Vận tải tăng tốc nhưng cơ cấu chưa đổi chiều

Trong những tháng đầu năm 2026, cùng với đà phục hồi của hoạt động sản xuất, thương mại và du lịch, nhu cầu vận tải tiếp tục gia tăng trên hầu hết các phương thức. Cùng thời gian này, ngành giao thông ghi nhận thêm 286 km đường bộ cao tốc được đưa vào khai thác, hoàn thành thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông và tiếp tục thúc đẩy nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn.

Những chuyển động song hành đó đang phản ánh bức tranh đáng chú ý của ngành giao thông trong giai đoạn hiện nay, khi dòng chảy vận tải tiếp tục mở rộng cùng với quá trình hoàn thiện mạng lưới kết cấu hạ tầng trên phạm vi cả nước.

DÒNG CHẢY VẬN TẢI TIẾP TỤC MỞ RỘNG

Theo số liệu của Cục Thống kê, tháng 5/2026 vận tải hành khách tăng 17,8% về vận chuyển và tăng 13,9% về luân chuyển so với cùng kỳ năm trước. Vận tải hàng hóa tăng tương ứng 13,8% và 15,7%.

Tính chung 5 tháng đầu năm, cả nước vận chuyển 2,78 tỷ lượt hành khách, tăng 19% so với cùng kỳ năm 2025. Khối lượng luân chuyển đạt 150,4 tỷ lượt khách.km, tăng 13,4%.

Trong đó, vận tải đường bộ đạt hơn 2,53 tỷ lượt hành khách, tăng 19,5%; đường thủy nội địa đạt 189,8 triệu lượt khách, tăng 6,3%; hàng không đạt 24,6 triệu lượt khách, tăng 12,6%; đường sắt đạt 20,2 triệu lượt khách, tăng 16,2%; đường biển đạt 4,9 triệu lượt khách, giảm 12,3%.

Xét theo cơ cấu, đường bộ tiếp tục chiếm hơn 91% tổng lượng hành khách vận chuyển của toàn ngành. Các phương thức còn lại gồm hàng không, đường thủy nội địa, đường sắt và đường biển chia sẻ phần còn lại của thị trường.

Ở lĩnh vực hàng hóa, tổng khối lượng vận chuyển trong 5 tháng đầu năm đạt 1,36 tỷ tấn, tăng 13,9% so với cùng kỳ năm trước. Khối lượng luân chuyển đạt 261,5 tỷ tấn km, tăng 11,3%.

Trong đó, vận tải đường bộ đạt hơn 1 tỷ tấn hàng hóa, tăng 14,3%; đường thủy nội địa đạt 286,5 triệu tấn, tăng 12,3%; đường biển đạt 65,7 triệu tấn, tăng 14,4%; hàng không đạt khoảng 0,2 triệu tấn, tăng 10,7%. Riêng vận tải hàng hóa bằng đường sắt đạt 1,9 triệu tấn, giảm 12,7%.

Với kết quả trên, đường bộ tiếp tục đảm nhận gần 74% tổng sản lượng hàng hóa vận chuyển của cả nước, trong khi đường thủy nội địa chiếm khoảng 21%. Các phương thức còn lại chiếm tỷ trọng tương đối nhỏ.

Một điểm đáng chú ý khác là lượng khách quốc tế đến Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt 10,57 triệu lượt người, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách đến bằng đường hàng không đạt 8,85 triệu lượt, khách đến bằng đường bộ đạt 1,5 triệu lượt và khách đến bằng đường biển đạt 226,9 nghìn lượt.

Các số liệu cho thấy quy mô vận tải tiếp tục được mở rộng ở cả lĩnh vực hành khách và hàng hóa. Tuy nhiên, phần lớn nhu cầu vận tải hiện nay vẫn tập trung vào đường bộ. Đây cũng là phương thức đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu vận tải của cả nước.

NGÀNH GIAO THÔNG TĂNG TỐC

Số liệu báo cáo tại Hội nghị giao ban công tác tháng 5 của Bộ Xây dựng cho biết trong 5 tháng đầu năm 2026, ngành giao thông đã đưa thêm 286 km đường bộ cao tốc vào khai thác, trong đó riêng tháng 5 bổ sung 34 km. Việc hoàn thành và đưa vào vận hành toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đánh dấu thêm một bước phát triển quan trọng của mạng lưới giao thông quốc gia.

Việc tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng đường bộ được đặt trong bối cảnh đây vẫn là phương thức vận tải giữ vai trò chủ đạo. Các số liệu vận tải 5 tháng đầu năm cho thấy đường bộ đảm nhận hơn 91% lượng hành khách vận chuyển và gần 74% khối lượng hàng hóa của toàn hệ thống.

Bên cạnh việc đưa các tuyến cao tốc vào khai thác, Bộ Xây dựng đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các hạng mục phục vụ quản lý và vận hành như hệ thống giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC), hệ thống kiểm tra tải trọng xe và các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Theo kế hoạch, các hạng mục này sẽ được hoàn thành đồng bộ trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống hạ tầng đã đầu tư.

Song song với đó, công tác chuẩn bị đầu tư các dự án quy mô lớn cũng đang được thúc đẩy. Trong đó có dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, những dự án được kỳ vọng mở rộng năng lực vận tải quốc gia và tăng cường kết nối giữa các vùng kinh tế.

Đối với hệ thống đường bộ cao tốc, Bộ Xây dựng cũng đang rà soát lộ trình đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông hiện có quy mô 4 làn xe hạn chế lên quy mô hoàn chỉnh, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng gia tăng trong thời gian tới.

Cùng với việc đẩy nhanh đầu tư các công trình mới, ngành giao thông cũng đang chuẩn bị tổng kết tình hình thực hiện các dự án thuộc chương trình phát triển 3.000 km đường bộ cao tốc giai đoạn 2021 - 2025, qua đó đánh giá những kết quả đạt được, những bài học kinh nghiệm và các giải pháp triển khai cho giai đoạn tiếp theo.

Từ những tuyến cao tốc mới được đưa vào khai thác đến các dự án đường sắt chiến lược đang được chuẩn bị đầu tư, bức tranh hạ tầng giao thông hiện nay không chỉ phản ánh quá trình mở rộng mạng lưới kết cấu hạ tầng mà còn cho thấy những bước chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trong đó, việc hoàn thiện các điều kiện khai thác, tăng cường khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải và nâng cao hiệu quả vận hành của toàn hệ thống đang trở thành những nhiệm vụ trọng tâm của ngành giao thông trong thời gian tới.