Thương mại toàn cầu đang biến động phức tạp, khiến việc đa dạng hóa thị trường trở thành yêu cầu sống còn đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Ở chiều ngược lại, các nhà nhập khẩu Mexico cũng đang ráo riết tìm kiếm những nguồn cung mới nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Bối cảnh này đang mở ra cơ hội hợp tác chiến lược giữa hai nền kinh tế...

Đánh giá về thị trường Mexico, bà Nguyễn Thị Trang, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mexico, cho rằng không nên chỉ nhìn Mexico như một quốc gia hơn 130 triệu dân đơn thuần. Với vị trí thuộc Bắc Mỹ và hội nhập sâu rộng thông qua Hiệp định USMCA (Thỏa thuận thương mại tự do giữa Hoa Kỳ, Mexico và Canada), hơn 80% hàng hóa xuất khẩu của Mexico hướng tới Hoa Kỳ. Do đó, Mexico vừa là thị trường tiêu dùng nội địa dồi dào, vừa là "trạm" kết nối quan trọng đưa hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất Bắc Mỹ và không gian kinh tế Mỹ Latinh.

RÚT NGẮN KHOẢNG CÁCH NHỜ LỢI THẾ KÉP

Chính đặc điểm đó làm cho nhu cầu nhập khẩu của Mexico khá đa dạng, vừa có nhu cầu nhập khẩu phục vụ thị trường tiêu dùng trong nước, vừa có nhu cầu về nguyên liệu, linh kiện, máy móc và thiết bị phục vụ các chuỗi sản xuất.

Như vậy, với doanh nghiệp Việt Nam, cơ hội tại Mexico có hai lớp: một là thị trường tiêu dùng nội địa; hai là nhu cầu cung ứng nguyên liệu, linh kiện, máy móc và đầu vào cho hệ thống sản xuất đang gắn với chuỗi Bắc Mỹ.

Không chỉ vậy, câu chuyện đa dạng hóa thị trường diễn ra từ cả hai phía. Doanh nghiệp Việt Nam cần thị trường mới, còn người mua Mexico cũng đang tìm nguồn cung mới và có xu hướng thay thế cho một số thị trường châu Á truyền thống khác.

Thực tế giao thương đã phần nào phản ánh rõ nét tính hiệu quả của mối quan hệ này. Theo số liệu thống kê, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 8,17 tỷ USD, tăng 27%. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Mexico đạt hơn 7 tỷ USD, tăng gần 29%, đưa quốc gia này trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Mỹ Latinh và lớn thứ ba tại Châu Mỹ.

Bước sang 8 tháng năm 2026, kim ngạch tiếp tục bứt phá đạt 7,2 tỷ USD, nâng vị thế của Mexico lên hàng đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam ở Châu Mỹ, chỉ sau Hoa Kỳ. Các mặt hàng tăng trưởng mạnh bao gồm máy tính, linh kiện điện tử, điện thoại, máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, phương tiện vận tải và phụ tùng.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Bộ Công Thương, phân tích rằng Mexico là thị trường có dung lượng nhập khẩu khổng lồ, lên tới hơn 650 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, thị phần của hàng Việt Nam tại đây mới chỉ chiếm khoảng 1%. Con số khiêm tốn này cho thấy khoảng trống thị trường còn rất lớn để các doanh nghiệp trong nước khai thác.

"Việt Nam đang nắm giữ "lợi thế kép" vô cùng lớn tại Mexico. Đầu tiên là mức thuế ưu đãi theo Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Thứ hai, Mexico gần đây áp dụng chính sách siết chặt thuế quan, gia tăng mức thuế lên tới 50%, thậm chí có mặt hàng đạt 70% đối với các quốc gia chưa có FTA với họ", ông Khanh thông tin; đồng thời nhấn mạnh việc hàng hóa Việt Nam được hưởng mức thuế 0% nhờ CPTPP đã tạo ra khoảng cách cạnh tranh cực kỳ lớn so với các đối thủ khác trong khu vực Châu Á.

Theo bà Trang, đã đến lúc thay vì nói chung chung "Mexico là thị trường tiềm năng", doanh nghiệp Việt cần xem xét từng sản phẩm cụ thể: Mexico đang mua từ ai, ở phân khúc nào, mức thuế và yêu cầu nhập khẩu ra sao, nhà nhập khẩu nào phù hợp và lợi thế thực sự của hàng Việt Nam nằm ở đâu. Khi xem xét đúng sản phẩm, gặp đúng đối tác thì cơ hội hoàn toàn có thể trở thành hợp đồng.

NÂNG CAO NĂNG LỰC NỘI TẠI, BIẾN CƠ HỘI THÀNH ĐƠN HÀNG

Dù lợi thế thuế quan là rất rõ ràng, nhưng bà Trang lưu ý thuế ưu đãi chỉ thực sự phát huy tác dụng khi doanh nghiệp đáp ứng đúng các quy tắc xuất xứ và tuân thủ nghiêm ngặt quy định nhập khẩu của địa bàn.

Từ thực tế kết nối thương mại, bà Trang cho biết các nhà mua hàng Mexico đang có nhiều chính sách siết chặt hơn đối với hàng nhập khẩu. Ngoài giá cả, ngay từ đầu họ quan tâm đến quy cách và chất lượng sản phẩm, các chứng nhận, năng lực sản xuất, số lượng đặt hàng tối thiểu, thời gian giao hàng, khả năng duy trì nguồn cung và đặc biệt là khả năng phản hồi, xử lý khi có vấn đề phát sinh.

"Lợi thế từ CPTPP chỉ là điều kiện cần, còn năng lực vận hành của doanh nghiệp mới là điều kiện đủ để giữ chân khách hàng", bà Trang lưu ý.

Bài học thực tế từ chuỗi kết nối do Thương vụ phối hợp tổ chức vừa qua cho thấy rõ sự phân hóa này. Trong số 8 doanh nghiệp Mexico sang Việt Nam tìm kiếm đối tác, có 4 doanh nghiệp đã nhanh chóng chốt được thỏa thuận nhờ sự chuẩn bị chu đáo và phản hồi chuyên nghiệp từ phía nhà cung ứng Việt Nam. Ngược lại, vẫn có trường hợp doanh nghiệp Việt Nam bỏ lỡ cơ hội ký kết hợp đồng xuất khẩu lớn sang hệ thống phân phối Trung Mỹ chỉ vì thiếu nhân sự thành thạo ngoại ngữ để làm việc trực tiếp với đối tác.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động hiện diện và phòng ngừa các rào cản phi thuế quan xuyên suốt vòng đời giao dịch, từ khâu xác định mã HS, kiểm dịch, nhãn hàng hóa trước khi xuất khẩu, đến các vấn đề về chứng từ, thanh toán, logistics và nguy cơ đối mặt với các vụ việc phòng vệ thương mại tại nước sở tại.

Để thâm nhập thị trường Mexico một cách bài bản trong giai đoạn tới, bà Trang khuyến nghị doanh nghiệp cần thực hiện theo quy trình 5 bước, gồm: nghiên cứu kỹ mã HS và quy tắc xuất xứ CPTPP của sản phẩm; tự đánh giá năng lực cạnh tranh nội tại; tích cực đưa hàng hóa sang kiểm chứng nhu cầu tại các hội chợ triển lãm chuyên ngành; chủ động gặp gỡ làm việc trực tiếp với đối tác và đặc biệt phải chú trọng khâu chăm sóc, theo dõi sau kết nối.

Bà Trang nhấn mạnh việc chuyển dịch từ tư duy tìm đơn hàng ngắn hạn sang mô hình kinh doanh bền vững sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam khai thác trọn vẹn tiềm năng từ không gian CPTPP. Khi đó, CPTPP không chỉ tạo ra một lợi thế tốt hơn, một mức thuế tốt hơn mà thực sự đã trở thành một công cụ để doanh nghiệp xây dựng thêm một thị trường mới một cách bền vững.