Những robot hình người có khả năng thực hiện nhiều công việc, từ thu hoạch nho đến đón tiếp khách, đang trở thành tâm điểm của làn sóng đổi mới công nghệ tại châu Âu. Trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc thống trị thị trường robot toàn cầu, các startup châu Âu đang tìm cách tạo lợi thế cạnh tranh bằng những phân khúc chuyên biệt và giá trị khác biệt…

Tại Vivatech, công ty Enchanted Tools của Pháp đã giới thiệu Mirokai - một robot “xã hội” với đôi tai dài màu cam và đôi mắt xanh lớn, được thiết kế nhằm tạo cảm giác thân thiện và gần gũi với con người.

Theo ông Richard Malterre, Giám đốc Marketing của Enchanted Tools, các nguyên mẫu của Mirokai hiện đã được triển khai tại một số bệnh viện và sân bay để thực hiện nhiệm vụ đón tiếp và hỗ trợ khách. Robot này có khả năng giao tiếp bằng hơn 50 ngôn ngữ.

Phát biểu trên sân khấu Vivatech, ông Malterre cho biết công ty kỳ vọng sẽ đưa những mẫu robot sản xuất hàng loạt đầu tiên ra thị trường vào cuối năm nay. “Ít nhất 60% robot của chúng tôi được sản xuất tại châu Âu và chúng tôi đang nỗ lực để duy trì tỷ lệ đó”, ông nói với AFP.

Tuy nhiên, vị lãnh đạo này cũng thừa nhận rằng một số công nghệ cốt lõi phục vụ lĩnh vực robot AI hiện vẫn chưa thực sự sẵn có tại châu Âu. Điển hình là các bộ xử lý đồ họa (GPU) của tập đoàn Nvidia (Mỹ), vốn đang đóng vai trò là “bộ não” của Mirokai cũng như của làn sóng trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang phát triển mạnh trên toàn cầu.

TRUNG QUỐC DẪN ĐẦU VỀ NĂNG LỰC SẢN XUẤT

Nếu xét về quy mô và năng lực sản xuất robot, Trung Quốc hiện vẫn là quốc gia gần như không có đối thủ.

Các doanh nghiệp như Unitree hay Agibot đang nổi lên như những đại diện tiêu biểu của ngành robot Trung Quốc. Tại Vivatech, các màn trình diễn robot hình người với những động tác được lập trình đồng bộ và chính xác đã thu hút đông đảo khách tham quan, tiếp nối sự chú ý mà các công ty này nhận được tại nhiều triển lãm công nghệ quốc tế trong thời gian gần đây.

“Trung Quốc chắc chắn đang ở vị trí dẫn đầu”, ông Joern Buss, chuyên gia robot của hãng tư vấn Arthur D. Little, nhận định.

Theo ông Buss, các doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng thường xuyên giới thiệu mô hình “nhà máy tối” (dark factory) - nơi robot đảm nhiệm phần lớn công việc sản xuất mà hầu như không cần sự giám sát trực tiếp của con người.

Dù vậy, vị chuyên gia này cho rằng châu Âu đang dần thu hẹp khoảng cách so với các cường quốc robot châu Á như Nhật Bản và Hàn Quốc.

“Châu Âu đang bắt kịp”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh khu vực này sở hữu nhiều doanh nghiệp robot chất lượng, bao gồm cả những công ty đã có lịch sử hoạt động lâu năm.

KỲ VỌNG TỪ THẾ HỆ DOANH NGHIỆP MỚI

Một trong những doanh nghiệp đang thu hút nhiều sự chú ý là Neura của Đức.

Công ty này phát triển robot hình người phục vụ cả môi trường công nghiệp và gia đình, đồng thời xây dựng một nền tảng giúp huấn luyện robot thực hiện các nhiệm vụ vốn do con người đảm nhiệm. Neura mới đây đã công bố huy động thành công 1,4 tỷ USD vốn đầu tư.

“Chúng tôi nhận được yêu cầu từ mọi lĩnh vực, thậm chí từ cả các phòng khám nha khoa. Ai cũng gọi điện và hỏi liệu họ có thể sử dụng robot như một trợ lý hỗ trợ công việc hay không, bởi họ không thể tìm đủ nhân lực”, Tổng giám đốc David Reger cho biết.

Giống như nhiều nền kinh tế phát triển khác trên thế giới, châu Âu đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số. Điều này làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lao động trong cả lĩnh vực sản xuất lẫn dịch vụ.

Theo ông Reger, các robot như sản phẩm của Neura có thể là “cơ hội cuối cùng” để châu Âu duy trì sức cạnh tranh kinh tế trong dài hạn. “Châu Âu cần trụ cột kinh tế này để có thể tiếp tục phát triển”, ông nói.

Ông cũng chỉ ra những khó khăn quen thuộc mà nhiều doanh nghiệp công nghệ châu Âu đang phải đối mặt, bao gồm các quy định pháp lý chặt chẽ và việc tiếp cận nguồn vốn khó khăn hơn so với các đối thủ tại Mỹ. Tuy nhiên, ông khẳng định Neura không có kế hoạch chuyển hoạt động sản xuất ra khỏi châu Âu.

Hiện công ty đang hợp tác với các nhà cung cấp linh kiện ô tô hàng đầu của Đức là Bosch và Schaeffler trong các dự án tự động hóa nhà máy. Theo ông Reger, giá trị đơn hàng mà Neura đang nắm giữ hiện đã vượt mốc 1 tỷ USD.

LO NGẠI VỀ CHỦ QUYỀN DỮ LIỆU

Bên cạnh vấn đề năng lực sản xuất, các doanh nghiệp châu Âu cũng bày tỏ quan ngại về chủ quyền công nghệ và dữ liệu.

Tại Vivatech, PAL Robotics đã giới thiệu các mẫu robot mới nhất được lắp ráp tại Barcelona (Tây Ban Nha). Trong số đó có Kangaroo - một robot hai chân màu đen, cùng với Tiago – mẫu robot được trang bị các cánh tay khớp nối linh hoạt. Tiago hiện đã được ứng dụng trong lĩnh vực logistics cũng như trong hoạt động thu hoạch nho.

Theo ông Ferro, các nhà phát triển robot phải sử dụng khối lượng dữ liệu khổng lồ để huấn luyện khả năng vận động cho máy móc, đồng thời tiếp tục thu thập thêm dữ liệu trong quá trình robot thực hiện nhiệm vụ.

“Nếu toàn bộ hoạt động sản xuất robot đều chuyển sang Nhật Bản hoặc Trung Quốc, điều đó có thể trở thành một vấn đề lớn đối với chủ quyền”.

Ông Francesco Ferro, Tổng giám đốc PAL Robotics của Tây Ban Nha.

Ông cho rằng châu Âu cần hướng tới việc xây dựng “một chuỗi cung ứng hoàn toàn của châu Âu, thay vì chỉ nghĩ đến giá thành”. “Nếu chỉ tập trung vào giá, khách hàng có thể sẽ lựa chọn robot Trung Quốc”, ông nói.

Điều đó đồng nghĩa với nguy cơ những dữ liệu có giá trị hoặc nhạy cảm có thể “rơi vào tay những chủ thể không phù hợp”, ông cảnh báo.

Một doanh nghiệp khác là Genesis AI - startup Pháp - Mỹ  cũng đang lên kế hoạch đưa hoạt động sản xuất robot đa năng Eno trở lại châu Âu từ năm tới sau một thời gian sản xuất tại Trung Quốc.

Theo đồng sáng lập Theophile Gervet, nhóm khách hàng mục tiêu của công ty bao gồm các cơ sở công nghiệp lớn tại Pháp, Italy và Đức.

Về phần mình, ông Richard Malterre của Enchanted Tools tin rằng nhu cầu đối với các sản phẩm robot phát triển và sản xuất tại châu Âu vẫn đang hiện hữu.

“Tôi tin tưởng vào năng lực và sự sáng tạo của chúng tôi để có thể tồn tại và phát triển. Chúng tôi cần sẵn sàng cho một cuộc cạnh tranh thực sự, chứ không phải đầu hàng”, ông nói.

Khi robot ngày càng được xem là giải pháp cho tình trạng thiếu hụt lao động và già hóa dân số, cuộc đua phát triển robot hình người đang trở thành một mặt trận cạnh tranh chiến lược mới giữa các nền kinh tế lớn. Đối với châu Âu, thách thức không chỉ là bắt kịp Trung Quốc về quy mô sản xuất mà còn là xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ đủ mạnh để duy trì tính tự chủ trong dài hạn.