Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất thực hiện quản lý an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ trung ương đến địa phương...

Tại họp báo Bộ Y tế ngày 1/10 cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý 4/2026, nội dung về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhận được nhiều sự quan tâm.

QUẢN LÝ TOÀN BỘ CHUỖI GIÁ TRỊ THỰC PHẨM DỰA TRÊN NGUY CƠ

Thông tin tại họp báo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết sau hơn 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo khung pháp lý quan trọng cho công tác quản lý an toàn thực phẩm. Tuy nhiên đến nay, quy mô sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu đã thay đổi rất nhiều. Tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo giữa các bộ, ngành vẫn còn.

Trước đó, theo Thông báo số 15/TB/BCĐTW ngày 17/3/2026 truyền đạt kết luận của Tổng Bí thư, cũng đã yêu cầu tập trung nguồn lực sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, khẩn trương trình Quốc hội khóa XVI thông qua.

Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, tư duy xuyên suốt của dự thảo Luật là chuyển từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Dự thảo Luật thể chế hóa 4 chính sách Chính phủ đã thông qua tại Nghị quyết số 184/NQ-CP, bao gồm: Quản lý theo nguy cơ trên chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Một điểm đáng chú ý của dự thảo Luật là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm như: thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, dành cho trẻ dưới 36 tháng, người cao tuổi, phụ nữ có thai, người bệnh. Phần lớn sản phẩm còn lại công bố tiêu chuẩn và được lưu thông ngay, cơ quan quản lý hậu kiểm theo nguy cơ.

Dự thảo Luật cũng thừa nhận chứng nhận HACCP, ISO 22000; không phải cấp thêm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện, áp dụng kiểm tra giảm. Đặc biệt, phân loại thực phẩm nguy cơ cao, nguy cơ thấp; bắt buộc truy xuất nguồn gốc với thực phẩm nguy cơ cao. Đồng thời, bổ sung quy định về cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.

Việc phân cấp tối đa cho Ủy ban nhân dân các cấp cũng được nhấn mạnh; cùng với việc tăng chế tài, thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố, thu hồi sản phẩm không an toàn.

TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT TRÊN THỊ TRƯỜNG

Trao đổi thêm về nội dung trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho biết đây là dự án Luật có nhiều vấn đề nóng, tác động đến người dân.

Về cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm, dự thảo Luật đề xuất thực hiện quản lý an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ trung ương đến địa phương, theo kết luận của Bộ Chính trị.

Theo đó, Bộ Y tế sẽ là đầu mối duy nhất tại trung ương chịu trách nhiệm quản lý về an toàn thực phẩm. Ủy ban nhân dân các cấp chịu trách nhiệm quản lý về an toàn thực phẩm tại địa phương.

Các Bộ, ngành sẽ chịu trách nhiệm quản lý chuyên ngành theo lĩnh vực được phân công. Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý đối với sản xuất ban đầu, như trồng trọt, chăn nuôi. Bộ Công thương chịu trách nhiệm về hàng giả, gian lận thương mại, hàng kém chất lượng…

Về hậu kiểm, bà Thủy đề cập tại Luật An toàn thực phẩm năm 2010, thủ tục về tiền kiểm được thể hiện khá rõ. Toàn bộ thực phẩm bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến hoặc các sản phẩm liên quan đến bao bì, chế biến thực phẩm đều phải thực hiện công bố hợp quy và các giấy công bố hợp quy có thời hạn.

Trong khi đó, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) lần này, cơ quan soạn thảo đã tiếp cận theo hướng tham khảo các quy định quốc tế và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Đây là lần đầu tiên trong văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước có một điều quy định riêng về hậu kiểm. Công tác giám sát trên thị trường sẽ được tăng cường thông qua lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra.

Ngoài ra, dự thảo Luật cũng quy định riêng về tần suất kiểm tra. Đối với thực phẩm thông thường, cơ sở chỉ được kiểm tra một lần trong năm. Tuy nhiên, đối với thực phẩm có nguy cơ cao hoặc cơ sở có lịch sử không bảo đảm an toàn thực phẩm thì tần suất kiểm tra sẽ được tăng lên.

Theo hướng này, việc quản lý sẽ tập trung hơn vào những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ, đồng thời tăng cường giám sát thực tế trên thị trường.