Từ thực tế kinh nghiệm triển khai dự án quy mô lớn toàn cầu và tầm nhìn chính sách ở trong nước, các chuyên gia đã chia sẻ những bài học chiến lược cốt lõi cho Việt Nam trong tiến trình vận hành sàn giao dịch, thị trường carbon...

Ngày 11/9, tại Đà Nẵng đã diễn ra hội nghị trao đổi kinh nghiệm quốc tế và bài học chiến lược cho Việt Nam về phát triển sàn giao dịch thị trường carbon, với sự tham gia thảo luận chuyên sâu của nhiều chuyên gia uy tín trong và ngoài nước.

GÓC NHÌN TỪ CHUYÊN GIA QUỐC TẾ

Điểm nhấn của sự kiện là các tham luận chuyên sâu về thị trường carbon, trong đó có phần chia sẻ của TS. Kyle Holland, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Điều hành EP Carbon LLC và Impact Inside, mang đến bức tranh toàn cảnh và các bài học thiết thực cho quá trình xây dựng thị trường này tại Việt Nam.

Thị trường carbon toàn cầu đang chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ với sự tham gia của các nhà đầu tư chiến lược và các định chế tài chính lớn.

Tại hội nghị, TS. Kyle Holland đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ hàng trăm dự án carbon mà ông từng tham gia cố vấn kỹ thuật tại châu Á, châu Phi, Nam Mỹ và Hoa Kỳ. Nổi bật trong số đó là dự án Chestnut Carbon do ông sáng lập, đã thu hút Microsoft với vai trò bên mua chủ lực (anchor buyer) cùng Morgan Stanley dẫn dắt khoản tín dụng trị giá 210 triệu USD.

Những mô hình này minh chứng cho tiềm năng to lớn của việc huy động nguồn vốn tư nhân và các tập đoàn công nghệ lớn vào thị trường tín chỉ carbon, tạo ra dòng tài chính xanh ổn định cho các mục tiêu khí hậu...

Trong buổi thảo luận chuyên sâu về tài chính carbon và tài chính khí hậu, GS. Xuân – Thảo Nguyễn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Luật châu Á tại Trường Luật, Đại học Washington, Mỹ, đã nhấn mạnh một số điểm quan trọng, cốt lõi.

Trước hết, cần thay đổi tư duy về đầu ra cho các dự án carbon. Giáo sư Thảo Nguyễn khẳng định "cần phải có người mua trước khi triển khai dự án". Bà chỉ ra rằng, trong một thời gian dài, cách tiếp cận phổ biến tại Việt Nam là thực hiện dự án trước rồi mới tìm kiếm đầu ra hoặc người mua. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường hiện tại, cách tiếp cận này đã trở nên không còn phù hợp.

Thứ hai, cần hợp tác sớm với đối tác mua. Các chủ dự án và doanh nghiệp bắt buộc phải làm việc, xác định rõ ràng và phối hợp chặt chẽ với người mua ngay từ giai đoạn rất sớm của dự án. "Điều này giúp bảo đảm sản phẩm hoặc tín chỉ carbon tạo ra đáp ứng chính xác các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, từ đó mới có thể huy động được nguồn vốn," bà Thảo nhấn mạnh

Thứ ba, cần sự liên kết thị trường và cơ chế quốc tế. Theo chuyên gia này, những thay đổi lớn của thị trường toàn cầu đòi hỏi các dự án tại Việt Nam phải đón đầu xu thế, nắm bắt các cơ chế chuyển đổi tín chỉ xuyên biên giới (như Điều 6 của Thỏa thuận Paris) để kết nối hiệu quả với các thị trường quốc tế phát triển (ví dụ như thị trường Singapore) nhằm liên kết giá trị và gia tăng nguồn thu ngoại tệ.

BÀI HỌC CHIẾN LƯỢC CHO VIỆT NAM

Trao đổi về các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam liên quan đến thị trường carbon, TS. Nguyễn Phương Nam, Nhà sáng lập và Tổng Giám đốc Công ty KLINOVA - chuyên cung cấp dịch vụ và tư vấn về giải pháp sáng tạo trong lĩnh vực khí hậu, đã có những phân tích sâu sắc về khung chính sách tại Việt Nam. Với hơn 22 năm kinh nghiệm trong ngành, ông đã đưa ra một số khuyến nghị quan trọng từ góc nhìn nội địa.

Là chuyên gia có tầm ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực này, ông Nam chia sẻ những kinh nghiệm và các nội dung cốt lõi việc xây dựng các chính sách quan trọng liên quan đến kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon, tiêu chí phân loại xanh, tài chính xanh, cơ chế chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), hệ thống Đo đạc- Báo cáo- Thẩm định (MRV), định giá carbon, ESG và kinh tế tuần hoàn.

Theo phân tích từ các chuyên gia tại sự kiện, Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn về tín chỉ carbon nhờ các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, việc hoàn thiện hành lang pháp lý, hệ thống MRV và minh bạch hóa thông tin là những điều kiện tiên quyết để kết nối hiệu quả với thị trường carbon quốc tế.

Từ sự kết hợp giữa kinh nghiệm triển khai dự án quy mô lớn toàn cầu của TS. Kyle Holland và tầm nhìn chính sách sâu rộng của TS. Nguyễn Phương Nam, hội nghị đã đúc rút ra những bài học cốt lõi cho Việt Nam trong tiến trình vận hành sàn giao dịch carbon.

Theo đó cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng pháp lý và kỹ thuật, bằng việc xây dựng hệ thống MRV đạt chuẩn quốc tế, minh bạch hóa dữ liệu phát thải và tín chỉ là nền tảng để tạo lòng tin cho các nhà đầu tư lớn như Microsoft hay Morgan Stanley.

Hội nghị cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thu hút dòng vốn tư nhân và quốc tế, qua việc khơi thông các cơ chế tài chính đổi mới, khuyến khích sự tham gia của các bên mua chủ lực (anchor buyer) nhằm đảm bảo thanh khoản cho thị trường ngay từ giai đoạn đầu.

Đặc biệt, cần gắn kết thị trường carbon với các mục tiêu khí hậu quốc gia: đồng bộ hóa thị trường carbon với các cam kết quốc gia về giảm phát thải, chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) và các tiêu chuẩn ESG.