Giai đoạn 2 của Dự án Trung tâm Chuyển đổi kép sẽ chuyển trọng tâm từ xây dựng công cụ, nền tảng sang đồng hành trực tiếp với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong triển khai chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vào thực tế vận hành…

Tại hội thảo “Hành trình chuyển đổi kép cho doanh nghiệp nhỏ và vừa” ngày 10/9 tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (APED), Bộ Tài chính cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) công bố giai đoạn 2 của Dự án Trung tâm Chuyển đổi kép (Twin Transition Hub) dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc triển khai chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

TỪ CÔNG CỤ ĐẾN TRIỂN KHAI THỰC TẾ

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, cho biết trong giai đoạn 1, dự án đã xây dựng các chương trình nền tảng và công cụ hỗ trợ doanh nghiệp, trong đó có Công cụ Đánh giá Mức độ Trưởng thành Chuyển đổi kép (TMA). Công cụ miễn phí này giúp doanh nghiệp tự đánh giá hiện trạng, nhận diện những điểm cần cải thiện và xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp.

APED cũng đang thúc đẩy kết nối với các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực chuyển đổi xanh và ESG, hướng tới việc công nhận các kết quả và dữ liệu doanh nghiệp đã kê khai trên nền tảng TMA. Theo ông Trung, điều này có thể giúp các doanh nghiệp đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu, tiết kiệm thời gian và chi phí khi đáp ứng các yêu cầu về chuyển đổi xanh và ESG từ thị trường quốc tế.

"Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đang thúc đẩy kết nối với các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực chuyển đổi xanh và ESG, hướng tới việc sử dụng và công nhận các kết quả, dữ liệu doanh nghiệp đã kê khai trên nền tảng TMA. Từ đó tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất khẩu, trong quá trình đáp ứng các yêu cầu về chuyển đổi xanh và ESG, tiết kiệm thời gian và chi phí". 

Sang giai đoạn 2, dự án sẽ tăng cường đào tạo, tư vấn và đồng hành chuyên sâu, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển từ đánh giá hiện trạng sang xác định ưu tiên, xây dựng kế hoạch hành động và triển khai giải pháp.

Theo Tiến sĩ Matthias Grossmann, Giám đốc Chương trình Phát triển Kinh tế Bền vững của GIZ, chuyển đổi kép không đơn thuần là áp dụng công nghệ mới hay đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, mà còn giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) nâng cao năng suất, khả năng chống chịu và mức độ sẵn sàng trước những yêu cầu ngày càng khắt khe của chuỗi giá trị toàn cầu.

Thông tin thêm, bà Nguyễn Thu Hằng, Giám đốc Tư vấn Kinh doanh EY, cho biết hệ thống công cụ được xây dựng trong giai đoạn 1 gồm nền tảng học trực tuyến, bộ công cụ dữ liệu và báo cáo cùng công cụ TMA.

Trong giai đoạn 2, mức độ đồng hành sẽ được nâng cao thông qua coaching theo nhóm, tư vấn 1:1 và khảo sát thực tế tại nhà máy. Các chuyên gia sẽ cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về dữ liệu, công nghệ và nguồn lực, đồng thời đánh giá tính khả thi và hiệu quả tài chính của từng sáng kiến để xây dựng lộ trình triển khai cụ thể.

SỐ HÓA LÀ NỀN TẢNG ĐỂ XANH HÓA

Từ thực tế tư vấn doanh nghiệp, ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Công nghệ ABN Asia, cho rằng chuyển đổi kép cần bắt đầu từ số hóa, bởi doanh nghiệp chỉ có thể đo lường và kiểm soát các mục tiêu xanh khi có dữ liệu đủ đầy và chính xác.

Số hóa trước hết giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động nội bộ, rút ngắn thời gian báo cáo, xử lý thanh toán và quản lý các mối quan hệ với nông dân, nhà cung cấp. Khi dữ liệu được tập trung, doanh nghiệp có thể nhận diện những điểm gây lãng phí về điện, nước, nguyên liệu và vận chuyển, từ đó lựa chọn giải pháp vừa giảm chi phí vừa giảm tác động môi trường. “Muốn xanh hóa thì phải bắt đầu từ số hóa”, ông Sơn nói.

Điều này đặc biệt rõ với các doanh nghiệp nông nghiệp và xuất khẩu, khi yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải và môi trường ngày càng cao. Chẳng hạn, để đáp ứng các yêu cầu chống phá rừng, doanh nghiệp cần duy trì và đối chiếu dữ liệu vùng nguyên liệu trong thời gian dài, thay vì chỉ dựa vào báo cáo tại một thời điểm.

"Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, dữ liệu được tích lũy theo thời gian giúp doanh nghiệp theo dõi diện tích đất, giống cây, sản lượng và những thay đổi trong quá trình canh tác của từng hộ.

Đây là cơ sở cho truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hồ sơ phục vụ các tiêu chuẩn, chứng nhận của thị trường xuất khẩu sau này".

Lấy ví dụ như trường hợp của Cacao Trọng Đức, hiện liên kết với khoảng 300 ha vùng nguyên liệu và gần 1.000 hộ nông dân, đồng thời có kế hoạch mở rộng diện tích. Khi quy mô tăng, việc kiểm soát chất lượng, sản lượng và thông tin từ từng vùng trồng trở thành một bài toán quản trị đáng kể.

Trước đây, nhân viên phải gọi điện hoặc trực tiếp đến từng hộ để xác nhận thông tin, kiểm tra điều kiện sản xuất và hỗ trợ nông dân. Với quy mô lớn hơn, phương thức này khó đảm bảo tính kịp thời và nhất quán.

Chính vì thế, giải pháp được ABN Asia đưa ra là cho phép nông dân cập nhật thông tin trực tiếp về vùng nguyên liệu qua ứng dụng trên điện thoại, còn doanh nghiệp có thể theo dõi dữ liệu theo từng hộ và từng khu vực. Hệ thống cũng giúp dự báo sản lượng, chẳng hạn số lượng cacao dự kiến thu hoạch trong ngày, tuần hoặc tháng, qua đó giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch thu mua và sản xuất.

Quan trọng hơn, dữ liệu được tích lũy theo thời gian giúp doanh nghiệp theo dõi diện tích đất, giống cây, sản lượng và những thay đổi trong quá trình canh tác của từng hộ. Đây là cơ sở cho truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hồ sơ phục vụ các tiêu chuẩn, chứng nhận của thị trường xuất khẩu sau này.

Ngoài ra, dữ liệu số cũng có thể trở thành cơ sở để từng bước tính toán các chỉ số môi trường như ghi nhận tuyến đường, quãng đường và mức tiêu thụ nhiên liệu, từ đó hỗ trợ tính toán phát thải trong vận chuyển.

“Điểm quan trọng không phải là doanh nghiệp có bao nhiêu phần mềm, mà là dữ liệu có được ghi nhận đầy đủ, chính xác và sử dụng được hay không”, ông Sơn nhận định.

Theo ông, với SME, lựa chọn công nghệ chỉ là bước sau. Trước hết, doanh nghiệp cần hiểu rõ quy trình vận hành, dữ liệu được tạo ra ở đâu và khâu nào đang gây lãng phí. Khi đó, số hóa mới có thể trở thành nền tảng để đồng thời nâng hiệu quả kinh doanh và thực hiện mục tiêu xanh hóa.

Tại sự kiện, ban tổ chức cũng công bố 14 doanh nghiệp tiêu biểu bước vào vòng 2 Cuộc thi Thử thách chuyển đổi kép 2026 (Twin Transition Challenge - TTC).

Bên cạnh trình bày ý tưởng, TTC gắn quá trình thi đấu với hoạt động nâng cao năng lực. Các doanh nghiệp lọt vào vòng trong sẽ được tiếp cận tư vấn chuyên sâu để hoàn thiện kế hoạch thí điểm, hướng tới đưa giải pháp vào thử nghiệm thực tế.

Việc chuyển trọng tâm sang tư vấn và triển khai trong giai đoạn 2 được kỳ vọng thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức về chuyển đổi kép và khả năng thực hiện của doanh nghiệp SME. Trong đó, chuyển đổi số tạo nền tảng dữ liệu, còn chuyển đổi xanh giúp biến dữ liệu thành các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và đáp ứng yêu cầu thị trường.