Ai cũng biết yoga mang lại vô số lợi ích - từ giảm stress, tăng độ linh hoạt đến cải thiện chức năng nhận thức. Nhưng có một lợi ích ít được nhắc đến hơn: yoga còn có thể cải thiện đáng kể sức khỏe đường ruột...

Mối liên hệ giữa yoga, thiền và sức khỏe đường ruột có lẽ là khía cạnh ít được khai thác nhất khi giới chuyên môn ca ngợi những lợi ích của bộ môn này. Nhưng mỗi liên quan đó là có thật,và trực tiếp. Thực tế, những lợi ích của yoga đối với sức khỏe đường ruột đã được khoa học chứng minh với lượng dữ liệu ủng hộ đáng kể - không chỉ là tác dụng phụ hay lợi ích gián tiếp.

Nghiên cứu “Effect of Yoga and Meditation on Human Gut Microbiota: A Systematic Review” mới được đăng gần đây trên tạp chí International Journal of Yoga đã thực hiện một tổng quan hệ thống, kiểm tra bằng chứng lâm sàng về tác động của yoga và thiền định lên hệ vi sinh vật đường ruột ở người.

YOGA, THIỀN ĐỊNH VÀ HỆ VI SINH ĐƯỜNG RUỘT CÓ LỢI

Trong các nghiên cứu được xem xét, một nghiên cứu tập trung vào yoga và ba nghiên cứu về thiền định Phật giáo, tất cả đều đánh giá tác động lên hệ vi sinh vật đường ruột. Tổng cộng có 440 người trưởng thành khỏe mạnh trong độ tuổi 24-55 tham gia, với cả hai giới được đại diện và đến từ Trung Quốc và Mỹ.

Chương trình can thiệp yoga kéo dài 68 ngày, bao gồm các thực hành yoga chuẩn bị và một chương trình thiền định cường độ cao 8 ngày, với người tham gia tuân theo chế độ ăn thuần chay. Nhóm đối chứng không có hạn chế về chế độ ăn.

Trong các nghiên cứu quan sát, những người thiền định lâu dài thực hành thiền hàng ngày từ 30 phút đến 2 tiếng và thường theo chế độ ăn thuần chay hoặc chay, trong khi nhóm đối chứng là những người không có kinh nghiệm thiền định, những lợi ích của yoga đối với sức khỏe đường ruột đã được khoa học chứng minh 

Kết quả được đánh giá chủ yếu thông qua phân tích thành phần và sự đa dạng của hệ vi sinh vật đường ruột bằng giải trình tự gene tiên tiến và tin sinh học. Trong nghiên cứu yoga, mẫu phân được thu thập tại thời điểm ban đầu, sau giai đoạn chuẩn bị và ba tháng sau can thiệp.

Tất cả các nghiên cứu đều nhất quán cho thấy yoga và thiền định có liên quan đến những thay đổi tích cực trong thành phần hệ vi sinh vật đường ruột - đáng chú ý là làm tăng các vi khuẩn có lợi như Bacteroides, Faecalibacterium, Roseburia và Lactobacillus, đồng thời giảm các vi khuẩn không có lợi so với nhóm đối chứng.

Đặc biệt, một nghiên cứu ghi nhận những thay đổi này liên quan đến hồ sơ vi sinh vật gắn với nguy cơ thấp hơn về lo âu, trầm cảm và bệnh tim mạch - làm nổi bật những hàm ý tiềm năng cho cả sức khỏe tinh thần lẫn thể chất từ các thực hành kết nối tâm trí và cơ thể này.

Yoga và thiền định cũng được ghi nhận là mang lại những thay đổi có lợi trong các chất chuyển hóa: yoga làm tăng axit béo chuỗi ngắn trong huyết tương, trong khi thiền định Phật giáo tăng hàm lượng lipid, L-dopa và berberine, đồng thời giảm một số chất chuyển hóa có hại tiềm ẩn. Những thay đổi sinh hóa này càng gợi ý thêm về những tác động sức khỏe tích cực tiềm năng của các thực hành này.

TRỤC RUỘT - NÃO VÀ LỢI ÍCH CỦA CÁC TƯ THẾ XOẮN NGƯỜI

Nhưng cơ chế nào giải thích tại sao yoga lại có lợi cho đường ruột? Bà Xua Lang, chuyên gia trong lĩnh vực này, giải thích rằng yoga "giúp kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm - hệ thống chịu trách nhiệm thư giãn và phục hồi trong cơ thể, đồng thời mang lại lợi ích cho dạ dày." Bà cũng lưu ý rằng "khi hệ thần kinh phó giao cảm được kích hoạt, chúng ta bước vào trạng thái bình yên, nhịp tim và huyết áp giảm xuống, và hệ tiêu hóa bắt đầu vận hành hiệu quả hơn."

Nhiều nghiên cứu cho thấy yoga cải thiện đáng kể lo âu và chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân mắc các rối loạn tiêu hóa. Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Yoga do các bác sĩ chuyên về sinh lý học, tiêu hóa, tâm thần học và sinh hóa tại Đại học Y khoa King George thực hiện đã phân tích hiệu quả của yoga như một liệu pháp bổ trợ cho bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích.

Kết quả sau ba tháng theo dõi cho thấy mức độ nghiêm trọng của triệu chứng được cải thiện đáng kể, trong khi mức độ lo âu và căng thẳng tâm lý giảm rõ rệt.

Dưới đây là 3 tư thế yoga cơ bản hỗ trợ sức khỏe đường ruột

BALASANA - TƯ THẾ EM BÉ (CHILD'S POSE)

Một tư thế quen thuộc trong mọi buổi tập yoga, Balasana mang lại tác dụng massage nhẹ nhàng cho hệ tiêu hóa và có tác dụng xoa dịu trục ruột-não rất hiệu quả. Để thực hiện đúng cách, bà Xua Lang khuyến nghị thở ra và ngồi về phía gót chân, duỗi thẳng hai tay ra phía trước, rồi sang một bên và sau đó sang bên kia. Sự co lại của vùng bụng trong tư thế này giúp thúc đẩy sức khỏe đường ruột.

APANASANA - TƯ THẾ GIẢI PHÓNG KHÍ

Tư thế kéo đầu gối về ngực này tạo ra một kiểu gập người nén vùng bụng, giúp giải phóng khí bị mắc kẹt, kích thích tuần hoàn hỗ trợ tiêu hóa và thúc đẩy quá trình thải loại chất cặn bã. Thực hiện bằng cách nằm ngửa, kéo cả hai đầu gối về phía ngực và vòng tay ôm lấy chúng. Bạn có thể nhẹ nhàng lắc người sang hai bên nếu muốn.

ARDHA MATSYENDRASANA - TƯ THẾ XOẮN NỬA NGƯỜI 

Tư thế xoắn người nhẹ nhàng và kinh điển này cũng mang lại tác dụng massage nhẹ cho các cơ quan tiêu hóa - điều mà nhiều chuyên gia cho rằng có thể giúp ích cho chứng táo bón và tiêu hóa chậm. Để thực hiện, ngồi với hai chân duỗi thẳng phía trước và lưng thẳng, sau đó gập một chân, bắt chéo bàn chân qua chân còn lại, cố gắng đưa bàn chân về phía mông đối diện. Thực hiện động tác xoắn bằng cách đặt khuỷu tay lên trên đầu gối đang gập và kéo dài phần lưng. Nên giữ tư thế này trong vài nhịp thở rồi đổi sang phía đối diện.

Những bằng chứng khoa học ngày càng tích lũy đang cho thấy yoga không chỉ là bộ môn tập luyện thể chất hay thực hành tinh thần - mà còn có thể là một "can thiệp" có chiều sâu cho sức khỏe đường ruột, một lĩnh vực ngày càng được y học hiện đại coi trọng như nền tảng của sức khỏe tổng thể. Với chi phí gần như bằng không và không có tác dụng phụ được ghi nhận, đây là lý do đủ thuyết phục để thêm vài tư thế yoga vào thói quen hàng ngày - không chỉ cho sự dẻo dai, mà còn cho cả hệ tiêu hóa.