Phẫu thuật robot là một trong những bước phát triển quan trọng của ngoại khoa xâm lấn tối thiểu. Ở những trường hợp được chỉ định phù hợp, công nghệ này có thể góp phần giảm tổn thương mô, giảm đau sau mổ, hạn chế mất máu và tạo điều kiện cho người bệnh phục hồi sớm...

Mới đây, Bệnh viện FV đã thông tin về trường hợp bệnh nhân N.V.H. (66 tuổi, TP.HCM), được chẩn đoán u phổi và chỉ định phẫu thuật triệt căn. Trở ngại lớn nhất nằm ở việc bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông - loại thuốc thường phải ngưng 5 - 7 ngày trước mổ để giảm nguy cơ chảy máu khi bóc tách khối u. Nhưng khi dừng thuốc, người bệnh lập tức đối mặt với nguy cơ hình thành huyết khối, có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng lâm sàng, ê-kíp quyết định thực hiện phẫu thuật chỉ sau 3 ngày ngưng thuốc chống đông - sớm hơn đáng kể so với thông lệ. Theo TS.BSCKII. Đặng Đình Minh Thanh, Trưởng khoa Phẫu thuật Lồng ngực, Bệnh viện FV, quyết định này dựa trên khả năng kiểm soát chảy máu hiệu quả của hệ thống robot da Vinci Xi.

Ca phẫu thuật diễn ra trong khoảng 2 giờ, toàn bộ khối u cùng các nhóm hạch được bóc tách hoàn toàn, đồng thời thùy trên phổi phải được cắt bỏ theo đúng kế hoạch. Đáng chú ý, lượng máu mất trong suốt ca mổ chỉ khoảng 10 ml, cho thấy khả năng kiểm soát chảy máu vượt trội của hệ thống robot hỗ trợ. Chỉ sau 3 đêm, sức khỏe người bệnh gần như ổn định.

Trước đó, các bác sĩ Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện K cũng vừa phẫu thuật thành công ca ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn II nguy cơ trung bình cho bệnh nhân Đ.Q.T (50 tuổi) bằng phương pháp phẫu thuật nội soi robot. Sau khi thực hiện xạ hình xương và chụp cắt lớp vi tính (CT) toàn thân, rất may mắn, kết quả cho thấy chưa phát hiện tổn thương nghi ngờ di căn xa.

Theo ThS.BSCKII. Nguyễn Việt Dũng, Phó Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện K, cho biết: “Cánh tay robot có khả năng xoay linh hoạt cho phép thực hiện các thao tác bóc tách, cắt lọc và khâu nối niệu đạo - cổ bàng quang vô cùng chính xác. Điểm nổi bật nữa là thời gian phục hồi sớm sau mổ, bệnh nhân ít đau, hầu như không mất máu, giảm nguy cơ nhiễm trùng…”

Dưới sự chỉ đạo của ThS.BSCKII. Đỗ Anh Tuấn; ThS.BSCKII. Nguyễn Việt Dũng cùng ê-kíp các bác sĩ khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện K, ca phẫu thuật đã diễn ra thuận lợi, đúng theo kế hoạch. Khối u tuyến tiền liệt cùng hệ thống hạch chậu hai bên đã được loại bỏ triệt căn. Sau phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhân hồi phục nhanh chóng, các chỉ số sinh tồn ổn định, vận động nhẹ nhàng sau vài ngày và sớm quay trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường.

Đặc biệt, lần đầu tiên tại Việt Nam, hai chuyên gia Bệnh viện Tâm Anh đã phối hợp phẫu thuật ung thư bằng kỹ thuật Dual Console, rút ngắn 70% thời gian mổ. Cụ thể, ca mổ đầu tiên được thực hiện trên bệnh nhân 73 tuổi mắc ung thư tuyến tiền liệt, giúp rút ngắn thời gian phẫu thuật từ khoảng 150 - 180 phút xuống còn 40 phút, giảm thời gian gây mê, hạn chế mất máu và tăng độ an toàn.

PGS.TS.BS. Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết trong phòng mổ hiện đại, hai hệ thống điều khiển robot Da Vinci Xi được bố trí cạnh nhau. Trong khi PGS.TS.BS. Vũ Lê Chuyên tập trung bóc tách triệt để khối u tuyến tiền liệt, thì TS.BS. Lê Phúc Liên đảm nhiệm bảo tồn thần kinh, kiểm soát mạch máu, bảo tồn các cấu trúc quan trọng. Hai chuyên gia điều khiển đồng thời các cánh tay robot từ hai buồng điều khiển độc lập, đảm bảo thao tác diễn ra liên tục.

Liên tục sau đó, 5 bệnh nhân ung thư thận, ung thư bàng quang đã được phẫu thuật điều trị triệt căn với kỹ thuật này. Theo PGS.TS.BS. Vũ Lê Chuyên, điểm khác biệt lớn nhất của kỹ thuật Dual Console không chỉ là kết hợp hai hệ thống robot, hay hai bác sĩ cùng hội tụ trong một ca mổ, mà còn ở khả năng "nhân năm" lợi ích cho người bệnh: giảm số lần mổ, giảm sang chấn, tối ưu hiệu quả điều trị, rút ngắn thời gian nằm viện và tiết kiệm chi phí.

Có thể nói, mười năm trước, phẫu thuật robot là một công nghệ ngoại khoa còn rất mới mẻ tại Việt Nam, đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, đội ngũ nhân lực được đào tạo chuyên sâu và quá trình chuyển giao kỹ thuật nghiêm ngặt. Mười năm sau, từ những ca mổ đầu tiên dưới sự hỗ trợ của chuyên gia quốc tế, đội ngũ thầy thuốc Việt Nam đã từng bước làm chủ công nghệ, thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật phức tạp và xây dựng năng lực đào tạo, chuyển giao kỹ thuật.

Mới đây, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) đã tổ chức Hội nghị khoa học quốc tế về phẫu thuật robot trong Ngoại lồng ngực, Ngoại tổng quát và Ngoại tiết niệu nhân kỷ niệm 10 năm phát triển phẫu thuật robot tại Việt Nam. Nhân dịp này, Bệnh viện Bình Dân được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục: Từ tháng 12/2016 đến tháng 8/2026, bệnh viện đã thực hiện thành công 4.278 ca phẫu thuật robot trên người trưởng thành.

Dù có nhiều ưu thế nổi bật, các chuyên gia tại hội nghị đều nhấn mạnh rằng robot không thay thế phẫu thuật viên. Người quyết định phương pháp điều trị, chiến lược phẫu thuật và xử lý các tình huống phát sinh vẫn là bác sĩ. Robot đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao độ chính xác, khả năng quan sát và sự linh hoạt trong thao tác.

Giá trị cuối cùng của công nghệ vẫn phải được đo bằng kết quả điều trị: người bệnh có được phẫu thuật an toàn hay không, khối bệnh lý có được xử lý hiệu quả hay không, chức năng của các cơ quan quan trọng có được bảo tồn tốt hay không và người bệnh có thể trở lại cuộc sống bình thường như thế nào sau điều trị…

Tới đây, bước vào thập kỷ thứ hai, phẫu thuật robot đứng trước một cuộc chuyển đổi mới. Robot thế hệ mới sẽ ngày càng gắn với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo, mô phỏng phẫu thuật và các hệ thống hỗ trợ ra quyết định.

Nhưng công nghệ càng phát triển thì yêu cầu về an toàn càng cao. Bảo mật dữ liệu bệnh nhân, kiểm soát chất lượng, đạo đức y khoa, đào tạo nhân lực và trách nhiệm của người thầy thuốc sẽ tiếp tục là những vấn đề phải được đặt lên hàng đầu.

Vì thế, theo hội nghị, tự chủ công nghệ không đồng nghĩa với việc sở hữu một hệ thống robot hiện đại. Tự chủ thực sự là có đội ngũ đủ năng lực để hiểu, vận hành, đánh giá, cải tiến và sử dụng công nghệ một cách an toàn, hiệu quả.