VNTAX 200 ghi nhận gần 1 triệu tỷ đồng nộp ngân sách từ 200 doanh nghiệp, trong đó nhóm dẫn đầu đóng góp phần lớn nguồn thu, đồng thời cho thấy sự gia tăng đáng kể của khu vực tư nhân và dư địa mở rộng nền đóng góp...

Ngày 15/9/2026, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ Vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam năm 2026 (VNTAX 2026), bao gồm các bảng vinh danh VNTAX 200, PRIVATE 100 và STATE 100 thuộc hệ thống Vietnam Largest Taxpayers do CafeF xây dựng dựa trên số liệu doanh nghiệp thực nộp ngân sách trong năm tài chính 2025.

DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TIẾN SÁT KHỐI NHÀ NƯỚC

Dữ liệu từ VNTAX 2026 cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong bản đồ nguồn thu ngân sách Việt Nam. 100 doanh nghiệp tư nhân dẫn đầu đã thực nộp 390.700 tỷ đồng trong năm 2025, chỉ thấp hơn khoảng 35.100 tỷ đồng so với 100 doanh nghiệp nhà nước dẫn đầu.

Theo PRIVATE 100, tổng số thực nộp ngân sách của 100 doanh nghiệp tư nhân dẫn đầu đạt 390.700 tỷ đồng, tăng 146.300 tỷ đồng, tương đương mức tăng 60% so với danh sách năm trước. Con số này tương đương khoảng 14,7% tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025.

Trong khi đó, 100 doanh nghiệp nhà nước thuộc STATE 100 đóng góp tổng cộng 425.800 tỷ đồng, sau khi loại trừ phần đóng góp bị tính trùng giữa công ty mẹ và công ty con, tương đương khoảng 16% tổng thu ngân sách quốc gia.

Như vậy, khoảng cách về quy mô đóng góp giữa 100 doanh nghiệp tư nhân và 100 doanh nghiệp nhà nước dẫn đầu hiện chỉ còn khoảng 35.100 tỷ đồng. Tổng số nộp của PRIVATE 100 đã tương đương gần 92% STATE 100.

Xu hướng này cũng thể hiện rõ trong VNTAX 200, bảng vinh danh chung bao gồm doanh nghiệp thuộc mọi loại hình sở hữu. Trong 200 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam có 99 doanh nghiệp tư nhân, 73 doanh nghiệp nhà nước và 28 doanh nghiệp FDI/liên doanh.

Dù ít hơn về số lượng, khối doanh nghiệp nhà nước vẫn dẫn đầu về giá trị đóng góp với hơn 424.000 tỷ đồng, chiếm 43% tổng số nộp của VNTAX 200. Khu vực tư nhân bám sát phía sau với hơn 390.000 tỷ đồng, chiếm 39%.

Động lực lớn nhất cho sự gia tăng của khu vực tư nhân đến từ nhóm doanh nghiệp dẫn đầu. Tổng số nộp của Top 10 PRIVATE 100 tăng từ khoảng 148.000 tỷ đồng lên 268.000 tỷ đồng chỉ sau một năm, tương đương mức tăng khoảng 80%.

Vingroup đứng đầu PRIVATE 100 với mức đóng góp ngân sách tăng từ 56.200 tỷ đồng lên gần 148.800 tỷ đồng. Bên cạnh Vingroup, nhóm dẫn đầu còn có nhiều doanh nghiệp lớn như Sunshine Group, NH Smart City thuộc BRG Group, THACO, Hòa Phát, FPT, Techcombank, VPBank và ACB.

Ở khu vực doanh nghiệp nhà nước, các vị trí dẫn đầu tiếp tục tập trung tại những ngành có quy mô lớn và giữ vai trò thiết yếu đối với nền kinh tế như dầu khí, năng lượng, xăng dầu, viễn thông và ngân hàng. PetroVietnam đứng đầu STATE 100 với mức nộp khoảng 91.000 tỷ đồng, tiếp theo là Viettel với hơn 42.290 tỷ đồng.

CHỈ 20 DOANH NGHIỆP ĐÃ ĐÓNG HƠN 600.000 TỶ ĐỒNG VÀO NGÂN SÁCH 

Không chỉ ghi nhận sự thay đổi về tương quan giữa các khu vực doanh nghiệp, VNTAX 200 còn cho thấy mức độ tập trung rất lớn của nguồn đóng góp ngân sách vào nhóm doanh nghiệp dẫn đầu.

Tổng số thực nộp của 200 doanh nghiệp thuộc VNTAX 200 đạt 989.300 tỷ đồng, tăng 195.300 tỷ đồng, tương đương mức tăng 25% so với kỳ xếp hạng trước. Đặt trong bối cảnh tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, 200 doanh nghiệp này đã đóng góp hơn 37% tổng số thu cả nước.

Trong đó, chỉ 20 doanh nghiệp đứng đầu VNTAX 200 đã đóng góp 614.000 tỷ đồng, tương đương gần 62% tổng số nộp của cả danh sách. Nhóm dẫn đầu có sự hiện diện của doanh nghiệp thuộc cả ba khu vực.

Khu vực tư nhân có Vingroup, Sunshine Group, NH Smart City thuộc BRG Group, Hòa Phát, Thành Công và THACO.

Khối doanh nghiệp nhà nước có PetroVietnam, Viettel, Petrolimex, Vinacomin, Vinataba, EVN và Vietcombank.

Nhóm doanh nghiệp có vốn nước ngoài và liên doanh có những tên tuổi như Heineken Vietnam, Toyota, Honda, Vietsovpetro, Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Sabeco và Ciputra Hanoi.

Xét theo ngành, bất động sản – xây dựng là nhóm đóng góp lớn nhất trong VNTAX 200 với tổng mức nộp hơn 234.000 tỷ đồng, chiếm gần 24%. Đứng thứ hai là năng lượng – tài nguyên, bao gồm dầu khí, xăng dầu, điện năng và than – khoáng sản, với tổng mức nộp hơn 220.000 tỷ đồng, chiếm 22,3%. Lĩnh vực tài chính quy tụ 40 doanh nghiệp, đóng góp khoảng 139.000 tỷ đồng. Trong đó riêng 23 ngân hàng đóng tổng cộng 104.600 tỷ đồng.

Bên cạnh ba nhóm ngành trên, VNTAX 200 còn ghi nhận sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực ô tô, công nghệ – viễn thông, thực phẩm – đồ uống, hàng không – logistics, bán lẻ, hóa chất, vật liệu xây dựng và nhiều ngành kinh tế quan trọng khác.

Đáng chú ý, số doanh nghiệp vượt ngưỡng nộp ngân sách 10.000 tỷ đồng cũng tăng mạnh. VNTAX 200 năm nay có 26 doanh nghiệp đạt mức này, tăng thêm 9 đơn vị so với kỳ xếp hạng trước.

Xu hướng này thể hiện đặc biệt rõ ở khu vực tư nhân. Trong danh sách PRIVATE 100 trước đó, chỉ có 4 doanh nghiệp nộp ngân sách trên 10.000 tỷ đồng gồm Vingroup, TC Group, THACO và Hòa Phát. Năm nay, số doanh nghiệp tư nhân vượt ngưỡng 10.000 tỷ đồng đã tăng lên 8 đơn vị với sự xuất hiện thêm của Sunshine Group, NH Smart City thuộc BRG Group, FPT và Techcombank. Ngưỡng để đứng trong Top 10 PRIVATE 100 cũng tăng lên khoảng 5.800 tỷ đồng, cao hơn khoảng 1.000 tỷ đồng so với kỳ xếp hạng trước.

Ở khu vực doanh nghiệp nhà nước, mặt bằng đóng góp cũng ở mức cao. Trong STATE 100 có 71 doanh nghiệp nộp trên 1.000 tỷ đồng, trong đó 14 doanh nghiệp vượt 10.000 tỷ đồng. Ngay cả doanh nghiệp đứng ở vị trí thứ 100 cũng có số thực nộp 468 tỷ đồng.

Cơ cấu STATE 100 cho thấy nguồn thu ngân sách không chỉ tập trung tại một vài tập đoàn lớn. Nếu xét theo số lượng doanh nghiệp, xổ số là nhóm đông nhất với 22 đơn vị, tiếp theo là ngành điện với 9 doanh nghiệp. Dầu khí và vận tải – logistics cùng có 6 doanh nghiệp, trong khi ngân hàng, hóa chất, công nghệ – viễn thông – truyền thông, xăng dầu – khí đốt và than – khoáng sản đều có nhiều đại diện trong Top 100.

"Mức bình quân của khu vực tư nhân chịu ảnh hưởng đáng kể bởi một số doanh nghiệp có mức nộp rất lớn," ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI chia sẻ. "Nếu loại trừ Vingroup, mức nộp bình quân của doanh nghiệp tư nhân chỉ còn khoảng 2.400 tỷ đồng. Vì vậy, có thể thấy khu vực tư nhân đã hình thành những “đỉnh” doanh nghiệp có mức đóng góp ngân sách rất lớn. Nhưng bài toán tiếp theo là tạo ra một “cao nguyên” với số lượng doanh nghiệp tư nhân lớn hơn, có nhiều doanh nghiệp lọt vào nhóm 200 doanh nghiệp đóng góp ngân sách lớn nhất và nâng tỷ trọng đóng góp của khu vực này."

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để hình thành sức mạnh của một nền kinh tế bền vững hơn.

ĐÓNG GÓP CỦA KHU VỰC FDI KHÔNG NHIỀU, TẬP TRUNG VÀO MỘT NHÓM DOANH NGHIỆP NHẤT ĐỊNH

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI, Trong 200 doanh nghiệp có sự tham gia của cả doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. 

Tuy nhiên, nếu xét toàn bộ 200 doanh nghiệp, cơ cấu có sự khác biệt. Khu vực doanh nghiệp nhà nước có mức đóng góp lớn, trong khi số lượng doanh nghiệp FDI trong danh sách không nhiều. Điều này cho thấy đóng góp của khu vực FDI vẫn tập trung vào một nhóm doanh nghiệp nhất định.

Nếu tính bình quân số nộp ngân sách trên mỗi doanh nghiệp, khu vực FDI hiện có mức bình quân cao nhất. Với 28 doanh nghiệp, mức nộp bình quân khoảng 6.243 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp. Khu vực nhà nước đạt khoảng 5.810 tỷ đồng, trong khi khu vực tư nhân đạt khoảng 3.943 tỷ đồng.

Một điểm đáng chú ý khác được ông Đậu Anh Tuấn đặt ra là sự chênh lệch giữa vai trò của khu vực FDI trong hoạt động xuất nhập khẩu và vị trí của các doanh nghiệp này trong bảng xếp hạng đóng góp ngân sách.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, khu vực FDI chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, trong khi khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước chỉ chiếm chưa đến 20%. Tuy nhiên, trong Top 200 doanh nghiệp nộp thuế lớn nhất, chúng ta không thấy những doanh nghiệp như Samsung, Canon hay Intel, dù đây là những doanh nghiệp có đóng góp rất lớn vào kim ngạch xuất khẩu. Tổng số nộp của khu vực FDI trong danh sách 200 doanh nghiệp hiện chỉ chiếm khoảng 18%.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, có thể lý giải điều này từ một số yếu tố. Thứ nhất, trong thời gian qua, mô hình sản xuất của khu vực FDI vẫn chủ yếu dựa vào lắp ráp, trong khi tỷ lệ đầu vào nhập khẩu còn lớn, nên giá trị gia tăng được giữ lại trong nước còn hạn chế.

Thứ hai, Việt Nam đã sử dụng ưu đãi thuế như một công cụ quan trọng để thu hút đầu tư nước ngoài. Nhiều dự án được miễn thuế trong những năm đầu, sau đó giảm 50% trong một số năm tiếp theo, trong khi mức thuế thực tế có thể ở mức 15%.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị năm 2026 về đầu tư nước ngoài là một chuyển động chính sách quan trọng. Đặc biệt, thuế tối thiểu toàn cầu với mức 15% đối với các tập đoàn đa quốc gia đang làm thay đổi bối cảnh. Ưu đãi thuế có thể sẽ không còn là lợi thế lớn của Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn tới.

"Để thúc đẩy sự phát triển của các khối doanh nghiệp cũng như đóng góp cho ngân sách nhà nước, vai trò của thể chế trong thời gian tới là làm sao củng cố một nền tảng ổn định và vững chắc hơn," ông Tuấn nhấn mạnh. "Chúng ta đã có những doanh nghiệp rất thành công, nhưng không chỉ cần một vài đỉnh cao, mà cần tạo dựng một nền tảng rộng hơn trong thời gian tới."