Doanh nghiệp Nhật Bản gửi gần 500 tỷ USD tiền tiết kiệm trong ngân hàng

Các doanh nghiệp Nhật Bản đang có xu hướng đưa nhiều tiền hơn vào tiền gửi kỳ hạn, dù nhà đầu tư ngày càng gây sức ép buộc họ phải dành thêm vốn cho tăng trưởng và tăng lợi ích cho cổ đông.

Theo số liệu từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), tính tới cuối tháng 3/2026, số dư tiền gửi kỳ hạn của các doanh nghiệp tại nước này đạt 76,95 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 480 tỷ USD theo tỷ giá hiện tại. Sau khi điều chỉnh yếu tố mùa vụ, con số này tăng 22% so với cùng kỳ năm trước và hiện ở gần mức cao nhất trong 26 năm.

Trong khoảng hai thập kỷ trước năm 2023, số dư tiền gửi kỳ hạn của doanh nghiệp Nhật Bản gần như đi ngang, dao động ở mức 40-50 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 250-312 tỷ USD. Tuy nhiên, xu hướng này bắt đầu thay đổi khi lãi suất tại Nhật Bản đi lên.

Từ tháng 1/2025, số dư tiền gửi kỳ hạn tăng nhanh, thường xuyên cao hơn hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. So với hai năm trước, quy mô tiền gửi kỳ hạn hiện đã tăng khoảng 50%, tương đương tăng khoảng 25 nghìn tỷ yên (156 tỷ USD).

Tiền gửi kỳ hạn thường có lãi suất cao hơn tiền gửi thông thường, nhưng doanh nghiệp không thể rút tiền trước ngày đáo hạn. Số liệu cho thấy số dư tiền gửi kỳ hạn dưới 1 năm đang tăng, cho thấy nhiều doanh nghiệp có xu hướng dùng kênh này để gửi tạm nguồn vốn chưa sử dụng.

Tại các ngân hàng lớn, lãi suất dành tiền gửi thông thường hiện là khoảng 0,3%/năm, trong khi tiền gửi kỳ hạn 1 năm có lãi suất khoảng 0,4%/năm. Với khoản tiền gửi 1 tỷ yên, tương đương khoảng 6,2 triệu USD, mức chênh lệch này giúp doanh nghiệp có thêm khoảng 1 triệu yên, tương đương khoảng 6.200 USD, sau một năm. Dù vậy, khoản lãi tăng thêm này vẫn khá nhỏ. Khi lạm phát cao ở trên mức 1%, giá trị thực của số tiền gửi vẫn giảm theo thời gian.

Theo Nikkei Asia, tờ báo này đã rà soát số liệu của khoảng 540 doanh nghiệp thuộc chỉ số Topix - chỉ số theo dõi các cổ phiếu niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tokyo. Đây là các doanh nghiệp có năm tài chính kết thúc vào tháng 3 và đã công bố báo cáo cho năm tài chính kết thúc tháng 3/2026. Kết quả cho thấy 295 doanh nghiệp có số dư tiền gửi kỳ hạn tăng so với cuối năm tài chính trước, trong đó có hãng trò chơi Nintendo và hãng sản xuất điều hòa Daikin Industries.

Tại tập đoàn in ấn Dai Nippon Printing, số dư tiền gửi kỳ hạn tăng 49,9 tỷ yên (311 triệu USD), trong năm tài chính vừa qua. Trước đó, vào tháng 5/2025, công ty đã phát hành 100 tỷ yên trái phiếu, tương đương khoảng 624 triệu USD. Một phần số tiền huy động được được gửi vào các khoản tiền gửi kỳ hạn ngắn, trước khi được dùng cho các kế hoạch đầu tư trong tương lai.

“Với ưu tiên bảo toàn vốn, chúng tôi chọn tiền gửi kỳ hạn thay vì tài khoản tiền gửi thông thường, do lãi suất gần đây đã cải thiện”, Dai Nippon Printing cho biết.

Từ sau khi bong bóng tài sản tại Nhật Bản sụp đổ vào đầu thập niên 1990, rồi đến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, các doanh nghiệp Nhật Bản thường bị chỉ trích vì giữ quá nhiều tiền mặt để phòng ngừa rủi ro, thay vì dùng vốn cho đầu tư và tăng trưởng. Hiện tại, khi giá cả tăng trở lại, cách sử dụng vốn quá thận trọng này đang chịu sức ép phải thay đổi.

Tại tập đoàn hóa chất Mitsubishi Chemical Group, số dư tiền gửi kỳ hạn tính đến cuối tháng 3 tăng 33,9 tỷ yên (khoảng 211 triệu USD) so với một năm trước. Công ty đã gửi một phần tiền thu được từ việc bán công ty con trong lĩnh vực dược phẩm vào các khoản tiền gửi kỳ hạn ngắn, đồng thời cho biết nguồn vốn này sẽ được dùng cho “các khoản đầu tư tăng trưởng trong tương lai”. Tuy vậy, Mitsubishi Chemical Group cũng để ngỏ khả năng dùng một phần số tiền này để tăng lợi ích cho cổ đông, tùy theo kết quả thảo luận.

Trong khi đó, hãng sản xuất linh kiện điện tử TDK cho biết số dư tiền gửi kỳ hạn của công ty tăng chỉ là diễn biến tạm thời, do dòng tiền cải thiện. Công ty nhấn mạnh khoản tiền này sẽ được dùng cho đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực tăng trưởng cũng như tăng lợi ích cho cổ đông.

Trên thị trường tài chính, giới đầu tư đang theo dõi sát sao vấn đề này. Theo ông Jun Shiota, trưởng bộ phận nghiên cứu tại công ty quản lý tài sản Daiwa Asset Management, khi Nhật Bản đã thoát khỏi thời kỳ lãi suất bằng 0, việc gửi tiền có kỳ hạn là một lựa chọn hợp lý. Tuy vậy, ông cho rằng các doanh nghiệp vẫn cần giải thích rõ số tiền này sẽ được sử dụng ra sao để nâng sức hấp dẫn của cổ phiếu.

Ông Takeshi Kamoshita, nhà quản lý quỹ cấp cao tại PGIM Japan, cho rằng tỷ trọng tiền mặt cao là một trong những nguyên nhân khiến tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của doanh nghiệp Nhật Bản hiện vẫn ở mức thấp, điều khiến nhà đầu tư không hài lòng.

Dự thảo sửa đổi bộ quy tắc quản trị doanh nghiệp được Nhật Bản công bố hồi tháng 4/2026 có quy định yêu cầu đánh giá về việc liệu các công ty niêm yết có đang sử dụng các nguồn lực - bao gồm tiền mặt và các khoản tương đương tiền - hiệu quả hay không. Dự thảo này do Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) và Sở giao dịch chứng khoán Tokyo (TSE) xây dựng và đang được đưa ra lấy ý kiến công chúng.

“Cổ đông ngày gây áp lực buộc doanh nghiệp niêm yết sử dụng vốn hiệu quả hơn. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp ngày càng khó thuyết phục cổ đông rằng việc giữ tiền trong tài khoản tiền gửi thông thường là hợp lý”, ông Naoki Hattori, kinh tế trưởng phụ trách Nhật Bản tại Mizuho Research & Technologies, nhận định với Nikkei Asia.