Yêu cầu làm rõ lựa chọn công nghệ đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Ngày 18/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ nhằm rà soát, đôn đốc tiến độ các dự án đường sắt quan trọng, gồm tuyến tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các tuyến kết nối liên vùng và hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM.

Báo cáo tại cuộc họp, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đã tập trung triển khai 25 nhiệm vụ được Thủ tướng giao tại phiên họp thứ 7 Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt. Tiến độ thực hiện các nhiệm vụ nhìn chung có chuyển biến tích cực hơn.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng đã báo cáo về phương án lựa chọn đối tác công nghệ, đồng thời triển khai xây dựng đề cương nhiệm vụ, lập hồ sơ mời thầu trong tháng 3/2026, dự kiến lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý 2/2026. Các địa phương liên quan cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và triển khai xây dựng các khu tái định cư.

Với dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các dự án thành phần đang được triển khai đồng bộ, bao gồm đầu tư hạ tầng kết nối các ga và quảng trường, xây dựng công trình đường sắt, giải phóng mặt bằng và di dời công trình điện.

Đối với các tuyến Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Móng Cái, Bộ Xây dựng đang tập trung hoàn thành báo cáo đầu kỳ trong tháng 4/2026, phấn đấu hoàn thành quy hoạch trong năm 2026. Đồng thời, Bộ đã hướng dẫn thủ tục giao UBND tỉnh Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản, chủ đầu tư dự án tuyến Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Về các tuyến đường sắt đô thị, Hà Nội đang triển khai thủ tục đầu tư 6 tuyến, trong đó có 4 tuyến dự kiến khởi công trong năm 2026, đồng thời tiếp tục triển khai 3 tuyến hiện hữu. TP.HCM đang ưu tiên chuẩn bị đầu tư 6 tuyến trong giai đoạn 2026 – 2030. Bộ Xây dựng cũng đang xây dựng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với đường sắt đô thị, dự kiến ban hành trong quý 3/2026.

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng đánh giá việc triển khai các nhiệm vụ sau phiên họp thứ 7 Ban Chỉ đạo đã có chuyển biến tích cực, hiệu quả hơn; trong đó Hà Nội và TP.HCM đã chủ động, tích cực trong triển khai các dự án đường sắt đô thị.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục chủ động, linh hoạt, nâng cao hiệu quả triển khai, bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ; đồng thời hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí và quy trình trên cơ sở tham khảo tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp điều kiện Việt Nam, bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất.

Các dự án phải được triển khai bảo đảm tiến độ, chất lượng, tuân thủ quy định, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm toán, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và lợi ích nhóm. Việc hoàn thiện thủ tục đầu tư và bố trí vốn phải được kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả.

Thủ tướng yêu cầu các địa phương đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo đảm tiến độ và nâng cao điều kiện sống của người dân tại nơi ở mới. Bộ Xây dựng và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cụ thể, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành.

Đồng thời, cần đa dạng hóa nguồn vốn, gồm vốn nhà nước, tư nhân, hợp tác công tư, vốn vay và phát hành trái phiếu, gắn với yêu cầu tối ưu hóa, tránh lãng phí; nghiên cứu, áp dụng công nghệ thi công tiên tiến nhằm rút ngắn tiến độ và nâng cao chất lượng dự án.

Đối với từng dự án cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thiện báo cáo khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, làm rõ lựa chọn công nghệ, xây dựng quy chuẩn, làm cơ sở lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu. Với dự án Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các địa phương phải đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thành báo cáo khả thi trong tháng 3/2026.

Các địa phương tiếp tục hỗ trợ tư vấn lập quy hoạch tuyến Hà Nội – Lạng Sơn; hoàn thiện thủ tục giao địa phương làm cơ quan chủ quản dự án Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái. Đối với các tuyến đường sắt đô thị, các bộ, ngành tiếp tục tháo gỡ vướng mắc, đặc biệt là vấn đề vốn vay.

Thủ tướng lưu ý TP.HCM ưu tiên các dự án kết nối sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất với trung tâm thành phố. Đối với các dự án do tư nhân đề xuất đầu tư, các cơ quan liên quan cần tăng cường kiểm tra, giám sát và hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Bộ Tài chính được giao khẩn trương trình phê duyệt Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trước ngày 20/3; Bộ Công Thương hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt, trình trong tháng 3/2026.