Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới, thông minh và bền vững. Tuy nhiên, hành trình này không chỉ đối mặt với thách thức về hạ tầng mà còn về kết nối chuỗi cung ứng, chia sẻ dữ liệu và thông tin đến nhà đầu tư…

Khu công nghiệp và hệ sinh thái sản xuất được xem là “trái tim” của nền kinh tế - nơi hội tụ vốn, công nghệ và lao động. Cả nước hiện có hơn 400 khu công nghiệp, 1.000 cụm công nghiệp, đóng góp trên 10% GDP, với khoảng 80.000 ha dư địa phát triển. 

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới, thông minh và bền vững. Tuy nhiên, hành trình này không chỉ đối mặt với thách thức về hạ tầng cứng mà còn là “bài toán” về hạ tầng xã hội, kết nối chuỗi cung ứng và chia sẻ dữ liệu.

CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH KHU CÔNG NGHIỆP TRONG THỜI ĐẠI MỚI

Theo ông Bùi Minh Trí, Giám đốc Ban Quản lý các Khu Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam đang đứng trước một bước ngoặt chiến lược khi TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu kết nối, một vùng công nghiệp - logistics - cảng biển tích hợp quy mô hàng đầu khu vực đang được định hình.

TP. Hồ Chí Minh hiện có 66 khu chế xuất và khu công nghiệp đang hoạt động, đóng vai trò sản xuất, dịch vụ, tài chính và công nghệ.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng đặt ra nhiều thách thức, ông Võ Sơn Điền, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh (HASI), chia sẻ: “Đại dịch Covid-19 đã bộc lộ điểm yếu về hạ tầng xã hội tại các khu công nghiệp. Những địa phương công nghiệp lớn như Bình Dương, Đồng Nai chịu tổn thương nặng nề, bởi hàng trăm nghìn công nhân phải sống trong khu nhà trọ chật hẹp. Sau đại dịch, chúng ta mới thật sự nhận ra tầm quan trọng của việc xây dựng nhà ở xã hội cho công nhân, điều mà trước đó ít ai nghĩ tới”.

 “Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới - Kỷ nguyên Vươn mình của dân tộc. Tái cấu trúc không gian kinh tế, thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa và chuyển đổi xanh đang được chú trọng hơn bao giờ hết. Thời cơ lớn, những thách thức cũng là không nhỏ, như xu hướng bảo hộ mậu dịch đang nổi lên ở một số trung tâm kinh tế quan trọng của thế giới trong thời gian gần đây… Trong bối cảnh ấy, khu công nghiệp và hệ sinh thái sản xuất không chỉ là “trái tim” của nền kinh tế thực, mà còn là biểu tượng của năng lực tự cường và sức sáng tạo dân tộc”.

Bên cạnh đó, mô hình phát triển cũng cần thay đổi, theo ông Bùi Minh Trí, định hướng tới đây là chuyển đổi từ “khu sản xuất thuần túy” sang “hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ - đô thị xanh”, tập trung vào công nghệ cao và năng lượng tái tạo.

"Nếu trong giai đoạn trước, doanh nghiệp và nhà đầu tư được xem là trung tâm của phát triển công nghiệp, thì nay, trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0, người công nhân chính là những "nhà đầu tư sức lao động" của hệ sinh thái sản xuất. Không chỉ vậy, họ còn góp phần định hình tư duy sản xuất hiện đại, là những người trực tiếp làm chủ công nghệ, cải tiến quy trình, tạo ra năng suất và giá trị mới", ông Trí nhấn mạnh.

DỮ LIỆU VÀ THÔNG TIN TẠO ĐỘNG LỰC THU HÚT ĐẦU TƯ

Bà Nguyễn Thị Kim Khánh, Tổng Giám đốc Cổng thông tin Khu công nghiệp Việt Nam (VIZ), cho rằng một trong những nhu cầu cấp thiết của các khu công nghiệp hiện nay là một nền tảng kết nối thông tin toàn diện và có chiều sâu nhằm phân tích, trong mọi quyết định đầu tư, thông tin chính là nền tảng cho các doanh nghiệp. Ngày nay, nhà đầu tư toàn cầu có thể tiếp cận mọi dữ liệu về môi trường đầu tư của một quốc gia chỉ bằng một thiết bị nhỏ.

“Hiện đã có những nội dung số về khu công nghiệp, nhưng số lượng còn ít, manh mún và chưa hình thành hệ thống thông tin quy mô, có chiều sâu. Đây không chỉ là hoạt động truyền thông quảng bá, mà là quá trình sáng tạo nội dung chân thực, phản ánh đúng tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển của hệ sinh thái công nghiệp Việt Nam”, bà Khánh nhận định.

Theo bà Khánh, Việt Nam có lợi thế chiến lược khi hầu hết các khu công nghiệp đều gần biển, một yếu tố quý giá trong mắt nhà đầu tư. Bà tin rằng “sự bùng nổ thông tin” chính là một trong những động lực quan trọng để tạo tiền đề cho thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời kỳ mới.

Mặt khác, dưới góc độ doanh nghiệp, bà Lê Thị Giàu, Chủ tịch Công ty CP Thực phẩm Bình Tây, cho rằng ngành công nghiệp hỗ trợ đang đứng trước cả cơ hội và thách thức từ các chính sách thuế quan quốc tế, đòi hỏi sự phát huy nội lực. Tuy nhiên, việc kết nối trong hệ sinh thái vẫn còn hạn chế.

“Khi nói đến chuyển đổi công nghiệp theo kinh tế số hay kinh tế xanh, không phải doanh nghiệp nào cũng hiểu rõ. Chúng tôi cần rất nhiều thông tin và đối tác từ bao bì, thùng carton, nguyên liệu phụ trợ… Nếu có kênh thông tin uy tín để doanh nghiệp biết và liên kết với nhau thì hiệu quả sẽ cao hơn nhiều”, bà Giàu chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, ngày 9/10/2025, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VTV9) và Cổng thông tin Khu công nghiệp Việt Nam (VIZ) đã chính thức khởi động chương trình truyền hình về Khu Công nghiệp và Hệ sinh thái sản xuất, với thông điệp “Sản xuất tự lực – Công nghiệp tự cường”.

Ông Từ Lương, Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VTV9), khẳng định chương trình được tổ chức với chuẩn mực cao nhất nhằm tôn vinh và lan tỏa hình ảnh hệ thống khu công nghiệp Việt Nam trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Chương trình được kỳ vọng sẽ trở thành một “kho dữ liệu” sống động, cập nhật liên tục về nền công nghiệp Việt Nam, phản ánh thực trạng của hơn 25.000 doanh nghiệp và hàng chục triệu lao động. Quan trọng hơn, chương trình đóng vai trò cầu nối chính sách, thúc đẩy đầu tư, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh, góp phần định hình hình ảnh Việt Nam như một trung tâm sản xuất chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.