Kế hoạch hợp nhất hai liên doanh của GAC và FAW với Toyota có thể mở đầu làn sóng tái cơ cấu ngành ô tô Trung Quốc, vốn đang ở trong tình trạng dư thừa công suất kéo dài...

Theo nguồn tin của tờ báo Nikkei Asia, đầu tháng này, Chính phủ Trung Quốc đã đẩy nhanh việc hợp nhất hai liên doanh mà Tập đoàn Ô tô Quảng Châu (GAC) và Tập đoàn Ô tô Đệ nhất (FAW) lần lượt thành lập với nhà sản xuất ô tô Toyota. Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Bắc Kinh muốn thúc đẩy tái cơ cấu ngành ô tô đang dư thừa công suất.

“Đây là bước khởi đầu rất quan trọng, cho thấy chính quyền các địa phương đứng sau những hãng xe nhà nước này đang dần tới giới hạn chịu đựng cảnh thua lỗ, phải tiếp tục đổ tiền vào doanh nghiệp năm này qua năm khác”, ông Feng Xiao, đồng giám đốc nghiên cứu công nghiệp Trung Quốc tại công ty chứng khoán CLSA, nhận xét.

Ông Feng dự báo các nhà sản xuất ô tô như Dongfeng, BAIC, SAIC và JAC có thể xúc tiến hợp nhất với nhau hoặc với các tập đoàn ô tô tư nhân.

“Quá trình hợp nhất trong ngành ô tô Trung Quốc sẽ diễn ra nhanh hơn”, ông Feng dự báo.

Ngành ô tô Trung Quốc từ lâu đã đứng trước áp lực tái cơ cấu do có quá nhiều nhà sản xuất. Theo bộ phận nghiên cứu BofA Global Research của ngân hàng Bank of America (BofA), tại Trung Quốc, công suất của ngành ô tô đạt khoảng 40 triệu xe mỗi năm, trong khi nhu cầu trong nước chưa tới 20 triệu xe và lượng xuất khẩu khoảng 10 triệu xe.

Trong những năm gần đây, một số hãng xe điện khởi nghiệp trong giai đoạn Trung Quốc trợ cấp mạnh cho lĩnh vực này, như Hozon và Jiyue, đã ngừng hoạt động. Dù vậy, số lượng doanh nghiệp trong ngành giảm chậm hơn nhiều người dự đoán, một phần do sự phản đối của chính quyền địa phương.

Trở ngại này từng khiến kế hoạch hợp nhất hai hãng xe nhà nước Dongfeng và Changan đổ vỡ vào năm ngoái. Các bên không thống nhất được cách xử lý tác động đối với việc làm tại địa phương và nơi đặt trụ sở của doanh nghiệp sau sáp nhập.

Ông Ming Hsun Lee, phụ trách nghiên cứu ngành ô tô và công nghiệp tại khu vực Trung Quốc mở rộng của BofA, xem việc tái cơ cấu các liên doanh với Toyota là một “khởi đầu tốt”. Ông đưa ra nhận định bên lề hội nghị châu Á - Thái Bình Dương gần đây của ngân hàng tại Hồng Kông.

Chủ trương hợp nhất cũng được nêu trong kế hoạch 5 năm mới dành cho ngành ô tô, do Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc công bố đầu tháng này. Bộ này kêu gọi các hãng xe đẩy mạnh hợp nhất với doanh nghiệp ở những địa phương khác.

Ông Lee dự báo tổng thị phần của 5 hãng xe bán chạy nhất Trung Quốc sẽ vượt 50% trong vòng 5 năm tới. Theo công ty tư vấn Automobility tại Thượng Hải, nhóm này chiếm thị phần 47% trong 8 tháng đầu năm nay.

Các hãng xe nhà nước Trung Quốc đang chịu sức ép lớn. Trong thời kỳ xe chạy xăng chiếm ưu thế, liên doanh với các thương hiệu nước ngoài là nguồn lợi nhuận chủ chốt của họ. Nhưng khi người mua ngày càng chuộng xe điện, doanh số của các hãng này có nguy cơ lao dốc.

“Xu hướng người mua xe Trung Quốc dần quay lưng với các thương hiệu ô tô quốc tế truyền thống rất khó đảo ngược”, ông Fengming Lu, giảng viên tại Đại học Quốc gia Australia, nhận định. Theo ông, bộ máy quản lý cồng kềnh khiến các hãng xe nhà nước chuyển sang xe điện chậm hơn đối thủ tư nhân.

Theo ông Lu, các thương vụ hợp nhất giữa những hãng xe nhà nước nhiều khả năng sẽ đi kèm việc tái cơ cấu liên doanh với đối tác nước ngoài. Phần lớn công suất dư thừa của Trung Quốc nằm ở các nhà máy sản xuất xe chạy xăng thuộc những liên doanh này.

Trong khi đó, ông Lee cho rằng nếu một thương hiệu nước ngoài muốn rút khỏi Trung Quốc, chính quyền địa phương sẽ giúp tìm hãng xe hoạt động hiệu quả hơn để tiếp quản công suất sản xuất của họ.

Theo ước tính của ông Feng, một hãng xe Trung Quốc phải bán ít nhất 400.000-500.000 xe mỗi năm mới hòa vốn. Ông cho rằng, về lý thuyết, cuối cùng thị trường có thể chỉ sẽ còn 8-9 hãng xe.