Quy hoạch sử dụng đất quốc gia dành không gian sáng tạo cho địa phương

Phó Thủ tướng nêu rõ: việc thực hiện tinh gọn bộ máy tổ chức, thay đổi, sáp nhập địa giới hành chính các địa phương, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số… đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận, căn cứ, tư duy với không gian phát triển trước đây đối với Quy hoạch sử dụng đất quốc gia làm nền tảng, định hướng điều chỉnh các quy hoạch ngành quốc gia, vùng, địa phương, xây dựng đô thị, nông thôn…

Quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải mang tính động, mở và dự báo dài hạn, xác định rõ ràng, chắc chắn những vấn đề cần kiểm soát, quản lý nhưng dứt khoát không để “không biết, không quản được thì cấm”; đồng thời, tạo không gian phát triển và sáng tạo cho địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Minh Ngân, mục tiêu điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia nhằm phân bổ hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực đất đai; ưu tiên cho việc phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, công nghiệp, dịch vụ, phát triển đô thị, duy trì hợp lý diện tích đất trồng lúa đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, chuyển đổi linh hoạt diện tích đất có hiệu quả thấp.

Đảm bảo nhu cầu sử dụng đất để thực hiện mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn 2026-2030, trong đó, năm 2025 đạt mục tiêu tăng trưởng 8% trở lên và tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 liên tục đạt hai con số; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 8.500 USD, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28-30% GDP.

Ngoài ra, tiếp tục thực hiện khai hoang, phục hóa, lấn biển, đưa diện tích đất chưa sử dụng vào sử dụng; hạn chế tình trạng suy thoái đất; cải tạo, phục hồi diện tích đất bị thoái hóa gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Dự kiến đến năm 2030, diện tích nhóm đất nông nghiệp là 26.782,12 nghìn ha (giảm so với quy hoạch được duyệt là 949,92 nghìn ha); nhóm đất phi nông nghiệp đến năm 2030 là 5.833,25 nghìn ha tăng 936,77 nghìn ha.

Đưa ra ý kiến, các đại điểu cho rằng cần quy định giai đoạn chuyển tiếp cho phép sử dụng quy hoạch sử dụng đất, xây dựng đô thị, nông thôn… đang có, trong thời gian tính toán, điều chỉnh lại các quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội sau khi hoàn thành hợp nhất, sáp nhập, sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã, bỏ cấp huyện.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá cao sự chủ động của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương trong xây dựng phương án điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chủ trì, làm việc với các bộ, ngành, địa phương để thống nhất phương án về điều chỉnh các chỉ tiêu sử dụng đất; tính toán giai đoạn chuyển tiếp sử dụng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khi bỏ cấp huyện cùng như trách nhiệm, thẩm quyền, nhiệm vụ của chính quyền cấp tỉnh, cấp xã; cơ chế, nguyên tắc điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng các loại đất trong trường hợp các địa phương hoàn thành sáp nhập.

“Quy hoạch lần này thể hiện tinh thần phân cấp mạnh mẽ cho địa phương, tích hợp với các quy hoạch khác, lấy quy hoạch xây dựng làm trung tâm”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đối với đất nông nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị đổi mới tư duy quản lý đất nông nghiệp, đất lúa theo hướng tiếp cận toàn diện về an ninh lương thực, thực phẩm, đổi mới công nghệ, thích ứng biến đổi khí hậu khi xem xét điều chỉnh… Mặt khác, rà soát, xem xét tiêu chí phân loại đất lâm nghiệp đang trồng các loại cây công nghiệp với đất có rừng che phủ, bảo vệ môi trường để quản lý tách bạch, rõ ràng; phân bổ chỉ tiêu đất công nghiệp kèm theo nguyên tắc, điều kiện bố trí, đầu tư, sử dụng quỹ đất công nghiệp tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý khi điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia cần có cơ chế mở, linh hoạt để điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất phục vụ các công trình cấp bách ở Đồng bằng sông Cửu Long chưa thể dự báo được; cơ chế bổ sung vào quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch xây dựng đối với các diện tích đất hình thành từ hoạt động lấn biển tại những khu vực cho phép về khoa học, công nghệ, môi trường; phân cấp cho địa phương chủ động huy động nguồn lực thực hiện cải tạo, phục hồi diện tích đất bị ô nhiễm, hoang hoá…