Mỗi khi thị trường biến động mạnh, nhà đầu tư thường tìm đến những nơi trú ẩn quen thuộc: trái phiếu kho bạc Mỹ, đồng yên Nhật Bản và vàng. Nhưng trong năm 2026, chiến lược này không còn phát huy tác dụng như trước...

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, đồng yên rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ so với USD, còn giá vàng giảm mạnh so với mức đỉnh thiết lập hồi tháng 1.

Theo các chiến lược gia, nguyên nhân khiến các tài sản trú ẩn an toàn không còn vận hành như thường lệ là thị trường hiện không thực sự rơi vào trạng thái né tránh rủi ro điển hình.

Dù chiến tranh Iran làm gia tăng bất ổn, dòng tiền không đồng loạt đổ vào trái phiếu kho bạc Mỹ, đồng yên và vàng. Thay vào đó, mỗi tài sản đang chịu sức ép từ những yếu tố riêng, như lo ngại lạm phát, lợi suất thực tăng, áp lực tài khóa và chênh lệch lãi suất lớn. Trong khi đó, khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư vẫn được duy trì nhờ làn sóng mua vào các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông Frederic Neumann, nhà kinh tế trưởng phụ trách châu Á tại HSBC, nhà đầu tư nhìn chung vẫn sẵn sàng chấp nhận rủi ro, trong khi môi trường tài chính toàn cầu vẫn rất thuận lợi.

Tại Mỹ và một số thị trường châu Á, chứng khoán liên tục lập kỷ lục khi nhà đầu tư đổ tiền vào các cổ phiếu liên quan đến AI, như Nvidia và Intel tại Mỹ, cũng như Samsung Electronics, SK Hynix và Taiwan Semiconductor Manufacturing Company tại châu Á.

TRÁI PHIẾU KHO BẠC MỸ CHỊU SỨC ÉP TỪ LẠM PHÁT

Dù bất ổn địa chính trị đang gia tăng, trái phiếu vẫn không hút được dòng tiền tìm kiếm kênh trú ẩn an toàn như thường thấy trong các giai đoạn tương tự. Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu đến từ hai yếu tố: kỳ vọng lạm phát tăng và những lo ngại về nợ công Mỹ.

“Chúng ta có chiến tranh Iran, dẫn tới việc eo biển Hormuz bị đóng cửa, khiến giá dầu tăng từ 60 USD lên 120 USD. Điều này kéo theo các dự báo lạm phát, hoặc thực tế là lạm phát ghi nhận được, đi lên. Đây là tình huống thị trường trái phiếu không còn được dẫn dắt bởi tăng trưởng, mà bởi kỳ vọng lạm phát”, ông Potstada của DWS giải thích.

Khi kỳ vọng lạm phát tăng, trái phiếu thường trở nên kém hấp dẫn hơn. Lý do là lạm phát làm xói mòn sức mua của các khoản thanh toán lãi cố định trong tương lai, từ đó kéo giá trái phiếu hiện tại đi xuống.

Dù nhà đầu tư vẫn đặt niềm tin lớn vào trái phiếu kho bạc Mỹ, thâm hụt ngân sách liên bang của Mỹ tiếp tục là một yếu tố gây lo ngại.

“Nếu xét theo nợ ròng, mức vay nợ hiện nay của Chính phủ Mỹ đang cao hơn bất kỳ thời điểm nào trong nhiều thập kỷ qua”, ông Rob Kaplan, Phó chủ tịch Goldman Sachs, nhận xét vào năm ngoái.

Khi đó, ông Kaplan cho biết mức thâm hụt ngân sách dự kiến khoảng 2.000 tỷ USD của Mỹ, tương đương 6-7% tổng sản phẩm trong nước (GDP), là mức cao trong lịch sử nếu không tính các giai đoạn suy thoái.

Tuy nhiên, số liệu mới nhất cho thấy mức thâm hụt có thể thấp hơn dự báo trước đó. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), Mỹ có thể ghi nhận thâm hụt ngân sách liên bang khoảng 1.900 tỷ USD trong năm tài khóa 2026, tương đương 5,8% tổng sản phẩm trong nước (GDP).

Dù vậy, đây vẫn là mức thâm hụt lớn nếu xét trong bối cảnh kinh tế Mỹ đang không ở trạng thái suy thoái. Điều này tiếp tục làm dấy lên lo ngại về triển vọng nợ công của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

VÀNG KHÔNG CÒN TỎA SÁNG NHƯ TRƯỚC

Vàng từ lâu được xem là tài sản trú ẩn truyền thống trong các giai đoạn bất ổn. Tuy nhiên, diễn biến yếu ớt gần đây của kim loại quý này đang khiến giới chuyên gia bối rối.

“Gần đây, vàng không còn vận hành như một tài sản trú ẩn an toàn thuần túy”, ông Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs, nhận định với CNBC.

Theo ông Leung, giá vàng đang chịu sức ép vì USD mạnh lên và lợi suất thực tăng. Trong nhiều trường hợp, hai yếu tố này có ảnh hưởng lớn đến giá vàng, ngay cả khi thị trường biến động mạnh.

Ông Henning Potstada, Giám đốc chiến lược toàn cầu tại công ty quản lý tài sản DWS, cũng nhận định diễn biến giá vàng gần đây là “bất thường”, nhưng cho rằng nguyên nhân có thể đến từ dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân và các giao dịch sử dụng đòn bẩy.

“Nhiều nhà đầu tư cá nhân đã đổ tiền vào thị trường vàng trong đợt tăng giá năm ngoái. Hiện nay, biến động của giá vàng chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ ‘dòng tiền nóng’ này. Về mặt cấu trúc, chúng tôi vẫn cho rằng vàng là một tài sản trú ẩn an toàn tốt”, ông Potstada nhận định với kênh CNBC.

ĐỒNG YÊN CÓ CÒN LÀ NƠI TRÚ ẨN?

Với đồng yên, các chuyên gia tỏ ra hoài nghi hơn. Sự khác biệt trong đường hướng chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), nợ công lớn của Nhật Bản và đà suy yếu kéo dài của đồng tiền này khiến một số người cho rằng đồng yên có thể không còn giữ vai trò trú ẩn như trước.

Thông thường, lãi suất tăng sẽ hỗ trợ đồng tiền mạnh lên. Tuy nhiên, dù BOJ đã nâng lãi suất chính sách lên mức cao nhất trong 30 năm, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản lên mức kỷ lục và nhà chức trách chi 74 tỷ USD để can thiệp thị trường ngoại hối, đồng yên vẫn giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ so với USD. Sáng ngày 6/7, đồng yên dao động quanh mức 162 yên đổi 1 USD.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tỷ lệ nợ công trên GDP của Nhật Bản năm 2026  ở mức 204,4%, cao nhất thế giới.

“Đồng yên không còn đáng tin cậy như trước vì chính sách của BOJ khác biệt với các ngân hàng trung ương lớn khác. Đồng tiền này cũng ngày càng nhạy cảm hơn với chênh lệch lợi suất giữa Nhật Bản và các thị trường khác”, ông Leung của Global X ETFs chỉ ra.