Đối với các dự án BOT nhà máy điện có bảo lãnh Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0. Đây là cơ chế xử lý đặc thù nhằm ổn định chính sách đã được xác lập trước ngày 01/01/2024...

Bộ Tài chính đang sửa đổi Nghị quyết số 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu. Nghị quyết này sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.

Tại dự thảo mới nhất, Bộ Tài chính đã làm rõ đề xuất chính sách thuế tối thiểu toàn cầu đối với các dự án BOT nhà máy điện – đề xuất nhận được sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài.

KỊP THỜI NỘI LUẬT HÓA QUY ĐỊNH VỀ THUẾ TỐI THIỂU TOÀN CẦU

Nghị quyết số 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết 107 là hai văn bản quan trọng trong trong tiến trình hoàn thiện chính sách thuế của Việt Nam.

Hai văn bản này đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng.

Kỳ tính thuế 2024 là năm đầu tiên Việt Nam chính thức triển khai cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu theo Nghị quyết số 107. Kết quả ghi nhận đến ngày 10/7/2026, tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung đã nộp vào ngân sách Nhà nước đạt 15.973 tỷ đồng.

Đối với các doanh nghiệp BOT điện, có 5 doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu cho năm tài chính 2024. Trong đó, có 2 doanh nghiệp phát sinh thuế bổ sung là gần 96,8 tỷ đồng. Còn 3 doanh nghiệp đã thực hiện kê khai nhưng không phát sinh thuế bổ sung.

Qua 2 năm triển khai, Nghị quyết 107 đã kịp thời nội luật hóa các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu, bảo đảm quyền đánh thuế của Việt Nam đối với các tập đoàn đa quốc gia có hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ chuyển quyền đánh thuế sang các quốc gia khác, phù hợp với xu hướng cải cách thuế quốc tế và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

VƯỚNG MẮC XỬ LÝ DỰ ÁN NHÀ MÁY ĐIỆN CÓ BẢO LÃNH CHÍNH PHỦ

Tuy nhiên, thực tiễn đã phát sinh một số khó khăn về việc xử lý các trường hợp đặc thù của các dự án BOT nhà máy điện có bảo lãnh của Chính phủ.

Theo Công văn của Bộ Công thương ngày 30/5/2025, số lượng dự án BOT nhà máy điện còn lại đang được Chính phủ bảo lãnh thanh toán và có thể phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung là 07 dự án, bao gồm: Mông Dương 2, Vĩnh Tân 1, Hải Dương, Duyên Hải 2, Nghi Sơn 2, Vân Phong 1, Vũng Áng 2. Các dự án này đều có quy mô công suất và tổng vốn đầu tư lớn, với khoảng 75-80% vốn vay từ các tổ chức tín dụng quốc tế và 20-25% là vốn góp của nhà đầu tư.

Dự kiến, 6/7 dự án trên phát sinh tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung là 425,83 triệu USD – khoảng hơn 11 nghìn tỷ đồng.

Trong khi đó, các dự án trên đều đã được Chính phủ cam kết ổn định chính sách thuế thông qua Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư của doanh nghiệp dự án, Hợp đồng dự án BOT, Hợp đồng mua bán điện (PPA) và tài liệu bảo lãnh Chính phủ (GGU).

Cơ chế này được thiết lập nhằm thu hút vốn đầu tư tư nhân, giảm áp lực ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển bền vững ngành điện lực quốc gia.

Theo Bộ Tài chính, việc phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung làm suy giảm dòng tiền thuần và ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ hoàn vốn nội bộ của dự án, kéo theo tác động đến các tổ chức cấp tín dụng quốc tế.

Trong trường hợp các bên liên quan không đạt được thỏa thuận về biện pháp khắc phục, sự kiện này có thể phát sinh nghĩa vụ bồi thường tài chính của Chính phủ đối với nhà đầu tư.

Bộ Tài chính cũng đánh giá nguyên nhân là khi xây dựng Nghị quyết số 107, thông tin, số liệu và đánh giá tác động đối với các dự án BOT điện chưa được các doanh nghiệp và cơ quan liên quan phản ánh đầy đủ, toàn diện.

Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị quyết là cần thiết nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo đó, dự thảo bổ sung thêm khoản 9a quy định: “Số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn sẽ được xác định bằng 0 (không) trong năm tài chính đối với các doanh nghiệp thực hiện Dự án BOT điện”. Kèm điều kiện là Hợp đồng Xây dựng – Vận hành – Chuyển giao có cam kết về thuế và được ký kết trước ngày Nghị quyết 107/2023/QH15 có hiệu lực thi hành (1/1/2024).

CƠ CHẾ XỬ LÝ ĐẶC THÙ NHẰM BẢO ĐẢM CAM KẾT VỚI NHÀ ĐẦU TƯ

Góp ý dự thảo, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đề nghị làm rõ cơ sở pháp lý và bản chất của việc xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0.

Đồng thời phân biệt rõ cơ chế xử lý nghĩa vụ thuế trong trường hợp Nhà nước có cam kết ổn định chính sách với chính sách ưu đãi, miễn, giảm thuế. Trường hợp đây là cơ chế xử lý đặc thù nhằm thực hiện cam kết của Nhà nước đối với các dự án BOT điện, đề nghị quy định rõ trong hồ sơ và điều khoản của Nghị quyết để tránh cách hiểu là mở rộng đối tượng ưu đãi thuế.

Làm rõ ý kiến này, Bộ Tài chính nhấn mạnh đây không phải là quy định miễn, giảm hoặc ưu đãi thuế. Đây là cơ chế xử lý đặc thù đối với nghĩa vụ thuế của các dự án BOT điện có cam kết của Chính phủ về thuế và ổn định chính sách được xác lập trước ngày 01/01/2024.

Việc áp dụng thuế theo Nghị quyết số 107/2023/QH15 có thể làm thay đổi nghĩa vụ tài chính so với các cam kết mà Nhà nước đã đưa ra khi nhà đầu tư quyết định và thực hiện dự án.

Trên cơ sở đó, việc quy định “số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0” nhằm xử lý phần nghĩa vụ thuế phát sinh do thay đổi chính sách sau thời điểm Nhà nước đã cam kết với nhà đầu tư.

Chính sách này bảo đảm tính ổn định của cam kết và hạn chế phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn của Nhà nước. Bộ Tài chính nêu rõ đây không phải là xác lập ưu đãi thuế mới cho doanh nghiệp.

“Việc sử dụng kỹ thuật “xác định số thuế bằng 0” thay cho “miễn thuế” là nhằm phản ánh đúng bản chất của cơ chế: doanh nghiệp vẫn thuộc đối tượng áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn, vẫn thực hiện kê khai theo quy định, nhưng số thuế phải nộp được xác định bằng 0 khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện của Nghị quyết", Bộ Tài chính giải trình ý kiến góp ý.