Liên Hợp Quốc cảnh báo El Niño đang làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu khi hạn hán, nắng nóng và thời tiết cực đoan đe dọa sản xuất nông nghiệp, dẫn đến nguy cơ mất an ninh lương thực...

Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) cảnh báo hiện tượng El Niño đang mạnh lên dưới tác động của biến đổi khí hậu có thể đẩy hàng chục triệu người vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng trong những năm tới, đặc biệt tại các quốc gia vốn đã chịu nhiều sức ép từ xung đột, nghèo đói và thiên tai. Cơ quan này đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó sớm nhằm giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ sinh kế của người dân.

EL NIÑO TRỞ THÀNH MỐI ĐE DỌA LỚN NHẤT ĐỐI VỚI AN NINH LƯƠNG THỰC TOÀN CẦU 

Theo các phân tích ngày 5/8 của WFP, El Niño có khả năng khiến ít nhất 49 triệu người nữa rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng trước cuối năm 2027.

Điều này đồng nghĩa số người cần hỗ trợ khẩn cấp về lương thực trên toàn cầu có thể tăng từ khoảng 225 triệu lên tới 274 triệu người. Trong bối cảnh đó, WFP đang đẩy mạnh công tác chuẩn bị, mở rộng các chương trình hỗ trợ và tăng cường năng lực ứng phó tại những quốc gia được xác định có mức độ dễ tổn thương cao.

Liên Hợp Quốc dự báo El Nino có thể đạt cường độ mạnh nhất trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12/2026.

Tuy nhiên, những tác động đối với an ninh lương thực nhiều khả năng sẽ kéo dài sang năm 2027 do ảnh hưởng tích lũy lên mùa vụ, thị trường và khả năng phục hồi của các cộng đồng dễ bị tổn thương.

Điều này cho thấy an ninh lương thực toàn cầu đang ngày càng mong manh trước tác động cộng hưởng của khí hậu cực đoan, xung đột và các cú sốc kinh tế.

Quyền Giám đốc điều hành WFP Carl Skau nhấn mạnh rằng El Niño hiện là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh lương thực toàn cầu. 

Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán kéo dài, lũ lụt nghiêm trọng, nắng nóng kỷ lục hay mưa bất thường có thể phá hủy mùa màng, làm suy giảm sản lượng nông nghiệp, gây thiệt hại cho chăn nuôi và làm gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực. 

Carl Skau Quyền Giám đốc điều hành WFP

Về phạm vi ảnh hưởng, WFP nhận định Trung Mỹ và miền Nam châu Phi sẽ là hai khu vực chịu tác động nặng nề nhất của El Niño. Bên cạnh đó, Đông Phi, Nam Á và Đông Nam Á cũng được dự báo đối mặt với nhiều rủi ro do sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Riêng khu vực Mỹ Latinh và Caribe có thể ghi nhận hơn 16 triệu người rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực, trong khi Đông Phi và miền Nam châu Phi có thể có thêm hơn 18 triệu người bị ảnh hưởng.

Còn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, số người thiếu lương thực nghiêm trọng được dự báo tăng thêm khoảng 8,2 triệu người, còn Tây Phi và Trung Phi có thể ghi nhận mức tăng khoảng 12%, tương đương gần 6 triệu người.

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã bắt đầu ghi nhận những tác động rõ rệt của thời tiết cực đoan. Tại Canada, nhóm nghiên cứu World Weather Attribution (WWA) cho biết biến đổi khí hậu đã làm tăng khoảng gấp đôi khả năng xuất hiện các điều kiện thời tiết cực đoan gây cháy rừng. Hơn 3,8 triệu ha rừng đã bị thiêu rụi, hàng nghìn người phải sơ tán và hàng triệu người chịu ảnh hưởng của khói bụi nguy hiểm.

Tại châu Âu, Serbia đang huy động lực lượng để khống chế nhiều vụ cháy rừng trong bối cảnh nắng nóng, hạn hán và gió mạnh kéo dài. Hà Lan cũng vừa kiểm soát một vụ cháy rừng lớn tại khu bảo tồn thiên nhiên ở tỉnh Limburg sau khi khoảng 100 ha rừng bị thiêu rụi.

Ở Nam Âu, Italy đã nâng cảnh báo đỏ về nắng nóng lên toàn bộ 27 thành phố trong hệ thống giám sát. Nhiệt độ nhiều nơi lên tới 40 độ C, gây áp lực lớn đối với nông nghiệp, nguồn nước và hệ thống y tế.

LIÊN HỢP QUỐC KÊU GỌI HÀNH ĐỘNG SỚM ĐỂ NGĂN KHỦNG HOẢNG LƯƠNG THỰC TOÀN CẦU

Các chuyên gia cảnh báo El Nino mạnh lên có thể khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn trong những tháng tới.

Trước thực trạng trên, Liên Hợp Quốc kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ nhân đạo, đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường khả năng chống chịu của các khu vực có nguy cơ cao. 

Liên Hợp Quốc cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ nhân đạo, đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và khả năng chống chịu của các cộng đồng dễ bị tổn thương. 

Hiện WFP đã mở rộng các hoạt động ứng phó sớm tại 8 quốc gia nhằm giảm thiểu rủi ro trước khi thiên tai xảy ra.

Từ tháng 5/2026, WFP đã kích hoạt các kế hoạch hành động ứng phó sớm tại Nam Sudan, Chad, Mauritania, Uganda, Guatemala và El Salvador, qua đó phân bổ hơn 14 triệu USD hỗ trợ khoảng 500.000 người dân trước khi thiên tai gây ảnh hưởng nghiêm trọng.

Theo WFP, đầu tư cho công tác chuẩn bị và cảnh báo sớm mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn, bởi mỗi 1 USD đầu tư vào các biện pháp phòng ngừa có thể giúp tiết kiệm từ 3 đến 7 USD chi phí khắc phục hậu quả và ứng phó sau thiên tai.