Một nghiên cứu gần đây cho thấy những người xem TV nhiều trong độ tuổi trung niên có thể tích một số vùng não bị suy giảm. Phải chăng, chúng ta nên cân nhắc trước khi quyết định “cày” liên tục các series trên Netflix...

Một nghiên cứu mới, được công bố ngày 10/7 trên tạp chí Alzheimer’s & Dementia, phát hiện rằng những người cho biết họ xem TV “rất thường xuyên” trong giai đoạn trung niên có thể tích ở một số vùng não bị suy giảm sau hơn 20 năm. Đáng chú ý, những phát hiện này không chỉ đơn thuần bắt nguồn từ lối sống ít vận động.

Những người dành phần lớn thời gian làm việc ở tư thế ngồi lại không cho thấy những thay đổi tương tự về não bộ, cho thấy điều mà một người làm trong khi ngồi có thể quan trọng ngang bằng, thậm chí hơn cả thời gian họ dành ra để ngồi.

VIỆC XEM TIVI NHIỀU CÓ THỂ THAY ĐỔI NÃO BỘ NHƯ THẾ NÀO

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 1.700 người trưởng thành, với độ tuổi trung bình là 53, những người đã tham gia vào Nghiên cứu Nguy cơ Xơ vữa Động mạch trong Cộng đồng (ARIC Study) trong giai đoạn 1987–1989. Đây là một nghiên cứu dài hạn tại Hoa Kỳ, được thiết kế nhằm tìm hiểu về sức khỏe tim mạch và não bộ.

Người tham gia được hỏi về tần suất xem TV trong thời gian rảnh, theo thang đo từ “hiếm khi/không bao giờ” đến “rất thường xuyên”. Họ cũng được hỏi về khoảng thời gian ngồi trong ngày làm việc.

Hơn 20 năm sau, mỗi người tham gia được chụp cộng hưởng từ (MRI) não. Khi so sánh nhóm “hiếm khi/không bao giờ” xem TV với nhóm “rất thường xuyên” xem TV, các nhà nghiên cứu phát hiện nhóm xem TV nhiều hơn có sự khác biệt rõ rệt về cấu trúc não trên diện rộng.

Cụ thể, nhóm này có thể tích nhỏ hơn ở những vùng não liên quan đến trí nhớ và các dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer. Họ cũng có thể tích vùng tăng tín hiệu chất trắng (white matter hyperintensity) lớn hơn - một chỉ dấu của bệnh lý mạch máu nhỏ trong não, vốn có liên quan đến suy giảm nhận thức và chứng sa sút trí tuệ.

Ngoài ra, nhóm người tham gia này cũng được ghi nhận có thùy trán và thùy chẩm nhỏ hơn - hai vùng não liên quan đến xử lý thị giác và chức năng điều hành.

“Thể tích não nhỏ hơn không đồng nghĩa với việc một người chắc chắn sẽ mắc chứng sa sút trí tuệ, nhưng đây được xem là một dấu hiệu của quá trình lão hóa não bộ và có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức trong tương lai,” tiến sĩ Natan Feter, nghiên cứu viên sau tiến sĩ tại Khoa Khoa học Sinh học, Đại học Southern California, đồng thời là tác giả của nghiên cứu, cho biết.

“Điều quan trọng cần nhấn mạnh là nghiên cứu của chúng tôi chỉ cho thấy mối liên hệ, chứ không khẳng định quan hệ nhân quả. Những phát hiện này cho thấy việc hạn chế thời gian xem TV kéo dài và thay thế một phần thời gian đó bằng các hoạt động mang tính tương tác nhiều hơn - dù là về thể chất, xã hội hay trí tuệ - có thể mang lại lợi ích cho việc duy trì sức khỏe não bộ khi chúng ta già đi,” ông chia sẻ với Healthline.

KHÔNG CHỈ BẮT NGUỒN TỪ LỐI SỐNG ÍT VẬN ĐỘNG

Các phát hiện cho thấy lối sống ít vận động đơn thuần không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến những khác biệt về não bộ được ghi nhận.

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng những người cho biết họ ngồi nhiều trong lúc làm việc thực tế lại có thùy trán, thùy đỉnh và thùy chẩm lớn hơn. Họ cũng có thể tích vùng tăng tín hiệu chất trắng thấp hơn - cho thấy tình trạng sức khỏe não bộ tốt hơn so với nhóm ngồi xem TV nhiều.

“Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy điều một người làm trong lúc ngồi có thể dự đoán cấu trúc não bộ của họ trong 24 năm tiếp theo,” ông Feter cho biết. “Việc xem TV thường kéo dài, mang tính thụ động về mặt nhận thức, và có thể đi kèm với những thói quen không lành mạnh khác như ăn vặt hay giảm tương tác xã hội - tất cả những yếu tố này cộng lại có thể góp phần làm suy giảm sức khỏe não bộ theo thời gian”.

Nam giới có thể là nhóm đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi não bộ liên quan đến việc xem tivi thường xuyên. Khi phân tích kết quả theo giới tính, các nhà nghiên cứu nhận thấy mối liên hệ giữa việc xem TV nhiều và thể tích não thấp hơn chủ yếu được ghi nhận ở nam giới.

Những phát hiện này có thể mở ra một hướng tiếp cận khác trong tương lai đối với các khuyến nghị về sức khỏe liên quan đến lối sống ít vận động. Quan trọng là thay thế thời gian ngồi thụ động bằng thời gian ngồi nhưng vẫn hoạt động về mặt trí tuệ, vì vậy điều thiết thực nhất là tìm kiếm những thay đổi đơn giản, dễ áp dụng trong đời sống hàng ngày.

Mọi người có thể thay thế một phần thời gian xem TV bằng việc đọc sách, viết lách, chơi các trò chơi giải đố, lên kế hoạch, làm đồ thủ công hoặc học một điều gì đó mới. Ông Natan Feter cũng lưu ý rằng việc duy trì vận động thể chất trong suốt cả ngày vẫn đóng vai trò quan trọng.

“Nhưng việc dành thời gian rảnh cho các hoạt động kích thích về mặt trí tuệ hoặc mang tính tương tác xã hội cũng có thể góp phần hỗ trợ quá trình lão hóa não bộ một cách khỏe mạnh. Cần thêm nhiều nghiên cứu hơn nữa, nhưng những phát hiện của chúng tôi củng cố quan điểm rằng chất lượng của các hoạt động hằng ngày có thể quan trọng không kém gì so với số lượng”.