Bộ Y tế đề xuất tổ chức khóa học trước kết hôn cho thanh niên, khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi và sinh đủ hai con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp...

Nội dung được Bộ Y tế nhấn mạnh tại Thông tư 34/2026/TT-BYT hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: từ năm 2026 đến năm 2030 thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế.

TỔ CHỨC KHÓA HỌC TRƯỚC KHI KẾT HÔN

Nhằm khuyến khích nam nữ kết hôn trước 30 tuổi, Bộ Y tế đề nghị hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn 20% số cấp xã, tại mỗi xã, phường tổ chức ít nhất 1 cuộc hội thảo hoặc tọa đàm hoặc giao lưu chủ đề về việc chuẩn bị kết hôn cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn. Nội dung cần tập trung vào các kỹ năng chăm sóc sức khỏe sinh sản, chuẩn bị cuộc sống vợ chồng, giá trị gia đình. 

Cùng với đó, cần tổ chức khóa học trước kết hôn cho nam, nữ chuẩn bị kết hôn. Về nội dung này, Cục Dân số được giao xây dựng tài liệu cung cấp các kiến thức, kỹ năng về các chủ đề hôn nhân và gia đình; sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục; mang thai và sinh con; sử dụng và quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.

Các Sở Y tế căn cứ tài liệu và hướng dẫn của Cục Dân số, tổ chức tập huấn mới/tập huấn cập nhật định kỳ 2 năm/lần cho cán bộ quản lý, giảng viên, báo cáo viên cấp xã về nội dung, phương pháp, kỹ năng và sử dụng tài liệu để tổ chức các khóa học trước kết hôn cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.

Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn 20% số cấp xã, tại mỗi xã, phường tổ chức ít nhất 1 hội nghị, cập nhật kiến thức, kỹ năng về các chủ đề hôn nhân và gia đình; sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục; mang thai và sinh con; sử dụng và quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn. Căn cứ tình hình thực tiễn và khả năng bố trí kinh phí, địa phương chủ động lựa chọn địa bàn và quy mô triển khai.

Bên cạnh đó, chú trọng việc cung cấp kiến thức liên quan trực tiếp đến việc chuẩn bị kết hôn cho nam nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn; đến việc mang thai và nuôi con nhỏ cho phụ nữ mang thai, nuôi con nhỏ trên nền tảng số.

Cục Dân số xây dựng, biên soạn, thử nghiệm tài liệu về chuẩn bị kết hôn, chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc sức khỏe bà mẹ khi mang thai, chăm sóc và nuôi dạy con nhỏ, số hóa tài liệu, in ấn, cấp phát tài liệu mẫu cho địa phương.

Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn 50% số cấp xã, tại mỗi xã, phường tổ chức ít nhất 1 cuộc tọa đàm, nói chuyện chuyên đề cho nam, nữ thanh niên về chuẩn bị kết hôn; chăm sóc sức khỏe khi mang thai, chăm sóc và nuôi con nhỏ; lợi ích của việc sinh đủ hai con và các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con.

KHUYẾN KHÍCH SINH ĐỦ 2 CON TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG CÓ MỨC SINH THẤP

Cùng với khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi, Bộ Y tế cũng khuyến khích sinh đủ hai con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp. Theo thống kê, 10/34 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước gồm: Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Với các địa phương trên, Bộ Y tế đề nghị đẩy mạnh cung cấp kiến thức, nâng cao năng lực cho cán bộ y tế - dân số cấp xã về triển khai các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con và các dịch vụ y tế liên quan.

Về tổ chức phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng, cá nhân sinh đủ hai con, Bộ Y tế giao Cục Dân số tổ chức lễ mít tinh phát động phong trào và biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến trong thực hiện phong trào trên toàn quốc vào năm 2027 và năm 2029.

Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh thành phố lựa chọn 50% số cấp xã, tại mỗi xã, phường triển khai thực hiện phong trào khuyến khích các cá nhân, cặp vợ chồng sinh con, sinh đủ hai con và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Bộ Y tế giao Cục Dân số giám sát, hỗ trợ kỹ thuật thực hiện phong trào tại tỉnh, thành phố. Các Sở Y tế giám sát, hỗ trợ kỹ thuật thực hiện phong trào tại cấp xã.

Cũng theo Bộ Y tế, hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện dịch vụ khám, sàng lọc vô sinh tại cộng đồng. Hằng năm, lựa chọn 10% số cấp xã, ưu tiên các xã, phường có khu công nghiệp tại mỗi xã, phường tổ chức ít nhất 1 đợt chiến dịch truyền thông, tư vấn tuyên truyền tại cộng đồng về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh và tầm quan trọng của khám sức khỏe sinh sản định kỳ.

Cùng với đó, thí điểm tầm soát cho cặp vợ chồng đã kết hôn trên 12 tháng có nguy cơ vô sinh tại các xã có địa bàn khu công nghiệp của các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp.

Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn các xã có khu công nghiệp thuộc 10/34 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước gồm: Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, để tổ chức chiến dịch tuyên truyền trên địa bàn xã về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh, và tầm quan trọng của khám sức khỏe sinh sản định kỳ.