Rút kinh nghiệm từ cuộc đua AI, nhiều doanh nghiệp đang tăng cường đầu tư vào điện toán lượng tử, công nghệ được kỳ vọng sẽ trở thành thế hệ công nghệ quan trọng tiếp theo...

Mặc dù thời điểm điện toán lượng tử có thể được thương mại hóa trên quy mô lớn vẫn còn là dấu hỏi, nhưng nhiều doanh nghiệp đã mạnh tay đầu tư vào công nghệ này, trong đó có nhiều công ty từng nếm trải bài học chậm chân trong cuộc đua AI.

Theo báo cáo của Boston Consulting Group (BCG), năm 2025, tổng số tiền các doanh nghiệp trên toàn cầu chi cho điện toán lượng tử đã đạt 300 triệu USD.

BCG nhận định đây là lần đầu tiên khoản đầu tư của doanh nghiệp vào lĩnh vực này vượt tổng chi tiêu của các tổ chức nghiên cứu và chính phủ.

Nhiều doanh nghiệp lớn cho rằng đây là thời điểm thích hợp để bắt đầu đầu tư, chuẩn bị sẵn đội ngũ nhân sự, hạ tầng dữ liệu và các bài toán ứng dụng.

Khi công nghệ lượng tử đủ trưởng thành để đưa vào sử dụng rộng rãi, những doanh nghiệp này có thể nhanh chóng triển khai thay vì phải bắt đầu từ con số không.

Bên cạnh đó, một phần khoản đầu tư cũng được dành cho mục đích phòng thủ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị bảo vệ hệ thống và ứng dụng trước nguy cơ máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ những công nghệ mã hóa đang được sử dụng hiện nay.

BCG đã khảo sát 275 doanh nghiệp, gồm 25 công ty có vốn hóa thị trường lớn nhất trong 11 ngành, từ y tế, dịch vụ tài chính đến năng lượng. Kết quả cho thấy 62% doanh nghiệp đang chi ít nhất 1 triệu USD mỗi năm cho điện toán lượng tử và đã xây dựng chương trình riêng cho công nghệ này.

Khoản tiền được phân bổ cho cả hoạt động bên trong lẫn bên ngoài doanh nghiệp. Một số công ty tuyển dụng nhân sự chuyên về công nghệ lượng tử, trong khi những công ty khác hợp tác với các nhà cung cấp để tìm kiếm bài toán ứng dụng hoặc trả tiền để thử nghiệm máy tính lượng tử trên nền tảng đám mây.

Điện toán lượng tử là một phương thức tính toán hoàn toàn khác so với máy tính truyền thống. Công nghệ này dựa trên các nguyên lý của vật lý lượng tử để xử lý những bài toán mà các siêu máy tính mạnh nhất hiện nay cũng khó giải quyết.

Khi phát triển đủ, điện toán lượng tử được kỳ vọng có thể tạo ra thay đổi lớn trong nhiều lĩnh vực, từ giao dịch tài chính, vận tải và logistics, dược phẩm, nghiên cứu khoa học đến mã hóa dữ liệu, bảo hiểm và các dịch vụ Internet.

Các chuyên gia cho rằng làn sóng đầu tư sớm vào điện toán lượng tử của doanh nghiệp phần nào xuất phát từ bài học chậm chân trong cuộc đua AI.

Lãnh đạo một doanh nghiệp nói với tờ Wall Street Journal, nếu một công nghệ như điện toán lượng tử được dự báo sẽ trở thành hiện thực, doanh nghiệp phải chuẩn bị từ trước, ngay cả khi chưa biết chính xác thời điểm công nghệ đó có thể được đưa vào sử dụng rộng rãi.

Chẳng hạn, ngân hàng HSBC hiện đã xây dựng đội ngũ gồm hàng chục nhân sự làm việc về điện toán lượng tử tại các trung tâm ở London, Singapore và Ấn Độ.

Năm ngoái, ngân hàng này cùng IBM công bố kết quả cho thấy công nghệ điện toán lượng tử giúp cải thiện tới 34% hiệu quả dự báo trong bài toán tối ưu hóa danh mục trái phiếu so với các phương pháp tính toán truyền thống.

HSBC đồng thời đang tăng cường năng lực chuyển đổi các biện pháp bảo mật, nhằm chuẩn bị cho khả năng máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ những hệ thống mã hóa đang được sử dụng phổ biến hiện nay.

Theo lãnh đạo của ngân hàng này, các nhà băng và doanh nghiệp không thể chờ đến khi máy tính lượng tử thực sự đủ mạnh mới bắt đầu thay đổi hệ thống bảo mật. Quá trình chuyển đổi sang các phương thức mã hóa có khả năng chống lại máy tính lượng tử cần được chuẩn bị từ trước nhiều năm. 

Trong khi đó, công ty kiểm toán và tư vấn EY cũng đã đưa một máy tính lượng tử vào hoạt động tại Toronto (Canada) trong tháng trước để phục vụ hoạt động tư vấn khách hàng. Khoản đầu tư này nằm trong kế hoạch của EY dành hơn 3 tỷ USD cho AI và các công nghệ thế hệ mới.