Sự bùng nổ của AI đang thúc đẩy làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu tại Bangkok, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về an toàn, môi trường và những khoảng trống trong quy định…

Khi một trung tâm dữ liệu được xây dựng đối diện nơi làm việc nhỏ của thợ may Nathinan Limjam ở trung tâm Bangkok cách đây 3 năm, bà không biết tòa nhà màu xám, gần như không có cửa sổ này sẽ được sử dụng vào mục đích gì.

Chỉ đến gần đây, bà mới biết đó là một trung tâm dữ liệu. Và thông tin này khiến bà lo ngại về những rủi ro an toàn có thể xảy ra khi một cơ sở như vậy nằm ngay gần nơi mình làm việc.

“Trước đây chúng tôi không biết đó là gì, nhưng giờ biết rồi và biết nó có thể ảnh hưởng đến chúng tôi như thế nào, điều đó khiến tôi lo lắng”, Nathinan, người đã làm nghề may được 6 năm, nói.

Lo ngại của bà Nathinan xuất hiện trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu đang nhanh chóng mở rộng tại Bangkok, khi sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) làm nhu cầu về năng lực điện toán tăng mạnh.

Các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện rất lớn. Một số cơ sở còn lưu trữ hàng trăm nghìn lít dầu diesel để sử dụng cho hệ thống điện dự phòng, từ đó làm gia tăng sự quan tâm của dư luận đối với các vấn đề an toàn và tác động môi trường.

Hiện Bangkok có hơn 30 trung tâm dữ liệu, trong đó một số nằm tại các khu dân cư hoặc khu thương mại. Một cơ sở mà CNA (hãng truyền thông lớn nhất Singapore) khảo sát nằm trên đường Rama IX ở trung tâm Bangkok, ngay cạnh một bệnh viện và trên cùng tuyến phố với một khu hàng quán bình dân.

KHOẢNG TRỐNG TRONG QUY ĐỊNH

Một trong những vấn đề đang được đặt ra là cách phân loại các trung tâm dữ liệu trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Theo CNA, một số trung tâm dữ liệu được phân loại là nhà kho hoặc văn phòng thay vì cơ sở công nghiệp. Cách phân loại này có thể giúp các cơ sở tránh phải tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt hơn về an toàn, môi trường và quy hoạch sử dụng đất.

Vấn đề càng được chú ý sau khi nghị sĩ đối lập Suphanat Minchaiynunt nêu câu chuyện về lượng dầu diesel dự trữ tại các trung tâm dữ liệu trong một bài đăng trên Facebook hồi tháng 8.

Ông cho biết một cơ sở tại quận Bang Kapi, Bangkok, đang lưu trữ tới 429.000 lít dầu diesel. Theo ông Suphanat, cơ sở này không được xem là kho chứa nhiên liệu theo Luật Kiểm soát Nhiên liệu của Thái Lan bởi lượng dầu diesel lưu trữ dưới ngưỡng 500.000 lít. Tuy nhiên, cơ sở vẫn phải có giấy phép lưu trữ nhiên liệu.

Thông tin này nhanh chóng làm dấy lên tranh luận về việc các trung tâm dữ liệu được xây dựng và vận hành tại những khu dân cư, khu thương mại ở Bangkok, cũng như mức độ phù hợp của hệ thống quy định hiện hành.

Trước đó, Bộ trưởng Kinh tế số và Xã hội Thái Lan Chaichanok Chidchob cũng cho biết nhiều trung tâm dữ liệu tại Bangkok có thể đang hoạt động mà chưa được cấp phép đầy đủ. Chính quyền đã tiến hành thu thập thông tin và điều tra các vấn đề liên quan đến việc tích trữ nhiên liệu cũng như cơ sở pháp lý áp dụng cho những công trình này.

Vấn đề không chỉ nằm ở nhiên liệu. Các trung tâm dữ liệu còn tiêu thụ lượng lớn điện và nước, tạo thêm sức ép lên hạ tầng đô thị. Chính quyền Bangkok cho biết các quy định mới đang được xem xét sẽ bao gồm những yêu cầu về lưu trữ nhiên liệu, sử dụng đất, an toàn, tiêu thụ điện và nước.

Trong bối cảnh đó, chính quyền Bangkok đã tạm đình chỉ việc cấp giấy phép mới cho các trung tâm dữ liệu, đồng thời yêu cầu các cơ sở đang hoạt động tuân thủ những quy định về môi trường và an toàn.

THÁI LAN TÌM CÁCH BỊT CÁC KẼ HỞ

Ngày 4/9, Ủy ban Chính sách Kinh doanh Trung tâm Dữ liệu mới được thành lập của Thái Lan tổ chức cuộc họp đầu tiên, quy tụ các quan chức, trong đó có những bộ trưởng phụ trách tài chính, kinh tế số và năng lượng.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas, người đứng đầu ủy ban, cho biết chính phủ muốn khắc phục những khoảng trống trong quy định và xây dựng một hệ thống quản lý tập trung đối với các trung tâm dữ liệu trên toàn quốc.

“Mục tiêu mà chúng tôi thảo luận hôm nay là thiết lập một tiêu chuẩn tối thiểu mà tất cả mọi người đều phải đáp ứng, đồng thời quan tâm đến người dân và môi trường”, ông Ekniti nói.

Theo ông, đối với những nhà đầu tư muốn tham gia lĩnh vực này, chính phủ sẽ đánh giá giá trị và lợi ích mà các dự án mang lại cho đất nước.

Hiện thông tin về các trung tâm dữ liệu đang nằm rải rác ở nhiều nơi. Chính phủ muốn tập hợp những thông tin này về một đầu mối, bảo đảm tính minh bạch và tổ chức dữ liệu một cách có hệ thống.

Ủy ban đã tự đặt thời hạn một tháng để xây dựng khuôn khổ chính sách ban đầu, trong đó xác định những tiêu chuẩn tối thiểu đối với ngành trung tâm dữ liệu.

Động thái này cho thấy Thái Lan đang đứng trước bài toán cân bằng giữa thu hút đầu tư vào hạ tầng số và kiểm soát các tác động đối với cộng đồng, môi trường và hệ thống năng lượng.

Tuy nhiên, nhu cầu năng lượng lớn của các trung tâm dữ liệu cũng tạo ra thách thức trong quá trình Thái Lan thực hiện cam kết đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.

BÀI TOÁN CÂN BẰNG GIỮA HẠ TẦNG AI VÀ AN TOÀN ĐÔ THỊ

Sự việc tại Bangkok cho thấy sự phát triển nhanh chóng của hạ tầng phục vụ AI đang tạo ra những yêu cầu mới đối với quản lý đô thị và chính sách năng lượng.

Trung tâm dữ liệu là hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số. Sự gia tăng nhanh chóng của AI, điện toán đám mây và các dịch vụ số khiến nhu cầu về năng lực xử lý và lưu trữ dữ liệu ngày càng lớn. Vì vậy, việc Thái Lan thu hút hàng chục tỷ USD đầu tư vào lĩnh vực này mang lại những cơ hội kinh tế đáng kể.

Nhưng cùng với đó là những yêu cầu ngày càng cao về điện, nước, hệ thống làm mát và nguồn điện dự phòng. Nếu các cơ sở được đặt trong những khu vực có mật độ dân cư và hoạt động thương mại cao, các vấn đề về quy hoạch, an toàn cháy nổ, lưu trữ nhiên liệu, môi trường và khả năng cung cấp hạ tầng cũng trở nên đặc biệt quan trọng.

Thực tế tại Bangkok cho thấy tốc độ phát triển của công nghệ có thể nhanh hơn tốc độ hoàn thiện của khung pháp lý. Việc một số trung tâm dữ liệu được phân loại dưới những loại hình công trình khác, qua đó áp dụng các yêu cầu khác nhau về an toàn, môi trường và quy hoạch, đang đặt ra yêu cầu phải xác định rõ vị trí pháp lý của loại hình hạ tầng này.

Đối với Nathinan, điều bà cần không phải là ngăn cản sự phát triển của trung tâm dữ liệu, mà là những biện pháp đủ rõ ràng để bảo vệ người dân và hoạt động kinh doanh xung quanh.

“Nếu họ tìm được cách nào đó để bảo vệ hoặc bảo đảm an toàn cho chúng tôi thì tôi có thể chấp nhận. Nếu không, tôi cũng không biết mình có thể đi đâu khác. Tôi đã làm việc ở đây một thời gian và có rất nhiều khách hàng”, bà nói.

Câu chuyện tại Bangkok vì thế không chỉ là vấn đề của một trung tâm dữ liệu hay một thành phố. Khi AI ngày càng trở thành động lực của nền kinh tế số, việc xây dựng các tiêu chuẩn về vị trí, an toàn, năng lượng, nước, môi trường và nhiên liệu cho trung tâm dữ liệu sẽ trở thành một phần quan trọng của chính sách phát triển hạ tầng số.