Sự sàng lọc của thị trường cùng công tác thanh kiểm tra ráo riết từ cơ quan quản lý đang giúp thị trường bán hàng đa cấp Việt Nam dần đi vào nếp...

Theo Báo cáo thường niên 2025 của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), tính đến hết năm 2025, cả nước chỉ còn 15 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp. Con số này giảm 01 doanh nghiệp so với 6 tháng đầu năm 2025.

CẢ NƯỚC CHỈ CÒN 15 DOANH NGHIỆP ĐA CẤP ĐƯỢC CẤP PHÉP

Bộ Công Thương nhận định mức giảm tuy nhỏ nhưng thể hiện rõ xu hướng tự sàng lọc của thị trường: những đơn vị yếu kém hoặc vi phạm quy định dần bị đào thải, nhường chỗ cho các doanh nghiệp chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và tuân thủ pháp luật.

Năm 2025 cũng ghi nhận sự chủ động, quyết liệt của cơ quan quản lý. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã triển khai 06 đoàn kiểm tra việc chấp hành pháp luật tại 06 doanh nghiệp bán hàng đa cấp. Kết quả, cả 06 doanh nghiệp này đều bị xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 1,31 tỷ đồng.

Dù ghi nhận nỗ lực tuân thủ quy định chung của phần lớn doanh nghiệp, song cơ quan chức năng vẫn chỉ ra hàng loạt sai sót phổ biến. Cụ thể, lỗ hổng về thủ tục và đào tạo, không đăng ký sửa đổi giấy phép khi có thay đổi; tổ chức đào tạo cơ bản không đúng quy định hoặc sử dụng đào tạo viên không đủ điều kiện; buông lỏng công tác giám sát người tham gia.

Vi phạm địa bàn và cấu trúc doanh thu, tự ý hoạt động tại địa phương khi chưa có văn bản xác nhận của Sở Công Thương; chưa đảm bảo tỷ lệ tối thiểu 20% doanh thu trong năm tài chính đến từ người tiêu dùng ngoài hệ thống.

Thiếu minh bạch trong vận hành, không thực hiện đúng quy tắc hoạt động đã đăng ký và vi phạm nghĩa vụ báo cáo định kỳ với cơ quan nhà nước.

Bên cạnh công tác kiểm tra, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia còn tiếp nhận 25 phản ánh, kiến nghị trong năm 2025. Đáng chú ý, ngoài các tranh chấp nội bộ, cơ quan chức năng đã phát hiện 04 phản ánh về hoạt động đa cấp biến tướng, không phép và lập tức chuyển sang Cơ quan Cảnh sát điều tra để xử lý theo đúng thẩm quyền.

BƯỚC NGOẶT THỂ CHẾ 

Nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và đồng hành cùng mục tiêu phát triển kinh tế chung, Bộ Công Thương đã ban hành hành lang pháp lý mới mang tính đột phá. Từ ngày 1/7/2026, Nghị định số 137/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế toàn bộ các quy định quản lý bán hàng đa cấp trước đây.

Nghị định 137 mang đến những cải cách hành chính chưa từng có trong cắt giảm tối đa chi phí và thủ tục. Bãi bỏ hoàn toàn phí thẩm định hồ sơ đăng ký/sửa đổi/gia hạn; xóa bỏ thủ tục thông báo thay đổi danh mục hàng hóa; giảm từ 30 – 50% thời gian xử lý thủ tục hành chính; cắt giảm nhiều báo cáo định kỳ và đơn giản hóa hồ sơ.

Doanh nghiệp chính thức được công nhận pháp lý khi ký hợp đồng điện tử với người tham gia. Quy định này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí quản trị, giải quyết triệt để bài toán lưu trữ hàng vạn hợp đồng giấy.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, các thẩm quyền từng thực hiện tạm thời theo Nghị định 146/2025/NĐ-CP nay được chính thức phân cấp trọn vẹn cho các Sở Công Thương (như kiểm tra kiến thức pháp luật, kiểm tra/giám sát cơ sở đào tạo, công nhận chương trình đào tạo, tiếp nhận thông báo chấm dứt hoạt động...).

Sự ra đời của Nghị định 137 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về quản lý bán hàng đa cấp tại Việt Nam. Một mặt, quy định mới bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và người tham gia; Mặt khác, đây chính là "bệ phóng" giúp các doanh nghiệp chân chính tối ưu hóa vận hành, tự tin phát triển bền vững.