Mặt trận phải là nơi bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân

Sáng 12/5, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026–2031 chính thức khai mạc. Đại hội có sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước... và 1.136 đại biểu đại diện cho Mặt trận, các tổ chức thành viên và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Phát biểu chỉ đạo Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định Đại hội lần thứ XI là dấu mốc mở đầu chặng đường phát triển mới của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu, nhiệm vụ và mô hình tổ chức mới.

Theo đó, Mặt trận cần làm rõ vai trò, phương thức hoạt động để tiếp tục là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, kết nối và phát huy sức mạnh toàn dân tộc vì mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

LẤY DÂN LÀM GỐC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, khi lòng dân quy tụ, ý chí toàn dân thống nhất thì đất nước vượt qua mọi thử thách, làm nên những kỳ tích bền vững. Đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là truyền thống quý báu mà còn là đường lối chiến lược, là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam. Từ Cách mạng Tháng Tám, các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển, mọi thắng lợi đều bắt nguồn từ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sức mạnh của nhân dân.

Trong kỷ nguyên mới, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là giá trị tinh thần mà đã trở thành năng lực phát triển quốc gia, là nguồn lực quan trọng để khơi thông sáng tạo, tạo đồng thuận xã hội và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Đoàn kết trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi tôn trọng những khác biệt hợp pháp, chính đáng, giải quyết hài hòa lợi ích, lấy mục tiêu chung của quốc gia – dân tộc làm điểm tương đồng, lấy khát vọng xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc làm ngọn cờ quy tụ.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, dù thời gian rút ngắn, Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên đã nỗ lực triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng, khẩn trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo chỉ đạo của Trung ương, chuẩn bị Đại hội chu đáo, đồng thời từng bước vận hành theo mô hình mới, bảo đảm hoạt động ổn định, thông suốt.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận, biểu dương những kết quả đã đạt được, đồng thời yêu cầu nhìn thẳng vào những hạn chế, bất cập để có giải pháp khắc phục căn cơ trong nhiệm kỳ tới.

Nhấn mạnh quan điểm “dân là gốc”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới và phát triển, là nguyên tắc xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Mọi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mọi chương trình, phong trào, cuộc vận động của Mặt trận đều phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của nhân dân.

Theo đó, Mặt trận phải lấy nhân dân làm trung tâm, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước và hệ thống chính trị; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Mặt trận vừa có trách nhiệm đưa chủ trương đúng của Đảng, chính sách đúng của Nhà nước đến với nhân dân, vừa là kênh tiếp nhận, phản ánh trung thực tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến và những bức xúc chính đáng của nhân dân đến với Đảng, Nhà nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ yêu cầu đổi mới phương thức tập hợp, vận động nhân dân trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh chóng. Việc vận động không thể chỉ dựa vào hội nghị, văn bản hay khẩu hiệu, mà cần được thực hiện bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu và kết quả cụ thể.

Mỗi chương trình, phong trào, cuộc vận động cần chuyển mạnh từ phát động chung sang tổ chức thực hiện cụ thể; từ hình thức sang thực chất; bảo đảm dễ hiểu, dễ làm, đo được kết quả và tác động đối với đời sống nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, Mặt trận không làm thay Nhà nước hay các tổ chức thành viên, càng không được hành chính hóa hoạt động. Trong mô hình tổ chức mới, bộ máy có thể tinh gọn hơn nhưng hoạt động phải gần dân hơn; tổ chức có thể ít tầng nấc hơn nhưng sức tập hợp phải rộng hơn. Mặt trận cần thực hiện đúng vai trò nòng cốt chính trị trong việc quy tụ, hiệp thương, điều phối, giám sát, phản biện và phát huy sức mạnh nhân dân.

CỦNG CỐ ĐỒNG THUẬN XÃ HỘI TỪ CƠ SỞ

Một trong những yêu cầu trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước. Giám sát phải tập trung vào những vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, những chính sách có tác động lớn đến đời sống người dân.

Phản biện xã hội cần được thực hiện từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách; không chỉ góp ý về câu chữ mà đi sâu vào mục tiêu, tính khả thi, nguồn lực thực hiện và lợi ích của nhân dân.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phản biện xã hội không nhằm gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước mà nhằm giúp chính sách sát thực tiễn, minh bạch, khả thi và nhân văn hơn. Để làm được điều đó, Mặt trận cần nâng cao bản lĩnh, phương pháp và chất lượng giám sát, phản biện; huy động hiệu quả đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, trí thức, doanh nhân, người có uy tín; dựa trên dữ liệu, khảo sát xã hội và tiếng nói từ cơ sở.

Đặc biệt, phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện, bảo đảm ý kiến chính đáng của nhân dân được tiếp thu, phản hồi rõ ràng.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Mặt trận chú trọng chăm lo lợi ích thiết thực của nhân dân, coi đây là nền tảng để xây dựng và củng cố đồng thuận xã hội. Đồng thuận không phải là sự im lặng hình thức, mà phải được hình thành trên cơ sở dân chủ, lắng nghe, đối thoại, giải quyết hài hòa lợi ích và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, bắt đầu từ cơ sở.

Gợi mở định hướng xây dựng Mặt trận hiện đại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu tổ chức thông suốt, cán bộ gần dân, chuyển đổi số thực chất và có tầm nhìn dài hạn. Sau khi vận hành mô hình tổ chức mới, Mặt trận cần chủ động rà soát, tổng kết, đánh giá thực chất kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, kịp thời tham mưu hoàn thiện thể chế, bảo đảm hoạt động hiệu quả, không chồng chéo, không hành chính hóa.

Cán bộ Mặt trận được yêu cầu phải có bản lĩnh chính trị, uy tín trong cộng đồng, kỹ năng vận động, đối thoại, phản biện và xử lý tình huống; không xa dân, không chỉ làm việc qua báo cáo mà phải đi cơ sở, lắng nghe đến cùng và theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị.

Việc ứng dụng các nền tảng số để tiếp nhận, xử lý phản ánh của nhân dân cần được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để người dân tham gia góp ý mọi lúc, mọi nơi.

Để Mặt trận hoàn thành tốt nhiệm vụ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp ủy, chính quyền tiếp tục nhận thức đầy đủ hơn về vị trí, vai trò của Mặt trận; tôn trọng, lắng nghe, phối hợp và tạo điều kiện để Mặt trận thực hiện tốt chức năng được giao. Ý kiến giám sát, phản biện của Mặt trận cần được coi là kênh quan trọng để hoàn thiện công tác lãnh đạo, quản lý và điều hành.

Ngay sau Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Mặt trận các cấp khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội thành chương trình, kế hoạch hành động rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả, bảo đảm tinh thần Đại hội đi vào thực tiễn đời sống nhân dân.

Với truyền thống gần một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ tin tưởng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2026–2031 sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn, xứng đáng là trung tâm tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững trong giai đoạn mới.