Theo các chuyên gia phục hồi chức năng, khoảng thời gian nghỉ hè là khoảng thời gian thuận lợi để phát hiện sớm và can thiệp hiệu quả tình trạng cong vẹo cột sống – bệnh lý đang có xu hướng gia tăng ở lứa tuổi thanh thiếu niên…

Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, số lượng trẻ em và thanh thiếu niên đến khám, đánh giá và điều trị cong vẹo cột sống thường tăng đáng kể trong những tháng nghỉ hè. Theo BSCKI. Hoàng Hương Giang, Khoa Nhi, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống bị cong lệch bất thường sang một hoặc nhiều phía, có thể kèm theo hiện tượng xoay vặn các thân đốt sống.

Bệnh thường xuất hiện trong giai đoạn trẻ phát triển mạnh về chiều cao và tiến triển âm thầm trong thời gian dài. "Không ít phụ huynh chỉ phát hiện bệnh khi cơ thể trẻ đã có những biểu hiện rõ rệt như hai vai không cân đối, một bên bả vai nhô cao hơn bên còn lại, khung chậu lệch, cơ thể nghiêng sang một phía hoặc trẻ thường xuyên than đau lưng, mỏi vai gáy", bác sĩ Giang cho biết.

Theo nghiên cứu gần nhất do Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường phối hợp thực hiện, tỷ lệ học sinh phổ thông mắc chứng cong vẹo cột sống chiếm khoảng 7,4% và có xu hướng tăng dần theo cấp học. Đáng chú ý, tỷ lệ học sinh nữ mắc chứng bệnh này cao hơn hẳn so với học sinh nam.

Khoa Nhi của Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội mới đây vừa tiếp nhận điều trị cho một thiếu nữ 16 tuổi trong tình trạng cơ thể lệch hẳn sang một bên. Kết quả chụp X-quang cho thấy xương sống của cô bé đã bị biến dạng, cong vẹo như hình chữ S. Trước đó, vào tháng 8/2025, bệnh nhân từng được gia đình đưa đi khám tại một bệnh viện chuyên khoa đầu ngành tuyến Trung ương.

Thời điểm đó, bác sĩ đã chỉ định bắt buộc bệnh nhân phải mặc áo nẹp chỉnh hình kết hợp tập phục hồi chức năng định kỳ để ngăn chặn đường cong tiến triển. Tuy nhiên, việc phải mang chiếc áo nẹp cồng kềnh, vướng víu, lại mang tâm lý tự ti, sợ bị bạn bè trêu chọc, thiếu nữ đã âm thầm giấu gia đình, không tuân thủ việc mặc áo nẹp.

Sự chủ quan này nhanh chóng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Đến cuối tháng 5/2026, thấy dáng đi của con ngày càng nghiêng hẳn sang một bên, gia đình vội vã đưa em đi khám lại. Lúc này, đoạn thắt lưng của bệnh nhân đã vẹo tới 46 độ (tăng hơn 2 độ so với 1 năm trước).

Mới nhất, T.V.Q (trú tại Hoàng Mai, Hà Nội) là bệnh nhân ghi nhận cong vẹo cột sống âm thầm tiến triển thành nhóm vẹo người lớn với hai góc vẹo cấu trúc thực thể phức tạp. Sở hữu chiều cao lý tưởng 1,86 m, nhưng căn bệnh quái ác khiến chàng sinh viên Học viện Ngân hàng luôn bị mỏi vùng thắt lưng khi ngồi lâu, dáng đi và tính thẩm mỹ bị ảnh hưởng rõ rệt, làm giảm đi sự tự tin.

Trực tiếp thăm khám cho Q., PGS.TS.BS Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược, cơ sở Linh Đàm (Hà Nội), nhận định tổn thương khu trú chính của bệnh nhân nằm ở vùng ngực, còn mức độ vẹo ở vùng lưng ở mức trung bình. Đối với một người bệnh chỉ mới 20 tuổi, việc lựa chọn phương án phẫu thuật không chỉ đơn thuần là nắn chỉnh cân bằng mà phải tính toán đến chất lượng cuộc sống của họ trong nhiều thập kỷ tiếp theo.

PGS Tiến đã đưa ra một quyết định chỉ can thiệp xử lý triệt để ở vùng cột sống ngực và cố gắng bảo tồn biên độ vận động vùng lưng cho bệnh nhân. Ca phẫu thuật của bệnh nhân T.V.Q. chính là ca vẹo cột sống đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện dưới sự hỗ trợ của hệ thống Robot Mazor X Stealth Edition thế hệ thứ tư - công nghệ định vị và hỗ trợ phẫu thuật cột sống tiên tiến nhất hiện nay.

Sự khác biệt mang tính cách mạng của Mazor X Stealth so với các thế hệ cũ nằm ở khả năng tích hợp bản quyền giữa cánh tay robot thông minh tự hành và phần mềm định vị dẫn đường StealthStation theo thời gian thực. Ngay sau khi gây mê và đặt tư thế, bệnh nhân được chụp cắt lớp vi tính trực tiếp tại phòng mổ để robot đồng bộ hóa lập trình trên cấu trúc xương thực tế, giảm thiểu độ di lệch xuống mức tối thiểu.

Trước đó, hồi tháng 4, Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM) cũng phẫu thuật thành công cho nữ bệnh nhân D. (18 tuổi, ở TP.HCM) bị vẹo cột sống 53 độ, mức độ nghiêm trọng. Điểm nổi bật của ca phẫu thuật này là việc ứng dụng hệ thống IOM (theo dõi điện sinh lý thần kinh trong mổ). Hệ thống này giúp giám sát liên tục tín hiệu thần kinh, kịp thời cảnh báo nguy cơ tổn thương tủy sống, biến chứng nặng có thể dẫn đến liệt.

Nhờ đó, ê-kíp phẫu thuật có thể điều chỉnh thao tác ngay trong quá trình mổ, đảm bảo an toàn tối đa cho chức năng vận động của bệnh nhân. BSCKII Trần Trung Kiên, Phụ trách Khoa Ngoại Thần kinh - Bệnh viện Thống Nhất, cho biết chỉnh hình cột sống là kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên môn và công nghệ. Thành công của các ca phẫu thuật không chỉ thể hiện ở kết quả điều trị mà còn ở sự thay đổi rõ rệt về vóc dáng và sự tự tin của người bệnh sau phẫu thuật.

Mới đây, Quyết định số 973/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026 – 2035, trong đó có mục tiêu 100% trẻ em, học sinh, sinh viên được kiểm tra, khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc ít nhất một lần mỗi năm, được đánh giá là một chính sách an sinh xã hội mang tầm chiến lược. Muốn có nguồn nhân lực chất lượng cao thì trước hết phải có thế hệ trẻ khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trong nhiều năm qua, công tác y tế học đường đã đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, không ít trường học vẫn thiếu nhân viên y tế chuyên trách, cơ sở vật chất còn hạn chế, việc theo dõi sức khỏe học sinh chưa đồng bộ. Nhiều bệnh lý học đường như cận thị, cong vẹo cột sống, béo phì, suy dinh dưỡng hay các vấn đề về sức khỏe tâm thần chỉ được phát hiện khi đã trở nên nghiêm trọng.

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, xây dựng hồ sơ sức khỏe đầy đủ cho từng học sinh, sinh viên và tạo điều kiện để can thiệp kịp thời. Một điểm tiến bộ khác là việc xây dựng sổ sức khỏe điện tử và kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý quốc gia. Dữ liệu sức khỏe được cập nhật đầy đủ, phụ huynh, nhà trường và cơ sở y tế sẽ có điều kiện phối hợp tốt hơn trong việc chăm sóc học sinh.