Hà Nội: Từ sản phẩm du lịch đêm đến tiềm năng kinh tế cuối tuần

Mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng đã ký ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Phát triển kinh tế đêm trên địa bàn TP. Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045”, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đô thị sáng tạo và hệ sinh thái dịch vụ chất lượng cao của Thủ đô.

Theo Đề án, đến năm 2035, kinh tế đêm được xác định trở thành một trong những động lực quan trọng của kinh tế đô thị, đóng góp khoảng 7 - 8% GRDP, với tốc độ tăng trưởng bình quân từ 12 - 14% mỗi năm trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch và công nghiệp văn hóa.

Đáng chú ý, trục cảnh quan sông Hồng được định hướng trở thành trung tâm kinh tế sáng tạo năng động, hội tụ các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thương mại có giá trị cao. Mục tiêu của TP. Hà Nội là hình thành từ 6 đến 8 khu kinh tế đêm trọng điểm cùng 15 đến 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24 giờ, trong đó ít nhất có 3 khu đạt tiêu chuẩn trải nghiệm văn hóa, du lịch đêm cấp khu vực.

Trong đó, hệ thống phố đi bộ, công viên, khu vực Hồ Tây cùng các trung tâm công nghiệp văn hóa sẽ trở thành không gian tổ chức lễ hội, trình diễn ánh sáng, sự kiện nghệ thuật, thu hút giới sáng tạo, nghệ sĩ và doanh nghiệp văn hóa. 

Ở khu vực ngoại thành, các mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng qua đêm, trải nghiệm làng nghề và du lịch cộng đồng sẽ được phát triển tại Đông Anh, Gia Lâm, Sóc Sơn, Sơn Tây, Ba Vì, Hương Sơn, Bát Tràng, Vạn Phúc cùng vùng sáng tạo và công nghệ cao Hòa Lạc…. 

Theo Đề án, khoảng 80 - 90% giao dịch trong nền kinh tế đêm sẽ được thanh toán không tiền mặt. Trong lĩnh vực giao thông, Hà Nội dự kiến tổ chức các tuyến xe buýt trợ giá kết nối tới những khu tổ hợp giải trí ban đêm, đồng thời kéo dài thời gian vận hành tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông và tuyến Nhổn - Ga Hà Nội vào cuối tuần, dịp lễ.

Tương tự, trên nền tảng giá trị văn hóa đặc sắc, Huế đang xây dựng chiến lược phát triển các sản phẩm du lịch chủ đạo có thương hiệu riêng, như "Huế – Kinh đô ẩm thực", "Huế – Kinh đô áo dài Việt Nam", "Huế – Thành phố lễ hội". Song song đó, Huế đã bước đầu phát triển một số hoạt động thể thao và chăm sóc sức khỏe về đêm, góp phần hình thành thói quen sinh hoạt lành mạnh cho người dân và du khách.

Mới đây, các tour "Huế về đêm" kết hợp xe điện, xe buýt 2 tầng, dạo bộ và thưởng thức Ca Huế hoặc ẩm thực truyền thống được triển khai bởi nhiều đơn vị lữ hành đạt công suất bình quân 70% mỗi tối. Ngoài ra, tuyến du thuyền đêm trên sông Hương kết hợp nhạc truyền thống và dịch vụ ăn tối đã được tổ chức định kỳ.

Sau sự thành công của chương trình "Hoàng cung huyền ảo" dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 vừa qua, đại diện các hiệp hội du lịch, lữ hành, khách sạn cho rằng thành phố cần có phương án bán vé phù hợp để duy trì sự kiện lâu dài, ít nhất là trong mỗi cuối tuần, thay vì tổ chức trong ngắn hạn.

Bà Trần Thị Hoài Trâm, Giám đốc Sở Du lịch TP Huế, cho biết: "Chúng tôi sẽ đa dạng hóa các không gian phố đi bộ, ẩm thực, chợ đêm; biến các sự kiện văn hóa thành chuỗi trải nghiệm liên tục, chuyên nghiệp, đậm chất Huế. Địa phương sẽ hình thành trục không gian ven sông Hương kết nối với khu vực trung tâm, tạo thành chuỗi dịch vụ cuối tuần liên hoàn từ tham quan, thưởng thức nghệ thuật đến ẩm thực và mua sắm," bà Trâm chia sẻ.

Cũng vậy, nhiều năm qua, TP.HCM đã nỗ lực hình thành đa dạng không gian kinh tế cuối tuần như: Phố đi bộ, khu vui chơi - giải trí, trung tâm thương mại, sự kiện văn hóa - nghệ thuật, không gian ẩm thực và các hoạt động giải trí về đêm. Sau hợp nhất, mô hình kinh tế này có cơ hội mở rộng sang các khu vực mới với tiềm năng sinh thái, biển và công nghiệp sáng tạo.

Theo Đề án phát triển kinh tế ban đêm do Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM chủ trì xây dựng, kinh tế cuối tuần được xác định rõ là “dư địa tăng trưởng mới” quan trọng nhất của siêu đô thị. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu được khai thác tối ưu thông qua nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, kinh tế cuối tuần có tiềm năng đóng góp thêm 5 - 8% vào GRDP siêu đô thị thông qua việc kéo dài chuỗi tiêu dùng, kích thích liên kết cung ứng địa phương.

Tại hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của TP.HCM sau hợp nhất”, TS Nguyễn Lưu Bảo Đoan (Đại học Kinh tế TPHCM), cho rằng kinh tế cuối tuần phải có sự đa dạng, đáp ứng nhiều mức nhu cầu, quy mô khác nhau, nên cần tối ưu hóa không gian đô thị, không gian công cộng và đa dạng hóa các hoạt động thương mại, ẩm thực, nghệ thuật.

Ngoài ra, TP.HCM nên chuyển tư duy quy hoạch từ các điểm đến đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đa cực. Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối giao thông, xem xét các phương án gửi, đỗ xe linh hoạt theo khung giờ vào cuối tuần để người dân tiếp cận bên ngoài khu vực mua sắm, hàng quán, vui chơi giải trí.

Theo TS. Phan Võ Minh Thắng, Trưởng Khoa Kinh doanh – Đại học Hoa Sen, cần tận dụng gia tăng các dịch vụ cũng như tiếp tục cải tiến vấn đề hạ tầng giao thông để giảm tối đa "thời gian chết". Không chỉ là trong lúc di chuyển, cần cải thiện nhanh việc chậm trong mua vé như quẹt thẻ Metro, rút ngắn thời gian thanh toán, đồng thời có thể bổ sung gói trải nghiệm về nhiều dịch vụ đi kèm. 

Nhìn chung, ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện Nghiên cứu và Phát triển TP.HCM, nhận định kinh tế cuối tuần là mô hình mà các hoạt động được tái cấu trúc theo thời gian, kích hoạt nhu cầu trải nghiệm, gắn chặt với phát triển và quy hoạch đô thị.

ThS. Vũ Thị Thu Hương đề xuất, trong quá trình chuyển đổi mô hình đô thị theo kiểu mới, Nhà nước không chỉ là chủ thể phân bổ đất đai, không gian mà còn phải thiết kế, vận hành về thời gian, tạo ra khung thể chế vận hành nhịp nhàng. Các doanh nghiệp, cá nhân có vai trò quan trọng trong việc sáng tạo, trải nghiệm. Giá trị của đô thị sẽ được tạo ra từ khả năng phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị.

Theo Sở Công thương TP.HCM, trước hết phải quan tâm đến nhóm giải pháp chuyển đổi số. Từ cơ sở dữ liệu thông minh, thúc đẩy quá trình cá nhân hóa trải nghiệm của khách hàng, triển khai các chính sách giá linh hoạt để điều tiết dòng khách, ổn định doanh thu.

Trong khi đó, nhóm giải pháp về hạ tầng và giao thông kết nối vùng cũng cần được quan tâm nhằm tạo điều kiện tối đa cho người dân, du khách tham gia trải nghiệm các sự kiện, hoạt động, kích cầu mua sắm vào dịp cuối tuần.