Các chuyên gia sản phụ khoa và nhi khoa cho biết việc chăm sóc thai kỳ theo hướng chủ động, kết hợp các biện pháp dự phòng phù hợp, có vai trò quan trọng trong hỗ trợ bảo vệ trẻ trước virus hợp bào hô hấp (RSV), nhất là trong 6 tháng đầu đời - giai đoạn hệ miễn dịch còn non yếu...

Tọa đàm khoa học “Chiến lược chăm sóc cho phụ nữ mang thai: Mẹ chủ động - Con được bảo vệ” mới đây do Hội Phụ Sản Việt Nam (VAGO) tổ chức với sự hỗ trợ khoa học của Công ty TNHH Pfizer Việt Nam. Tại đây, các chuyên gia sản phụ khoa và nhi khoa cho rằng  “khoảng trống miễn dịch” trong 6 tháng đầu đời khiến trẻ dễ tổn thương trước virus hợp bào hô hấp (RSV), do đó cần tăng cường các biện pháp chăm sóc và dự phòng phù hợp ngay từ thai kỳ.

MỐI ĐE DỌA TRONG GIAI ĐOẠN "KHOẢNG TRỐNG MIỄN DỊCH"

GS.TS.BS. Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ Sản Việt Nam, cho biết chăm sóc thai kỳ hiện không chỉ dừng ở việc theo dõi sự phát triển của thai nhi mà ngày càng hướng đến dự phòng các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ sau sinh, trong đó có RSV. 

Đây cũng là xu hướng được phản ánh trong các hướng dẫn chuyên môn mới nhằm góp phần chuẩn hóa thực hành lâm sàng, hỗ trợ bác sĩ triển khai chăm sóc thai kỳ theo hướng chủ động và dự phòng vì lợi ích lâu dài của cả mẹ và bé.

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ. Tại Việt Nam, dữ liệu từ các bệnh viện nhi cho thấy RSV chiếm khoảng 24 - 48% nguyên nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ em. Gánh nặng bệnh tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi, tiếp đến là nhóm từ 3 - 6 tháng tuổi.

Theo các chuyên gia, giai đoạn này có thể xem là “khoảng trống miễn dịch”, khi hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, đường thở còn nhỏ và cơ thể chưa có đủ kháng thể để chống lại virus, làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng nếu mắc RSV.

Thông tin thêm, theo PGS.TS. Bác sĩ Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng Bộ môn Nhi, Đại học Y Hà Nội, phần lớn trẻ phải điều trị hồi sức tích cực do bệnh đường hô hấp dưới liên quan đến RSV là những trẻ sinh đủ tháng và trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Dữ liệu cho thấy khoảng 8/10 trẻ (81,2%) phải điều trị hồi sức tích cực (ICU) do RSV không có bệnh nền.

Theo bà Thúy, trẻ khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc an toàn trước RSV. Ban đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng các triệu chứng như ho, sổ mũi, khó thở nhưng nhanh chóng tiến triển thành viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và phải can thiệp hô hấp như thở máy hoặc đặt nội khí quản.

“Các dữ liệu thống kê cũng cho thấy khoảng 23,8% trẻ nhập viện tại đơn vị cấp cứu hoặc hồi sức tích cực do RSV cần thở máy xâm lấn, phản ánh mức độ nghiêm trọng mà bệnh có thể gây ra ở trẻ nhỏ. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan mà cần chủ động dự phòng từ sớm”, PGS.TS.BS. Nguyễn Thị Diệu Thúy cho biết.

Bác sĩ Thúy cũng cho biết trẻ nhiễm RSV thường có thời gian điều trị kéo dài hơn, nhu cầu điều trị hồi sức tích cực cao hơn và cần nhiều can thiệp y khoa hơn, như chụp X-quang phổi, bù dịch và sử dụng kháng sinh.

Ngoài ra, nhiễm RSV có liên quan đến nguy cơ gia tăng các biến chứng hô hấp lâu dài ở trẻ nhỏ như khò khè tái diễn, hen suyễn hay suy giảm chức năng phổi. Cụ thể, với khò khè không thường xuyên, nguy cơ cao hơn 3,2 lần, đối với khò khè thường xuyên, nguy cơ tăng 4,3 lần. Đối với hen suyễn, nguy cơ được ghi nhận tăng từ 2 - 12 lần ở những trẻ có tiền sử nhiễm RSV, trong khi khoảng 27% trẻ nhập viện vì viêm tiểu phế quản nặng có thể mắc hen suyễn trước 5 tuổi .

DỰ PHÒNG TỪ THAI KỲ ĐỂ HỖ TRỢ BẢO VỆ TRẺ SAU SINH

Theo các chuyên gia, hiện việc điều trị RSV chủ yếu vẫn tập trung kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp. Do đó, cần chuyển trọng tâm sang dự phòng từ sớm ngay từ thai kỳ với cách tiếp cận toàn diện. Việc chăm sóc thai kỳ được khuyến nghị kết hợp nhiều biện pháp như theo dõi sức khỏe định kỳ, duy trì dinh dưỡng hợp lý, tư vấn y khoa và chăm sóc miễn dịch trong thai kỳ.

Theo TS.BS. Ngô Thị Yên, Nguyên Trưởng Khoa Chăm sóc trước sinh, Bệnh viện Từ Dũ, trong những tháng cuối thai kỳ, người mẹ có thể truyền một phần kháng thể qua nhau thai cho thai nhi. Cơ chế này giúp trẻ nhận được một phần khả năng bảo vệ ngay từ khi chào đời, góp phần thu hẹp khoảng trống miễn dịch trong 6 tháng đầu đời.

“Chăm sóc miễn dịch trong thai kỳ đã được áp dụng tại Việt Nam nhiều năm qua đối với phòng ngừa uốn ván ở mẹ và trẻ sơ sinh. Trên thế giới, phương pháp này cũng được triển khai nhằm tăng cường bảo vệ mẹ và trẻ trước một số bệnh như cúm và ho gà, đồng thời tiếp tục được mở rộng đối với các tác nhân gây bệnh đường hô hấp, trong đó có RSV”, TS.BS. Ngô Thị Yên nhận định.

Đồng quan điểm, Thầy thuốc Nhân dân, PGS.TS.BSCKII. Lưu Thị Hồng, nguyên Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em (Bộ Y tế), cho biết chủ động phòng ngừa ngay từ thai kỳ theo các hướng dẫn chuyên môn không chỉ góp phần bảo vệ trẻ từ những ngày đầu đời mà còn giảm áp lực cho hệ thống y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

Chia sẻ tại tọa đàm, TS.BS. Nguyễn Hữu Ngọc Tuấn, Giám đốc Y khoa cấp cao Pfizer Việt Nam, cho rằng thông tin y khoa chính xác đóng vai trò quan trọng, giúp phụ nữ mang thai có thêm cơ sở để đưa ra các quyết định chăm sóc sức khỏe phù hợp cho bản thân và thai nhi. 

Hiện, Pfizer Việt Nam phối hợp cùng Hội Phụ Sản Việt Nam và các chuyên gia y tế trong việc cập nhật các bằng chứng khoa học về RSV, đồng thời kỳ vọng việc tăng cường chia sẻ thông tin y khoa chính xác sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về chăm sóc thai kỳ chủ động và bảo vệ trẻ từ sớm.