Mức thuế quan bổ sung 12,5% mới áp lên hàng hóa Trung Quốc sẽ thay thế mức thuế toàn cầu tạm thời 10% vừa hết hiệu lực ngày thứ Sáu (24/7). Mức thuế mới có thể khiến Bắc Kinh bất bình, nhưng nhiều khả năng chưa đủ để dẫn đến hành động trả đũa...

Động thái thuế quan mới nằm trong nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm dựng lại hàng rào bảo hộ thương mại sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ loạt thuế quan đối ứng ban đầu của chính quyền.

Được công bố hôm thứ Năm (23/7), thuế quan mới đối với Trung Quốc phù hợp với khung thuế quan mà chính quyền Tổng thống Trump đề xuất hồi tháng trước dành cho 60 đối tác thương mại. Washington cho rằng các nền kinh tế này chưa thực thi đầy đủ những biện pháp nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức.

Theo phân tích của hãng tin Bloomberg, mức thuế mới sẽ nâng thuế suất thực tế đối với hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ lên 22,2%, tăng 1,4 điểm phần trăm so với thời điểm Washington còn áp dụng mức thuế chung 10%. Thuế suất đối với hàng Trung Quốc vì thế sẽ cao hơn 11,5 điểm phần trăm so với mức bình quân áp dụng cho các đối tác thương mại của Mỹ. Mức chênh lệch này tăng nhẹ so với trước.

QUAN HỆ MỸ - TRUNG ĐANG HẠ NHIỆT

Sau khi cơ chế thuế quan mới của Mỹ có hiệu lực ngày 24/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm một lần nữa khẳng định Bắc Kinh phản đối mọi hình thức áp thuế quan đơn phương.

Tuy nhiên, khi được hỏi tại cuộc họp báo thường kỳ cùng ngày rằng liệu Trung Quốc có áp dụng biện pháp đáp trả hay không, ông Lâm không đưa ra câu trả lời trực tiếp.

“Bắc Kinh chắc chắn sẽ lên tiếng phản đối các mức thuế này, nhưng  Trung Quốc nhiều khả năng sẽ không đưa ra biện pháp trả đũa đáng kể trong lần này”, ông Tianchen Xu, chuyên gia phân tích cấp cao về Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, nhận định với Bloomberg.

Căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gần đây đã dịu bớt, chủ yếu nhờ thỏa thuận đình chiến trong cuộc chiến thuế quan. Có thời điểm vào năm ngoái, Mỹ nâng thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc lên tới 145%.

Thỏa thuận kéo dài một năm được công bố tại hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Hàn Quốc vào tháng 10 năm ngoái, dự kiến hết hiệu lực vào tháng 11 tới nếu không được gia hạn. Thỏa thuận này đã giúp hai bên tạm đình chỉ một số mức thuế quan cũng như một số hạn chế liên quan đến đất hiếm và các cuộc điều tra nhằm vào ngành đóng tàu Trung Quốc.

Theo các điều khoản của thỏa thuận đình chiến thương mại đó, mức thuế quan thực tế đối với hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ vào khoảng 30%. Con số này sau đó giảm xuống khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một số mức thuế.

Hồi tháng 5, Trung Quốc cho biết có thể chấp nhận việc Mỹ nâng thuế trở lại mức hai bên đã đàm phán vào năm ngoái, đồng thời sẵn sàng tiếp tục thương lượng để gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại.

Washington và Bắc Kinh cũng tìm cách ổn định hơn nữa quan hệ song phương sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước tại Bắc Kinh vào tháng 5. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Tư (22/7) cho biết hai bên đang tiến tới thành lập hội đồng về đầu tư và thương mại nhằm tăng cường trao đổi, trước chuyến thăm Mỹ dự kiến của ông Tập Cận Bình vào tháng 9 tới.

Đầu tháng này, Tổng thống Trump cho biết ông dự kiến tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc tại Washington vào khoảng ngày 24/9, trùng với thời điểm Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khai mạc tại New York.

MỸ CÓ THỂ TIẾP TỤC TĂNG THUẾ

Mức thuế mới được Washington đưa ra sau cuộc điều tra về mức độ thực thi các quy định ngăn chặn lao động cưỡng bức của các đối tác thương mại. Bên cạnh cuộc điều tra này, Mỹ cũng đang tiến hành một loạt cuộc điều tra riêng biệt khác, trong đó có việc xem xét tình trạng dư thừa công suất tại các nền kinh tế đối tác.

Hiện chưa rõ khi nào kết quả sẽ được công bố và liệu thuế quan mới có thể phát sinh từ những cuộc điều tra này có được cộng dồn với thuế quan liên quan đến lao động cưỡng bức hay không.

“Sau cùng, Mỹ sẽ áp thêm thuế đối với hàng hóa từ nhiều nước, trong đó có Trung Quốc”, ông Xu nhận định. Tuy nhiên, theo ông, Washington nhiều khả năng sẽ không áp dụng các biện pháp chỉ nhằm vào Trung Quốc và sẽ giữ tổng thuế suất đối với hàng hóa nước này dưới 32% - ngưỡng mà Bắc Kinh từng coi là giới hạn trong các cuộc đàm phán thương mại trước đây.

Dù căng thẳng Mỹ - Trung đã hạ nhiệt, quan hệ giữa hai nước vẫn chịu tác động từ các biện pháp hạn chế xuất khẩu công nghệ, trừng phạt và nhiều rào cản khác. Tỷ trọng của Mỹ trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc hiện đã giảm xuống gần 9%, mức thấp kỷ lục và chỉ bằng khoảng một nửa mức đỉnh ghi nhận trong giai đoạn 2017-2018.

Chính quyền Tổng thống Trump cũng bày tỏ lo ngại về việc Trung Quốc thực hiện các cam kết trong thỏa thuận đình chiến thương mại. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer gần đây nhận xét mức độ tuân thủ của Bắc Kinh đối với các cam kết về đất hiếm vẫn “chưa hoàn toàn đầy đủ”.

Bất chấp thỏa thuận giữa hai nước, lượng nam châm đất hiếm Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ vẫn thấp hơn đáng kể so với trước khi chiến tranh thương mại nổ ra. Dữ liệu hải quan trong nửa đầu năm cho thấy lượng xuất khẩu mặt hàng này của Trung Quốc sang Mỹ thấp hơn khoảng 20% so với mức bình quân trong giai đoạn 2022-2024.