Chu kỳ dịch sốt xuất huyết hiện nay không chỉ phụ thuộc vào số ca bệnh được ghi nhận mà còn chịu tác động của nhiều yếu tố như biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa, di biến động dân cư, mức độ miễn dịch cộng đồng và sự thay đổi của các type virus lưu hành...

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa cấp cứu xuyên đêm cho một bệnh nhân nữ 69 tuổi ở Hà Nội mắc sốt xuất huyết Dengue diễn biến tối cấp trên nền đái tháo đường tuýp 2. Người bệnh rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu nặng, rối loạn đông máu nghiêm trọng và phải lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Bệnh nhân sống tại khu vực đang ghi nhận nhiều ca sốt xuất huyết. Chồng, con dâu và một số người xung quanh cũng đã mắc bệnh. Theo ThS.BS Trần Văn Bắc, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, khi nhập viện vào ngày thứ tư của bệnh, bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch: ý thức giảm, xuất hiện các ban xuất huyết dưới da, mạch nhanh 158 lần/phút, huyết áp tụt còn 85/50 mmHg. Kết quả xét nghiệm đều ở mức "báo động đỏ".

Các bác sĩ lập tức đặt nội khí quản, cho thở máy, lọc máu liên tục, hồi sức tích cực và truyền máu cùng các chế phẩm máu cấp cứu. Sau khoảng 5 giờ điều trị, huyết áp tạm ổn định ở mức 115/82 mmHg. Tuy nhiên, tiên lượng vẫn rất dè dặt khi người bệnh tiếp tục xuất hiện chảy máu qua miệng, khối máu tụ dưới da và bụng chướng tăng dần.

Qua trường hợp của bệnh nhân này, ThS.BS Trần Văn Bắc khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận... cần nâng cao cảnh giác trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào mùa cao điểm của bệnh sốt xuất huyết. Đây là nhóm có nguy cơ diễn biến nặng, trong khi các triệu chứng ban đầu có thể không điển hình, dễ khiến người bệnh chủ quan hoặc đến viện muộn.

Tương tự tại TP.HCM, một nữ bệnh nhân 35 tuổi bị giảm tiểu cầu xuống còn chưa đến 1/6 ngưỡng thấp nhất của người bình thường, men gan tăng gấp hàng chục lần. BS.CKI Nguyễn Hoàng Anh, đơn vị Bệnh nhiễm, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết kết quả xét nghiệm ban đầu xác định chị Huyền mắc sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo.

Chỉ trong thời gian ngắn sau nhập viện, số lượng tiểu cầu của bệnh nhân giảm xuống còn 26.000/mm2, tức chỉ còn khoảng 1/6 ngưỡng thấp nhất của người bình thường. Ngoài ra, kết quả xét nghiệm còn ghi nhận men gan AST tăng tới 1.267 U/L và ALT 608 U/L, cao lần lượt khoảng 25 lần và 12 lần giới hạn trên của người bình thường.

Trước diễn tiến này, các bác sĩ xác định người bệnh đã chuyển sang sốt xuất huyết Dengue nặng thể tổn thương gan mức độ nặng, phải theo dõi liên tục để kịp thời phát hiện nguy cơ sốc và suy đa cơ quan.

Còn tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), BSCKII. Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện, thông tin về trường hợp bệnh nhi nặng 50 kg, thừa cân so với mức cân nặng trung bình của lứa tuổi 12. Sau khi nhập viện, dù được truyền dịch chống sốc theo phác đồ, tình trạng vẫn tiếp tục diễn tiến xấu khi xuất hiện suy hô hấp, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa và tổn thương gan nặng.

Để cứu sống bệnh nhi, ê-kíp điều trị triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu. Trẻ được truyền dịch cao phân tử (Dextran 40 10%), albumin 10%, sử dụng thuốc vận mạch phối hợp và theo dõi huyết động. Do rối loạn đông máu và xuất huyết tiêu hóa nặng, trẻ được truyền máu, huyết tương tươi đông lạnh, kết tủa lạnh, tiểu cầu đậm đặc, bổ sung vitamin K1 và điều trị hỗ trợ chức năng gan…

Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết vẫn là bệnh truyền nhiễm lưu hành tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực phía Nam và các tỉnh, thành phố có tốc độ đô thị hóa cao, mật độ dân cư lớn, giao lưu đi lại thường xuyên. Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận hơn 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 trường hợp tử vong.

Theo GS.TS Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về Sốt xuất huyết Dengue, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nguyên Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), Việt Nam đang đối mặt với những tín hiệu đáng lo ngại khi mô hình dịch tễ sốt xuất huyết liên tục thay đổi theo hướng khó dự báo hơn.

Theo phân tích của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, số ca sốt xuất huyết hiện ghi nhận ở tất cả các tháng trong năm, kể cả mùa khô. Biểu đồ giám sát giai đoạn 2019 - 2025 cho thấy, đường cong dịch tễ không còn giảm sâu sau mùa mưa như trước đây mà duy trì ở mức nền cao quanh năm.

ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM cho biết, trước đây các đợt dịch sốt xuất huyết lớn thường lặp lại theo chu kỳ khoảng 5 năm. Tuy nhiên, những năm gần đây chu kỳ này có xu hướng rút ngắn còn khoảng 3 - 4 năm. Sự thay đổi này cho thấy quy luật dịch tễ sốt xuất huyết đang biến động, khi các đợt bùng phát có xu hướng xuất hiện với khoảng cách ngắn hơn so với trước đây.

Theo bà Lê Hồng Nga, hơn 50% số ca mắc hiện nay xảy ra ở người lớn, trong đó nhóm tuổi từ 11 - 15 và 16 - 30 tuổi ghi nhận tỷ lệ mắc cao, cho thấy nguy cơ đang ngày càng hiện hữu ở nhiều nhóm dân cư chứ không chỉ riêng trẻ em.

Ngoài ra, một trong những quan niệm sai lầm phổ biến hiện nay nhiều người cho rằng, nguồn lây muỗi vằn Aedes aegypti chỉ sinh sản ở ao tù, cống rãnh hoặc nơi nước bẩn. Tuy nhiên trên thực tế, muỗi vằn thường sống gần người và đẻ trứng ở các vật dụng chứa nước sạch trong gia đình như bình hoa, đĩa lót chậu cây, khay nước phía sau tủ lạnh hoặc các vật chứa nước nhỏ ít được chú ý. 

Tương tự, BSCK. Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, cho biết những nhận thức chưa đầy đủ khiến nhiều gia đình lơ là các biện pháp phòng bệnh, bỏ sót dấu hiệu cảnh báo sớm hoặc chậm trễ trong việc thăm khám, điều trị. Nhiều người vẫn cho rằng người sống ở chung cư hoặc nhà cao tầng ít có nguy cơ bị muỗi đốt hoặc mắc bệnh một lần sẽ được miễn dịch suốt đời.

Bộ Y tế khuyến cáo mỗi người dân, mỗi gia đình dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và loại bỏ các vật dụng có khả năng đọng nước, phối hợp với ngành y tế trong các hoạt động vệ sinh môi trường, diệt muỗi, diệt lăng quăng, bọ gậy nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

ThS. BS Lê Hồng Nga nhấn mạnh, bên cạnh các biện pháp kiểm soát muỗi và loại bỏ lăng quăng, tiêm chủng đang được xem là một trong những giải pháp dự phòng chủ động và căn cơ trong phòng chống sốt xuất huyết Dengue.