Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP do Chính phủ ban hành ngày 31/7/2026 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói khi chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang tự kê khai, hậu kiểm, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và giảm đáng kể gánh nặng hành chính cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp...

Tại hội nghị triển khai Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 4/8/2026, các địa phương đã tập trung thảo luận những điểm mới của Nghị quyết, đồng thời nêu những thách thức và kiến nghị giải pháp trong quản lý mã số vùng trồng.

NHIỀU QUY ĐỊNH MỚI THUẬN TIỆN CHO DOANH NGHIỆP VÀ NÔNG DÂN

Theo Nghị quyết số 36, đối với tổ chức, cá nhân không đăng ký xuất khẩu vào các thị trường yêu cầu mã số, Chủ tịch UBND cấp xã phải thông báo cấp mã số vùng trồng hoặc mã số cơ sở đóng gói trong thời hạn không quá 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp không cấp, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Đối với hồ sơ phục vụ xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu về mã số, thời gian giải quyết tối đa là 10 ngày làm việc để địa phương kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trước khi cấp hoặc thực hiện quy trình phê duyệt theo quy định của nước nhập khẩu.

Nghị quyết cũng đơn giản hóa quy trình thực hiện khi người dân chỉ cần nộp hồ sơ trực tiếp đến UBND cấp xã nơi có vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Một điểm mới đáng chú ý là việc xác định vùng trồng trở nên linh hoạt hơn. Vị trí thửa đất được xác định theo mã định danh trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai; trường hợp chưa có hoặc chưa thể khai thác dữ liệu, người đăng ký được tự kê khai diện tích và vị trí, sau đó UBND cấp xã sẽ xác nhận trong quá trình kiểm tra thực tế hoặc hậu kiểm.

Nghị quyết cũng khẳng định mã số vùng trồng chỉ được cấp cho một loại cây trồng xác định, không thay thế hay xác lập quyền sử dụng đất.

Đáng chú ý, dữ liệu về mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói sẽ được quản lý tập trung trên hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc và các cơ sở dữ liệu liên quan. Các địa phương có trách nhiệm công khai tình trạng hoạt động của từng mã số như đang hoạt động, chờ phê duyệt, tạm dừng hoặc thu hồi để tổ chức, cá nhân dễ dàng tra cứu.

Đối với các trường hợp được cấp theo quy trình rút gọn, UBND cấp xã phải thực hiện hậu kiểm trong thời hạn tối đa 3 tháng kể từ ngày cấp, trong khi người đăng ký phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của toàn bộ thông tin đã kê khai.

ĐỊA PHƯƠNG KIẾN NGHỊ TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC CẤP XÃ

Tại hội nghị triển khai, nhiều địa phương đã nêu những thách thức mới và kiến nghị giải pháp trong quản lý mã số vùng trồng. Ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, cho biết ngay sau khi Nghị quyết số 36 được ban hành, địa phương đã khẩn trương chỉ đạo triển khai các quy định mới.

Tuy nhiên, với 124 xã, phường và đặc khu lần đầu đảm nhận nhiệm vụ cấp mã số vùng trồng, sẽ có sự lúng túng trong quá trình xử lý hồ sơ. Một trong những khó khăn hiện nay là lực lượng thực hiện công tác hậu kiểm sau khi cấp mã số còn mỏng, trong khi yêu cầu quản lý ngày càng chặt chẽ. Bên cạnh đó, năng lực kiểm nghiệm của địa phương vẫn chưa đáp ứng nhu cầu trong mùa cao điểm xuất khẩu, đặc biệt đối với mặt hàng sầu riêng, có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thông quan hàng hóa.

Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Dương Mah Tiệp nhận định, việc phân cấp cho cấp xã, thực hiện thủ tục hoàn toàn trên môi trường số và chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm sẽ tạo động lực mới cho xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, địa phương kiến nghị tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ cấp xã, đồng thời xây dựng lực lượng chuyên môn tại cấp tỉnh đủ năng lực hỗ trợ, hướng dẫn và giải quyết những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai.

Đắk Lắk kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm hoàn thiện hạ tầng kết nối giữa Bản đồ số nông sản của tỉnh với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia nhằm tạo nền tảng dữ liệu đồng bộ phục vụ sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu".

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk

Trong khi đó, tỉnh Đắk Lắk đã chủ động chuẩn bị từ sớm thông qua chiến dịch cao điểm "30 ngày đêm" số hóa dữ liệu mã số vùng trồng sầu riêng và cơ sở đóng gói, đồng thời kết nối với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên địa bàn.

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, cho biết Sở được giao chủ trì phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương thành lập các tổ công tác lưu động để trực tiếp khảo sát hiện trạng, xác định tọa độ, số hóa ranh giới vùng trồng, chuẩn hóa dữ liệu và hỗ trợ xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh.

Bên cạnh đó, UBND cấp xã được giao nhiệm vụ tuyên truyền, hướng dẫn người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, xác minh thông tin, phối hợp cung cấp dữ liệu phục vụ quá trình số hóa.

Trước kiến nghị của các địa phương, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp  cho rằng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cơ quan quản lý cấp trên, các địa phương cần chủ động xây dựng hệ thống hỗ trợ ngay từ cơ sở. Bộ sẽ ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn đầu triển khai, đồng thời cử cán bộ chuyên môn trực tiếp hướng dẫn địa phương thực hiện các quy định mới.

Đặc biệt, Bộ đề nghị các địa phương khẩn trương xây dựng lực lượng khuyến nông cộng đồng tại mỗi xã, coi đây là "cánh tay nối dài" hỗ trợ chính quyền cơ sở. Lực lượng này sẽ hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, ghi chép nhật ký sản xuất, áp dụng quy trình canh tác thống nhất và duy trì các điều kiện của mã số vùng trồng.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc cấp mã số vùng trồng không chỉ là một thủ tục hành chính mà phải bảo đảm ba yếu tố cốt lõi, đó là: hồ sơ đầy đủ, quy trình sản xuất thống nhất và nhật ký canh tác được ghi chép đầy đủ. Đây là nền tảng để bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.