Từ một điểm đến quen thuộc với khách du lịch yêu thích nghỉ dưỡng biển và trải nghiệm văn hóa, Việt Nam đang được nhìn nhận theo một cách khác: một nơi để người nước ngoài lựa chọn cho cuộc sống tận hưởng sau khi nghỉ hưu…

Lần đầu tiên, Việt Nam góp mặt trong danh sách những quốc gia tốt nhất để người Mỹ nghỉ hưu do Forbes bình chọn. Danh sách năm 2026 của Forbes giới thiệu 96 điểm đến thuộc 24 quốc gia trên thế giới, được lựa chọn dựa trên các tiêu chí như chi phí sinh hoạt, chất lượng y tế, mức độ an toàn, rủi ro khí hậu, chính sách thuế và khả năng thích nghi của người nước ngoài. Việt Nam cùng Mauritius là hai quốc gia mới xuất hiện trong bảng xếp hạng năm nay.

Đầu năm 2026, trang thông tin của Pháp Retraite sans Frontières cũng đánh giá Việt Nam có lợi thế về du lịch hưu dưỡng nhờ chi phí sinh hoạt hợp lý, môi trường sống đa dạng, cùng hệ thống hạ tầng và y tế đang được cải thiện. So với một số điểm đến khác tại châu Á, chi phí tại Việt Nam được xem là phương án cân bằng giữa chi phí và điều kiện sống.

Trên thế giới, du lịch nghỉ hưu không còn là chủ đề phụ, mà đã trở thành dòng chảy chính trong ngành du lịch toàn cầu. Theo báo cáo “Future Forecast 2026” của The Future Laboratory, nhóm người mới nghỉ hưu đang ngày càng chủ động lên đường, sẵn sàng cho những chuyến đi dài ngày, tự do và giàu tính khám phá hơn các mô hình du lịch hưu trí truyền thống.

Khảo sát của đơn vị vận hành làng hưu trí Inspired Villages tại Anh cho thấy gần một phần tư số người nghỉ hưu đã hoặc đang cân nhắc những hành trình dài hạn tại những điểm đến mới. Những điểm đến sở hữu hệ sinh thái nguyên sơ, nguồn dược liệu quý và bản sắc văn hóa bản địa đặc sắc có cơ hội rất lớn.

Tại Đà Nẵng, xu hướng này đang dần trở thành một câu chuyện có thật. Ông Ben Foo, doanh nhân Singapore, cố vấn phát triển bền vững với nhiều năm kinh nghiệm về cộng đồng hưu dưỡng, vừa đề xuất hợp tác với xã Trà Vân, triển khai dự án “Làng hưu dưỡng Singapore trong công viên thảo dược Trà Vân”.

Mô hình xoay quanh hai trụ cột song hành: Một không gian nghỉ dưỡng thiên nhiên - chăm sóc sức khỏe và một nông trại vận hành theo nguyên lý kinh tế tuần hoàn. Cách làm này giảm tác động đến rừng, đồng thời biến chính cảnh quan Trà Vân thành giá trị cốt lõi của trải nghiệm.

Ông Ben Foo cho biết, các lô đất canh tác được định hướng thiết kế linh hoạt từ quy mô nhỏ đến lớn, cho phép thử nghiệm trước khi mở rộng. Mô hình nhà kính trình diễn kỹ thuật trồng sâm Ngọc Linh trong môi trường công nghệ cao được đặt song song với các hình thức canh tác truyền thống.

Trung tâm văn hóa Ca Dong được đề xuất quy hoạch như một không gian bản sắc, nơi nghề thủ công, ẩm thực truyền thống và các sự kiện văn hóa được chủ động giới thiệu đến du khách và cư dân mới. Mô hình còn tính đến lực lượng nông dân trẻ thế hệ mới, từ đó từng bước bổ sung nhân lực trẻ cho vùng đất vốn đối diện với bài toán già hóa và ly hương lao động.

Tại hội thảo “Văn hóa Ca Dong - Điểm đến du lịch đại ngàn Trà Vân lần thứ I năm 2026” diễn ra vừa qua, mô hình làng hưu dưỡng được lãnh đạo ngành văn hóa, du lịch, nông nghiệp, di sản thành phố và xã Trà Vân ghi nhận tích cực. Lãnh đạo UBND xã Trà Vân cho biết địa phương đã xúc tiến làm việc với ông Ben Foo về các vấn đề liên quan, tiến tới triển khai mô hình du lịch hưu dưỡng trên địa bàn.

Tương tự, với thời tiết nắng ấm gần như quanh năm, phong cảnh biển tuyệt đẹp và hệ thống dịch vụ lưu trú đa dạng, Khánh Hòa từ năm 2024 đã được Tạp chí Travel+Leisure (Mỹ) vinh danh là 1 trong 8 điểm nghỉ dưỡng biển đẹp nhất thế giới dành cho người nghỉ hưu. 

Nhận thức rõ áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, các khu du lịch, nghỉ dưỡng đang tích cực chuyển mình để thu hút thêm đối tượng du khách hưu dưỡng. Ông Phạm Minh Nhựt, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa, cho biết: "Các khu nghỉ dưỡng của Khánh Hòa đang tập trung đầu tư phát triển sản phẩm mới theo xu hướng wellness - retreat, nghỉ dưỡng gia đình đa thế hệ, ẩm thực cao cấp. Qua đó, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của khách".

Tại Việt Nam, các tour nghỉ dưỡng xanh – thiên nhiên tại Đà Lạt, Sa Pa, Bà Nà, Cao Bằng hay Mộc Châu cũng đang được ưa chuộng nhờ khí hậu ôn hòa, không gian yên tĩnh, giúp du khách lớn tuổi có thời gian thư giãn nhiều hơn. Bên cạnh đó, du lịch biển – đảo nhẹ nhàng ở Phú Quốc, Côn Đảo hay Phan Thiết cũng phù hợp với những người muốn tận hưởng không khí trong lành, nhiều trải nghiệm văn hóa mà không phải vận động quá sức. 

Từ phía doanh nghiệp, một số đơn vị lữ hành như Vintours đã đưa ra tour mẫu: Đà Lạt 3 - 4 ngày nghỉ dưỡng nhẹ nhàng, tour tâm linh Yên Tử – Hạ Long dùng cáp treo, hoặc tour đảo Phú Quốc kết hợp khám phá và nghỉ dưỡng cho người nghỉ hưu… Tuy nhiên, thực tế nhiều địa điểm du lịch, khách sạn, phương tiện vận chuyển tại Việt Nam chưa chuẩn bị hạ tầng phù hợp: thiếu tay vịn, đường dốc, thang máy hỗ trợ người đi chậm hoặc cần trợ giúp.

Dịch vụ kèm theo như nhân viên hỗ trợ y tế, hướng dẫn viên có kiến thức về người cao tuổi cũng rất hiếm. Trong khi đó, bảo hiểm du lịch có điều khoản phù hợp cho người cao tuổi (bệnh lý nền, chi phí y tế phát sinh) vẫn chưa phổ biến. Rủi ro y tế và chi phí phát sinh từ việc xử lý tình huống bất lợi là lý do nhiều công ty du lịch e dè khi nhận khách cao tuổi...

Theo các chuyên gia, muốn phát triển du lịch nghỉ hưu, Việt Nam cần ban hành chiến lược quốc gia riêng cho du lịch người cao tuổi, bổ sung ưu đãi thuế, tiêu chí sản phẩm và hỗ trợ doanh nghiệp thiết kế tour chuyên biệt. Các địa phương có tiềm năng như Đà Lạt, Huế, Quảng Ninh, Phú Quốc có thể thí điểm mô hình “du lịch tuổi vàng”, chú trọng dịch vụ y tế, hỗ trợ di chuyển, đào tạo hướng dẫn viên am hiểu tâm lý và kỹ năng chăm sóc người lớn tuổi.

Ngoài chính sách miễn, giảm vé tham quan tối thiểu 20% theo quy định, nên có thêm ưu đãi lưu trú, vận chuyển, bảo hiểm và khuyến khích hợp tác giữa ngành du lịch, y tế, bảo hiểm, giao thông để hình thành chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh. Khi đó, du lịch nghỉ hưu không chỉ là thị trường mới cho du khách trong và ngoài nước, mà còn là cách để thể hiện sự trân trọng với thế hệ "kinh tế bạc", giúp họ được nghỉ ngơi, tận hưởng một cách trọn vẹn và an toàn.