Cách Elon Musk đưa thương vụ IPO của SpaceX lớn nhất lịch sử Mỹ

Quyết định sáp nhập xAI vào SpaceX hồi tháng 2 không chỉ làm thay đổi cấu trúc doanh nghiệp, mà còn định hình lại câu chuyện tăng trưởng mà Elon Musk muốn kể với giới đầu tư.

Từ công ty gắn liền với tên lửa tái sử dụng và mạng Internet vệ tinh, SpaceX bắt đầu được định vị như một "gã khổng lồ AI" trong tương lai. Tham vọng của công ty không còn dừng ở phóng tàu vũ trụ hay dịch vụ Internet vệ tinh, mà mở rộng sang xây dựng hạ tầng AI quy mô chưa từng có, thậm chí bao gồm các trung tâm dữ liệu đặt ngoài không gian.

Đợt IPO diễn ra ngày 12/6 vừa qua từng được xem là phép thử quan trọng với tầm nhìn của Elon Musk. Nếu cổ phiếu bứt phá mạnh so với giá chào bán 135 USD/cổ phiếu, điều đó cho thấy giới đầu tư sẵn sàng đặt cược vào tương lai AI mà vị tỷ phú vẽ ra. Nhưng nếu kết quả kém tích cực, điều đó cũng phản ánh sự hoài nghi đối với những tham vọng quá táo bạo của ông.

Kết quả nghiêng hoàn toàn về kịch bản thứ nhất. Ngay trong ngày giao dịch đầu tiên, cổ phiếu SpaceX có thời điểm đóng cửa ở mức 160 USD, cao hơn khoảng 19% so với giá chào bán 135 USD/cổ phiếu. Vốn hóa doanh nghiệp theo đó vọt lên khoảng 2.200 tỷ USD, biến SpaceX thành thương vụ IPO lớn nhất lịch sử Mỹ, vượt xa kỷ lục mà Alibaba từng thiết lập năm 2014.

Tuy nhiên, định giá khổng lồ không chỉ phản ánh kỳ vọng đối với các lĩnh vực kinh doanh hiện hữu của SpaceX. Theo Fortune, dù các mảng kinh doanh truyền thống như tên lửa, Internet vệ tinh Starlink hay dịch vụ kết nối di động vẫn được kỳ vọng tăng trưởng mạnh, trí tuệ nhân tạo (AI) mới là lĩnh vực mà SpaceX đặt cược cho bước nhảy vọt về giá trị trong tương lai.

Năm ngoái, hoạt động không gian của SpaceX mang về khoảng 4,1 tỷ USD doanh thu nhưng vẫn thua lỗ. Ngược lại,  Starlink vẫn là động cơ tăng trưởng quan trọng nhất của tập đoàn. Năm 2025, doanh thu của dịch vụ Internet vệ tinh này đạt 11,4 tỷ USD, tăng 50% so với năm trước và đóng góp hơn một nửa tổng doanh thu SpaceX. Hệ thống hiện vận hành khoảng 9.600 vệ tinh, tương đương gần 75% số vệ tinh đang hoạt động quanh Trái Đất, phục vụ hơn 10 triệu khách hàng trên toàn cầu.

Elon Musk cho biết SpaceX sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới từ khoảng 10.000 vệ tinh hiện nay lên tới 100.000 vệ tinh trong tương lai. Theo ông, lợi thế về năng lực phóng cùng chi phí vận hành thấp sẽ giúp Starlink duy trì vị thế thống trị trên thị trường Internet vệ tinh toàn cầu trong nhiều năm tới.

Nhưng ngay cả khi Starlink tiếp tục tăng trưởng với tốc độ cao, những con số trong bản cáo bạch vẫn cho thấy tương lai của SpaceX đang được đặt cược chủ yếu vào AI.

Theo đó, tổng quy mô thị trường tiềm năng (TAM) mà SpaceX hướng tới được ước tính khoảng 28.500 tỷ USD. Trong số này, AI chiếm tới 26.500 tỷ USD, tương đương 93% tổng cơ hội thị trường. Quy mô này lớn gấp gần 14 lần tổng giá trị mà SpaceX dự kiến khai thác từ hai lĩnh vực cốt lõi hiện nay là tên lửa và dịch vụ vệ tinh.

Công ty không nêu rõ khoảng thời gian áp dụng cho các dự báo này, song nhiều khả năng đây là cơ hội doanh thu được tính cho nhiều thập kỷ tới. Dẫu vậy, thách thức nằm ở chỗ thị trường đang định giá SpaceX ở mức khoảng 2.200 tỷ USD ngay từ thời điểm hiện tại.

Theo ông David Trainer, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu New Constructs, để tương xứng với mức định giá khoảng 1.750 tỷ USD ban đầu, SpaceX cần tạo ra ít nhất 1.100 tỷ USD doanh thu vào năm 2035. Tuy nhiên, ước tính đà tăng giá cổ phiếu ngày 12/6 đã đẩy ngưỡng doanh thu cần đạt lên gần 1.500 tỷ USD.

Trong khi đó, bảng TAM của chính SpaceX cho thấy hai lĩnh vực kinh doanh truyền thống là tên lửa và dịch vụ vệ tinh chỉ chiếm khoảng 1.600 tỷ USD trong tổng cơ hội thị trường mà công ty nhắm tới. Dù là con số rất lớn, quy mô này nhiều khả năng được tính cho giai đoạn kéo dài từ 20 đến 30 năm.

Đó cũng là lý do AI trở thành mắt xích quan trọng trong câu chuyện tăng trưởng của SpaceX, bởi nếu chỉ dựa vào tên lửa và Starlink, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, đủ tạo ra hàng trăm tỷ USD doanh thu mỗi năm, SpaceX vẫn khó đạt đáp ứng được kỳ vọng mà thị trường đang đặt vào doanh nghiệp