Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) thực hiện quản lý hoạt động tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, chấp nhận rủi ro khoa học, rủi ro công nghệ trong phạm vi có kiểm soát...

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. 

Nghị định gồm 8 chương và 39 điều, tập trung tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức, cơ chế hoạt động; đồng thời để Quỹ thực hiện chức năng, nhiệm vụ phù hợp các quy định mới.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, với hàng loạt cơ chế đột phá về tài trợ, tài chính, quản trị và huy động nguồn lực, Quỹ được định hướng trở thành công cụ tài chính quốc gia hiện đại, vận hành theo chuẩn mực quốc tế, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển.

Quỹ thực hiện quản lý hoạt động tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, hiệu quả và tác động; bảo đảm hài hòa giữa nghiên cứu có tính kế thừa, rủi ro thấp với nghiên cứu có tính tiên phong, đột phá, rủi ro cao; chấp nhận rủi ro khoa học, rủi ro công nghệ trong phạm vi có kiểm soát; bảo đảm khuyến khích sáng tạo và đổi mới, tôn trọng quy luật khách quan và đặc thù của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; có cơ chế khuyến khích đối với nhà khoa học nữ theo quy định.

Quỹ hỗ trợ hình thành, phát triển hạ tầng công nghệ bao gồm: nâng cấp, chia sẻ, kết nối phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, cơ sở dữ liệu khoa học và công nghệ, nền tảng số, hệ thống tiêu chuẩn, đo lường, thử nghiệm và kiểm định, phục vụ trực tiếp việc thực hiện các cụm nhiệm vụ khoa học và công nghệ do Quỹ tài trợ, đặt hàng; ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi.

Điểm nhấn quan trọng của Nghị định là lần đầu tiên xác lập rõ mục tiêu xây dựng Quỹ theo mô hình quỹ tài trợ nghiên cứu độc lập, minh bạch, cạnh tranh theo chuẩn mực quốc tế. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong đổi mới cơ chế đầu tư của Nhà nước cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. 

Nghị định cũng xác lập các nguyên tắc hoạt động hiện đại, trong đó mọi hoạt động tài trợ, đặt hàng và hỗ trợ đều được thực hiện thông qua đánh giá chuyên môn độc lập, bảo đảm tự chủ học thuật, khách quan, công khai, minh bạch, cạnh tranh; tuân thủ liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp, phòng ngừa xung đột lợi ích và không trùng lặp với các nguồn ngân sách khác.

Đáng chú ý, Quỹ chuyển mạnh từ phương thức quản lý dựa trên đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra, lấy hiệu quả và tác động của nhiệm vụ làm tiêu chí đánh giá. Cơ chế này không chỉ khuyến khích các nghiên cứu tiên phong, có tính đột phá mà còn chấp nhận rủi ro khoa học, rủi ro công nghệ trong phạm vi được kiểm soát, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát và quản trị rủi ro xuyên suốt quá trình triển khai nhiệm vụ, tạo điều kiện cho các nghiên cứu có tính đột phá nhưng vẫn bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

Đặc biệt, Nghị định tạo bước đột phá về cơ chế tài chính khi ngân sách nhà nước được cấp theo tổng mức hàng năm thay vì gắn với danh mục nhiệm vụ ngay từ đầu. Theo đó, ngân sách nhà nước được cấp theo tổng mức hàng năm thay vì gắn với danh mục nhiệm vụ ngay từ đầu, cho phép Quỹ chủ động lựa chọn, phê duyệt và tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo thẩm quyền.

Việc cấp phát, thanh toán và quyết toán kinh phí được thực hiện theo tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ, phù hợp với đặc thù của hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quỹ quản trị rủi ro theo từng giai đoạn phát triển của nhiệm vụ thông qua các mốc kết quả; việc đánh giá, kiểm soát và xử lý rủi ro được thực hiện tương ứng với từng mốc, làm căn cứ quyết định tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt nhiệm vụ.

Việc chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 9 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15.

Trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu gian lận, cố ý vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Quỹ báo cáo và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, Quỹ được phép ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành; ký kết hợp tác với các tổ chức, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước; tham gia các cơ chế đồng tài trợ với doanh nghiệp, các quỹ trong nước và quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, Quỹ được tiếp nhận: Các khoản đóng góp tự nguyện, hiến, tặng cho hợp pháp bằng tiền, hiện vật, tài sản hoặc hình thức hợp pháp khác của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; Các khoản thu từ hoạt động hợp tác, liên kết, đồng tài trợ theo thỏa thuận phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Quỹ; Lãi tiền gửi, các khoản thu hợp pháp khác theo quy định; Các nguồn ngoài ngân sách nhà nước tiếp nhận bằng tiền được chuyển vào tài khoản của Quỹ tại các ngân hàng thương mại.