Chứng khoán, vàng, dầu đang biến động dữ dội, chuyên gia nói "không phải điều bất thường"

Thời gian gần đây, “thị trường biến động” thường được nhắc đến, từ bảng điện tử đỏ rực rồi lại xanh mướt của thị trường chứng khoán, sự lên xuống liên tục của giá vàng hay bất định của giá dầu... tất cả đang tạo nên một “vòng xoáy” khiến nhà đầu tư luôn trong tình trạng “chóng mặt”.

Trao đổi trong Chương trình The Wealth Box Talk mới đây, bà Lục Kim Thanh, Giám đốc Khối Kinh doanh số, Công ty Cổ phần Chứng khoán Kafi cho hay, những gì chúng ta đang chứng kiến từ đầu năm 2026 đến giờ cho thấy các thị trường đang bước vào một giai đoạn có những diễn biến khó lường mạnh hơn bình thường.

Trên thị trường chứng khoán, VN-Index đã có phiên giảm hơn 100 điểm, một trong những mức giảm kỷ lục trong lịch sử, khiến tâm lý nhà đầu tư bị tác động. Không chỉ chứng khoán, vàng thế giới từng lên tới hơn 5.172 USD/oz, rồi sau đó lại giảm xuống rồi lại lên. Điều này cho thấy ngay cả tài sản trú ẩn truyền thống cũng đang biến động khó lường.

Cộng thêm việc giá dầu vượt 100 USD/thùng do căng thẳng Trung Đông, kéo theo nguy cơ lạm phát quay lại, và mặt bằng lãi suất trong nước thì nhích lên từ đầu năm 2026… toàn bộ những yếu tố này khiến thị trường càng trở nên nhạy cảm hơn.

Các nguyên nhân có thể kể đến là do chu kỳ chính sách tiền tệ toàn cầu đảo chiều, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất trong năm 2025 với ba lần cắt liên tiếp tháng 9, tháng 10 và tháng 12, mỗi lần giảm 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất về 3,50–3,75% vào cuối năm 2025.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) dừng nới lỏng và duy trì mức lãi suất cao vì lạm phát Eurozone vẫn quanh 2,4%. Còn Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ thoát khỏi chính sách siêu nới lỏng, nâng lãi suất lên 0,75%.

Điều này cho thấy khi mà các nền kinh tế lớn không đồng pha về chính sách, dòng vốn toàn cầu trở nên nhạy cảm, cùng với những diễn biến tại Trung Đông khiến chứng khoán, vàng, dầu đồng loạt biến động mạnh.

Trước đó, các gói thuế quan Mỹ cũng đã làm xáo trộn thương mại toàn cầu. Theo IMF, loạt thuế quan này đã khiến dự báo tăng trưởng toàn cầu giảm còn 3,1% năm 2026. Fed cũng cảnh báo rằng các gói thuế quan mới đang tạo mức độ ảnh hưởng bất định và có thể làm tăng lạm phát trở lại.

Các báo cáo từ Moody’s và Deloitte cũng cho thấy căng thẳng Trung Đông khiến giá dầu vượt 100 USD/thùng, nhiều thời điểm duy trì trên 100 USD kéo dài. Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng do Mỹ, Trung Quốc, EU điều chỉnh chính sách làm chi phí vận chuyển, nguyên vật liệu và giá hàng hóa toàn cầu sẽ tăng dần lên.

Tất cả yếu tố này khiến biến động thị trường toàn cầu có thể gây ảnh hưởng nhất định đến Việt Nam vì kinh tế Việt Nam có độ mở thương mại cao.

Mặc dù vậy, theo bà Thanh, biến động như bây giờ nghe có vẻ mạnh, nhưng lịch sử thị trường tài chính cho thấy đây không phải điều bất thường. Mỗi khi thế giới bước vào chu kỳ chuyển dịch chính sách, ví dụ như hiện nay, khi lãi suất huy động và cho vay tại Việt Nam đang tăng dần trở lại sau một thời gian dài thấp thì thị trường tài sản cũng sẽ thường phản ứng theo.

Chúng ta cũng đã từng thấy nhiều lần giá vàng, giá dầu và tỷ giá biến động trong các giai đoạn địa chính trị căng thẳng trên thế giới. Lần này khác ở chỗ tốc độ biến động diễn ra rất nhanh, nhất là khi thông tin lan truyền theo thời gian thực. Vì vậy, hiện tượng này không hiếm, nó đến theo chu kỳ.

Dữ liệu trước đây cho thấy, tại cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, chỉ số S&P500 giảm -38,5% trong năm 2008, giá dầu từ 147 USD/thùng (tháng 7/2008) rơi còn gần 36 USD/thùng cuối năm 2008, giá vàng thì lại tăng mạnh khi nhà đầu tư chuyển sang tài sản trú ẩn, hay giai đoạn khủng hoảng năng lượng 2022–2023, giá dầu Brent tăng vượt 120 USD/thùng, làm lạm phát Mỹ tăng lên đỉnh 9,1%, mức cao nhất 40 năm, chứng khoán toàn cầu giảm mạnh.

So với các mốc này, năm 2026 không phải là “hiếm”, nhưng biến động diễn ra nhanh hơn vì thông tin lan truyền theo thời gian thực.

Theo bà Thanh, khi các kênh tài sản lên xuống mạnh như thời gian qua, chứng khoán giảm "sốc", vàng biến động khó lường, lãi suất lại đang trên xu hướng tăng thì điều quan trọng nhất là đừng dồn toàn bộ tài sản vào một kênh duy nhất.

Nhà đầu tư nên chia tiền thành hai rổ tài sản rõ ràng. Thứ nhất là rổ dòng tiền linh hoạt (an toàn và ngắn hạn). Trong đó, một rổ dành cho tiền cần sử dụng trong 1–3 tháng hoặc tiền chờ cơ hội với các sản phẩm ngắn hạn như trái phiếu ngân hàng 90 ngày, lợi suất tốt và không bị ảnh hưởng nhiều bởi các cú sốc thị trường hàng ngày.

Thứ hai là rổ tăng trưởng (trung và dài hạn), trong đó một rổ dành cho phần muốn tăng tài sản bền vững, đặc biệt là khi nền kinh tế Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2026 với các chiến lược đầu tư theo danh mục thông minh rất phù hợp cho những người bận rộn hoặc không theo dõi thị trường hàng ngày.

Nhà đầu tư luôn nhớ một con số, đó là con số 30%. Với danh mục tài sản rủi ro (cổ phiếu, chứng quyền) nên được giảm về dưới 30%, thay vào đó tạm thời chúng ta sẽ phân bổ nhiều hơn vào nhóm tài sản có lợi suất ổn định (tiền gửi, trái phiếu). Tiếp theo, hãy duy trì ít nhất 30% tiền mặt trong tài khoản, ở giai đoạn này, tiền mặt không phải là gánh nặng, tiền mặt là “vũ khí” mạnh mẽ nhất.

Nếu chúng ta theo đuổi chiến lược đầu tư một cách mạo hiểm, thì tỷ lệ sử dụng margin cũng đừng vượt quá 30% giá trị danh mục". 

"Nếu muốn “bắt đáy” cổ phiếu, cũng chỉ nên mua tối đa 30% lượng cổ phiếu dự định mua để lấy vị thế, còn lại sẽ phân bổ sau. Thị trường biến động là cơ hội thích hợp để chuyển từ chiến lược “ổn định tài sản” sang “gia tăng tài sàn”, tuy nhiên điều quan trọng nhất vẫn là tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi", bà Thanh nhấn mạnh.