Khi kinh tế số đã đóng góp 14,02% GDP, câu hỏi lớn nhất không còn là Việt Nam có bao nhiêu dữ liệu, mà là làm sao để dữ liệu được lưu thông, định giá và tạo ra giá trị một cách minh bạch. Tháng 7/2026 đánh dấu hai cột mốc quan trọng trả lời câu hỏi đó.

Theo Cục Thống kê, tỷ trọng kinh tế số trong GDP đã tăng liên tục, từ 12,87% năm 2021 lên 14,02% năm 2025. Con số này cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang số hóa nhanh hơn tốc độ tăng trưởng chung. Tuy nhiên, đằng sau tăng trưởng là một nghịch lý: dữ liệu, được ví như dầu mỏ mới, vẫn nằm phân mảnh trong các bộ ngành, doanh nghiệp, thiếu một thị trường chung để trao đổi.

NÚT THẮT VỀ THỂ CHẾ ĐÃ ĐƯỢC THÁO GỠ

Ngày 18/7/2026, Thủ tướng ký Quyết định 1308/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045. Lần đầu tiên định vị dữ liệu là "tài nguyên chiến lược" và "tư liệu sản xuất mới". Mục tiêu rất cụ thể: vận hành 5 sàn giao dịch dữ liệu, thử nghiệm định giá và thương mại hóa.

Ngày 15/7/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an đã trao Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ trung gian dữ liệu cho Tập đoàn FPT. FPT trở thành một trong những doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép, sau khi đáp ứng bộ tiêu chí toàn diện về nhân lực chuyên trách, hạ tầng kỹ thuật an toàn bảo mật, đề án vận hành và năng lực tài chính. Sự kiện này có ý nghĩa vượt ra ngoài một giấy phép kinh doanh.

Phát biểu tại sự kiện, Đại tá Phạm Minh Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, khẳng định: "Việc hình thành các doanh nghiệp trung gian đạt chuẩn là dấu mốc quan trọng để xây dựng một thị trường dữ liệu minh bạch, an toàn, bền vững và bảo vệ quyền lợi của chủ thể dữ liệu. Đây là tiền đề quan trọng để triển khai hiệu quả Chiến lược dữ liệu quốc gia và tiến tới vận hành các sàn giao dịch dữ liệu theo mục tiêu tại Quyết định 1308. Chúng tôi kỳ vọng các doanh nghiệp như FPT sẽ tạo ra các sản phẩm trung gian chất lượng, góp phần kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu quốc gia."

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Thế Phương, Phó Tổng giám đốc FPT, chia sẻ: "FPT xác định dữ liệu là trụ cột cốt lõi của chiến lược Chuyển đổi AI (AI-X). Việc được cấp phép là bước đi tự nhiên sau khi chúng tôi đã đầu tư bài bản vào hệ sinh thái AI Factory và khung kiến trúc AI-Native CASAN. FPT cam kết sẽ huy động toàn bộ nguồn lực chuyên gia và công nghệ tiên tiến nhất để đồng hành cùng Chính phủ hiện thực hóa Chiến lược dữ liệu quốc gia, tập trung vào các giải pháp bảo vệ quyền lợi chủ thể dữ liệu."

CÚ BẮT TAY NÀY ĐÓN ĐẦU CHU KỲ AI-X

Theo Gartner, chi tiêu cho dịch vụ công nghệ thông tin toàn cầu sẽ đạt 2.600 tỷ USD vào 2030 (CAGR 8,5%), trong đó dịch vụ AI đạt 1.260 tỷ USD (CAGR 23,6%). FPT đã chuẩn bị cho chu kỳ này bằng AI Factory và khung AI-Native CASAN, như đã chia sẻ tại hội thảo chuyên đề do Công ty Chứng khoán HSC tổ chức ngày 30/7/2026.

Trong thời gian tới, hợp tác sẽ mở rộng sang tư vấn và thực thi các vấn đề pháp lý liên quan đến dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, và nghiên cứu chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo và điện toán hiệu năng cao (HPC). Trọng tâm là các giải pháp thẩm định dữ liệu, quản trị đồng thuận và quản trị dữ liệu ủy thác theo chuẩn quốc tế, vận hành khép kín vòng đời dữ liệu.

Khi luật chơi đã rõ, hạ tầng pháp lý đã hình thành và những người chơi tiên phong đã được cấp phép, thị trường dữ liệu Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước sang giai đoạn thương mại hóa thực chất. Đây không chỉ là cơ hội nghìn tỷ cho doanh nghiệp đến sớm, mà còn là hạ tầng mềm quan trọng nhất để Việt Nam bứt phá trong nền kinh tế AI.