báo ngày 14/4, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc Wang Jun nói giá dầu thế giới đã “biến động dữ dội” trong thời gian gần đây, tạo ra một môi trường thương mại “phức tạp và nhiều thách thức”.

“Triển vọng kinh tế vĩ mô toàn cầu khó đoán định do xung đột ở Trung Đông có thể đã gây sức ép lên nhu cầu”, làm suy giảm tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc - nhà kinh tế trưởng Zhiwei Zhang của công ty Pinpoint Asset Management nhận định.

Tuy nhiên, ông Zhang lưu ý rằng so với các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu khác, đà tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc sẽ được bảo vệ tốt hơn khỏi giá năng lượng cao và tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu thô. Sự bảo vệ này đến từ quy mô và hiệu quả của khu vực sản xuất của Trung Quốc, quốc gia được coi là “công xưởng của thế giới”.

Theo bà Dan Wang, Giám đốc phụ trách về Trung Quốc thuộc công ty nghiên cứu và tư vấn Eurasia Group, dự trữ dầu lửa chiến lược và thương mại của Trung Quốc, cùng với số lượng dầu nhập khẩu đang được vận chuyển về nước này, có thể tương đương hơn 120 ngày nhập khẩu ròng. Ngoài ra, bà Wang cho rằng Trung Quốc có thể dễ dàng hấp thụ cú sốc năng lượng thông qua việc đa dạng hóa nguồn năng lượng mà nước này sử dụng, cũng như tăng cường việc sử dụng than.

Theo tính toán của hãng tin CNBC dựa trên dữ liệu thương mại chính thức, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 3 giảm gần 2,8% về khối lượng và giảm khoảng 4,4% về giá trị tính theo USD so với cùng kỳ năm ngoái. Nhập khẩu khí đốt tự nhiên giảm 10,6% so với cùng kỳ năm ngoái xuống còn 8,18 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 10/2022, theo dữ liệu do Wind tổng hợp.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong ba tháng đầu năm đạt 264,3 tỷ USD, giảm 3% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong hai tháng đầu năm.

Theo ông Zhang, việc các nhà xuất khẩu Trung Quốc không thể chuyển hoàn toàn chi phí năng lượng tăng cao sang khách hàng nước ngoài là nguyên nhân chính khiến thặng dư thương mại của nước này giảm.

Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 26,5% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi nhập khẩu từ Mỹ tăng 1%.

Giá hàng hóa cơ bản và năng lượng tăng cao do chiến tranh ở Trung Đông đã bắt đầu ngấm vào chi phí đầu vào của các nhà sản xuất Trung Quốc, bào mòn biên lợi nhuận vốn dĩ đã mỏng của các doanh nghiệp nước này. Giá xuất xưởng hàng hóa ở Trung Quốc trong tháng 3 tăng 0,5% so với cùng kỳ năm ngoái, phản ánh giá đầu vào tăng và đánh dấu tháng tăng đầu tiên trong hơn 3 năm.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng trong nước vẫn yếu, dẫn tới chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Trung Quốc chỉ tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng yếu hơn dự báo.