Không chỉ còn chú trọng đến việc nhận trợ cấp thất nghiệp, nhiều người lao động đã chủ động lựa chọn tham gia khóa đào tạo nghề ngắn hạn theo chính sách bảo hiểm thất nghiệp, để có cơ hội sớm quay trở lại thị trường lao động, thậm chí khởi nghiệp thành công…

Trong bối cảnh thị trường lao động không ngừng thay đổi dưới tác động của chuyển đổi số, tự động hóa và những biến động kinh tế - xã hội, việc gián đoạn việc làm là thách thức mà nhiều người lao động có thể gặp phải.

Nhằm bảo đảm an sinh xã hội và hỗ trợ người lao động nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động, Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã nâng cao quyền lợi và mở rộng diện bao phủ của chính sách bảo hiểm thất nghiệp. 

CƠ HỘI CHUYỂN ĐỔI CÔNG VIỆC

Không chỉ là khoản trợ cấp hỗ trợ thu nhập tạm thời, bảo hiểm thất nghiệp ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ toàn diện, giúp người lao động vượt qua giai đoạn chuyển tiếp, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và tìm kiếm cơ hội việc làm phù hợp hơn.

Mất việc ở tuổi 45 do công ty gặp khó khăn phải tạm dừng hoạt động, anh Nguyễn Văn Hiển (Hà Nội) từng loay hoay chưa biết sẽ tìm công việc gì để có thu nhập nuôi sống gia đình. Nhưng khi đến làm chế độ hưởng bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm, anh đã được các cán bộ Trung tâm tư vấn có thể đăng ký học nghề để sớm tìm được việc làm hoặc khởi nghiệp tùy nhu cầu.

Sau đó, anh đã lựa chọn học nghề kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt. Sau khóa học, với kiến thức có được và quá trình thực hành trên người thân, bạn bè nhận được phản hồi rất tốt, anh Hiển đã quyết định mở cửa hàng trị liệu. Ngoài ra, anh còn nhận thêm dịch vụ trị liệu tại nhà. Đến nay, cửa hàng của anh đã có lượng khách ổn định, bảo đảm thu nhập để nuôi sống cả gia đình.

“Nhờ học nghề, tôi không chỉ tự tạo việc làm bảo đảm thu nhập cho bản thân mà còn hiểu thêm về y khoa và sức khỏe, giúp chăm sóc tốt hơn cho những người thân trong gia đình”, anh Hiển bộc bạch.

Tương tự, chị Nguyễn Thị Thủy, từng có hơn 10 năm làm kế toán cho một công ty chuyên về thiết bị y tế, khi công ty tinh giản người vì khó khăn về tài chính, chị thuộc diện phải nghỉ việc. Chị tìm đến Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội để làm thủ tục hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp, được tư vấn nên học nghề để chuyển đổi công việc.

Ở tuổi ngoài 40, chị Thủy từng băn khoăn về việc bắt đầu đi học một nghề mới, trong khi vẫn phải nuôi hai con nhỏ đang tuổi đến trường. Song chị cũng thừa nhận bản thân nghề kế toán của mình hiện nay để tìm được công việc với mức lương như cũ không hề dễ dàng. Vì thế, chị đã quyết định tham gia khóa đào tạo nghề về pha chế đồ uống.

Nhờ có sự hỗ trợ phí từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp, chị đã hoàn thành khóa học sơ cấp và mở cửa hàng kinh doanh đồ uống. Bước đầu, cửa hàng đã được nhiều người biết đến và dần có lượng khách ổn định.

HẠN CHẾ NGUY CƠ TÁI THẤT NGHIỆP

Anh Hiển, hay chị Thủy là những minh chứng cho việc tận dụng được cơ hội học nghề từ chế độ bảo hiểm thất nghiệp khi mất việc làm để tìm hướng đi mới.

Bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội), cho biết để đáp ứng nhu cầu đa dạng của người lao động, từ năm 2025, trên địa bàn Hà Nội có 16 cơ sở đăng ký đào tạo với các ngành nghề như: Kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, kỹ thuật làm bánh, kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng, công nghệ thông tin, kế toán, bán hàng, chăm sóc da, gội đầu dưỡng sinh, phun thêu thẩm mỹ...

Thời gian đào tạo từ 2,5 - 3 tháng. Người lao động học xong sẽ được cấp chứng chỉ đào tạo thường xuyên hoặc chứng chỉ sơ cấp để tự tin tìm việc làm mới. Trên thực tế, những ngành nghề được nhiều người đăng ký, gồm: Kỹ thuật nấu ăn, pha chế đồ uống, kỹ thuật làm bánh, kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng...

Nhấn mạnh hiệu quả của chính sách bảo hiểm thất nghiệp không nên chỉ được đánh giá thông qua số người hưởng trợ cấp thất nghiệp, ông Lê Quang Trung, chuyên gia lao động, việc làm, cho rằng quan trọng hơn là số người được hỗ trợ tìm kiếm việc làm mới, duy trì việc làm hoặc nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động. 

Theo ông, cùng với việc giải quyết chế độ trợ cấp thất nghiệp, cần tiếp tục tăng cường các hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm, kết nối cung - cầu lao động, hỗ trợ học nghề và đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề.

Đây mới là những giải pháp mang tính bền vững, giúp người lao động nâng cao năng lực thích ứng trước sự thay đổi của thị trường lao động, đồng thời giảm thời gian thất nghiệp và hạn chế nguy cơ tái thất nghiệp.

Để các chính sách này phát huy hiệu quả, ông cũng nhấn mạnh, quá trình đào tạo cần gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và xu hướng phát triển của nền kinh tế.

Việc tăng cường phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Trung tâm Dịch vụ việc làm và doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm người lao động được trang bị đúng kỹ năng mà thị trường lao động đang cần.