Ngày thứ Ba (21/7), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ điều tra để xác định liệu các công ty Trung Quốc có sử dụng trái phép công nghệ của Mỹ để phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hay không...

Ông Bessent nhấn mạnh Washington không chấp nhận hành vi “đánh cắp sở hữu trí tuệ”.

Các mô hình AI nguồn mở của Trung Quốc đang ngày càng cạnh tranh mạnh mẽ với những sản phẩm hàng đầu của các công ty AI Mỹ như OpenAI và Anthropic. Diễn biến này khiến giới công nghệ và quan chức Mỹ lo ngại nước này có thể khó duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI.

Đầu tháng này, công ty khởi nghiệp Moonshot AI của Trung Quốc đã ra mắt mô hình Kimi K3. Mô hình này đạt kết quả cao hơn sản phẩm của OpenAI và Anthropic trong một số bài đánh giá tiêu chuẩn của ngành.

Mô hình AI nguồn mở là loại mô hình công khai các tham số thu được sau quá trình huấn luyện để người dùng có thể tải xuống và tùy chỉnh để sử dụng. Tuy nhiên, mã nguồn và dữ liệu dùng để huấn luyện mô hình vẫn được giữ kín.

“Gần đây, có nhiều ý kiến cho rằng sự nổi lên của các mô hình AI nguồn mở đang đe dọa các mô hình ngôn ngữ lớn của Mỹ. Chính quyền Tổng thống Trump ủng hộ mô hình nguồn mở, nhưng không chấp nhận hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ”, ông Bessent nói trong chương trình “Mornings with Maria” của kênh Fox Business.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ nhấn mạnh Washington có thể áp đặt lệnh trừng phạt nếu phát hiện các mô hình ở nước ngoài được phát triển bằng cách đánh cắp công nghệ của những doanh nghiệp hàng đầu Mỹ.

Theo ông Bessent, các công ty Trung Quốc có thể đã sử dụng kỹ thuật có tên “chưng cất tri thức” (knowledge distillation), còn gọi là chưng cất mô hình. Với kỹ thuật này, một mô hình AI nhỏ hơn được huấn luyện bằng cách học từ các câu trả lời do một mô hình mạnh hơn tạo ra, qua đó mô phỏng một phần năng lực của mô hình gốc.

Trên thực tế, “chưng cất mô hình” vốn là một kỹ thuật phổ biến trong ngành AI. Các nhà phát triển thường dùng câu trả lời của một mô hình lớn và mạnh hơn để huấn luyện một mô hình nhỏ hơn, giúp mô hình mới học được một phần năng lực của mô hình gốc với chi phí thấp hơn. Tranh cãi xuất hiện khi một doanh nghiệp bị cáo buộc tự ý thu thập đầu ra của mô hình do công ty khác phát triển để huấn luyện sản phẩm cạnh tranh.

Vào tháng trước, Anthropic đã gửi thư tới Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Đô thị của Thượng viện Mỹ, cáo buộc Alibaba tiến hành “cuộc tấn công chưng cất mô hình lớn nhất từng được ghi nhận” nhằm vào công nghệ của hãng. Nói cách khác, Anthropic cho rằng tập đoàn công nghệ Trung Quốc đã khai thác câu trả lời từ mô hình của mình trên quy mô lớn để phục vụ quá trình phát triển AI.

Theo hãng tin Reuters, trong bối cảnh đó, Mỹ và Trung Quốc dự kiến tổ chức các cuộc thảo luận về AI vào tháng 9 tới. Ông Bessent sẽ đại diện cho phía Mỹ tham gia thảo luận.

“Chúng tôi phát hiện nhiều mô hình AI của Trung Quốc có dấu vết của các mô hình ngôn ngữ lớn do Mỹ phát triển. Điều này không thể chấp nhận được. Vấn đề sẽ được xem xét trong những ngày hoặc những tuần tới”, ông Bessent nói.

Tuy nhiên, Anthropic và OpenAI cũng từng bị cáo buộc sử dụng trái phép nội dung có bản quyền để huấn luyện các mô hình AI của mình. Tháng 9 năm ngoái, Anthropic đồng ý chi 1,5 tỷ USD để dàn xếp một vụ kiện tập thể với một nhóm tác giả. Các tác giả cáo buộc công ty tải trái phép sách từ những kho dữ liệu chứa nội dung vi phạm bản quyền, sau đó sử dụng số sách này để huấn luyện các mô hình AI.

Năm 2023, tờ New York Times cũng khởi kiện OpenAI và Microsoft, cáo buộc hai công ty vi phạm bản quyền khi sử dụng nội dung của tờ báo để huấn luyện các mô hình AI.

Cũng trong một cuộc trả lời phỏng vấn kênh CNBC ngày thứ Ba, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết chính quyền Tổng thống Trump sẽ xem xét liệu Trung Quốc có sử dụng các biện pháp cạnh tranh không công bằng để thu hẹp khoảng cách với Mỹ trong cuộc đua giành vị trí dẫn đầu về AI trên toàn cầu hay không.

“Chúng tôi đang theo dõi sát sao cách Trung Quốc thúc đẩy phát triển AI, nhằm bảo đảm các doanh nghiệp Mỹ được cạnh tranh trên một sân chơi công bằng”, ông Greer phát biểu.