Mua sắm bao trùm không chỉ mở rộng cơ hội thị trường cho doanh nghiệp nữ mà còn tạo thêm động lực cho chuỗi cung ứng đa dạng, cạnh tranh và bền vững...

Từ ngày 14 đến 17/9, Diễn đàn Liên Hợp Quốc về Kinh doanh có trách nhiệm và Quyền con người châu Á – Thái Bình Dương lần thứ 8 đã diễn ra tại Bangkok (Thái Lan) với chủ đề “Xây dựng khả năng chống chịu, Thúc đẩy quyền con người” (Building Resilience, Advancing Rights).

Diễn đàn thường niên này do bảy cơ quan Liên Hợp Quốc – UNDP, UN Women, ILO, UNICEF, UNEP, IOM và Văn phòng Cao ủy Nhân quyền (OHCHR) – đồng tổ chức, phối hợp cùng Nhóm công tác Liên Hợp Quốc về Kinh doanh và Quyền con người, với sự hỗ trợ của tổ chức Walk Free và chính phủ Australia, Nhật Bản, Thụy Điển cùng Liên minh châu Âu. 

Đáng chú ý, trong khuôn khổ Diễn đàn, bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) – là diễn giả duy nhất đến từ Việt Nam tại phiên thảo luận với chủ đề “Cùng vươn lên: Mua sắm bao trùm – đòn bẩy chưa được khai thác cho chuỗi cung ứng cạnh tranh và bền vững tại châu Á – Thái Bình Dương”. Phiên thảo luận do bà Karima Chaisaengchan, Quản lý Chương trình khu vực WE RISE Together của UN Women châu Á – Thái Bình Dương, điều phối. 

MUA SẮM BAO TRÙM MỞ LỐI VÀO THỊ TRƯỜNG CHO DOANH NGHIỆP NỮ LÀM CHỦ

Các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ có tiềm năng đáng kể trong việc đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và xây dựng các nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp tục đối mặt với các rào cản mang tính hệ thống trong tiếp cận vốn, mạng lưới kinh doanh và thị trường.

Những rào cản này còn lớn hơn đối với phụ nữ chịu nhiều hình thức phân biệt đối xử giao thoa, bao gồm phụ nữ khuyết tật, phụ nữ dân tộc thiểu số, người LGBTQI+ và phụ nữ sống ở khu vực nông thôn hoặc vùng chưa được phục vụ đầy đủ. Do đó, nhiều doanh nghiệp có năng lực không thể khởi sự, phát triển hoặc duy trì hoạt động có lợi nhuận - không phải vì thiếu tiềm năng, mà vì họ bị loại khỏi cơ hội.

Chính vì vậy, mua sắm bao trùm đưa ra một cách tiếp cận thực tiễn để thu hẹp khoảng cách này.

Mỗi năm, các tổ chức công và tư trên toàn thế giới chi khoảng 11-13 nghìn tỷ USD để mua sắm hàng hóa và dịch vụ. Tuy nhiên, theo Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) và UN Women, chưa đến 1% khoản chi này đến được với các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Điều này không chỉ phản ánh bất bình đẳng mà còn là một cơ hội kinh tế rất lớn vẫn chưa được khai thác.

Tại Phiên thảo luận, các chuyên gia đến từ doanh nghiệp, chính phủ và các cơ quan quản lý sẽ chia sẻ những chiến lược khả thi và bài học quý giá từ tiểu vùng Mekong. Nội dung thảo luận tập trung vào việc thúc đẩy mua sắm đáp ứng giới trong cả khu vực công và tư; tăng cường sự đa dạng trong chuỗi cung ứng thông qua việc cải thiện dữ liệu nhà cung cấp và áp dụng các thực hành mua sắm bao trùm. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng sẽ bàn luận về cách mở rộng khả năng tiếp cận thị trường thông qua phát triển các nhà cung cấp có mục tiêu và tăng cường kết nối thị trường.

Qua các thảo luận cho thấy tầm quan trọng của mua sắm bao trùm vượt xa việc chỉ đáp ứng một yêu cầu tuân thủ. Khi được thiết kế và triển khai hiệu quả, mua sắm bao trùm có thể giúp doanh nghiệp nhận diện và hợp tác với các nhà cung cấp đa dạng, tháo gỡ các rào cản mang tính cấu trúc đối với việc tham gia thị trường, củng cố kinh tế địa phương, quản trị rủi ro chuỗi cung ứng và xây dựng các chuỗi cung ứng cạnh tranh, bền vững và có trách nhiệm hơn.

Cuối cùng, phiên thảo luận sẽ xem xét cách chuyển các cam kết cấp cao thành hành động cụ thể, cũng như cách doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý có thể phối hợp để tạo ra một hệ sinh thái thuận lợi hơn cho các thị trường bao trùm và tôn trọng quyền con người tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam có thể biến sức mua thành động lực phát triển nhà cung cấp

DOANH NGHIỆP DO PHỤ NỮ LÀM CHỦ TẠI VIỆT NAM CÓ THỂ BIẾN SỨC MUA THÀNH ĐỘNG LỰC CHO CHUỖI CUNG ỨNG BAO TRÙM

Đại diện doanh nghiệp Việt Nam, bà Lê Hồng Thủy Tiên cho biết IPPG hiện hợp tác với 138 thương hiệu quốc tế, vận hành khoảng 1.500 cửa hàng, sử dụng hơn 25.000 lao động (trong đó 62% là nữ) và làm việc với hơn 1.000 nhà cung cấp.

IPPG hiện cũng là tập đoàn tư nhân đầu tiên tại Việt Nam ký Thỏa thuận Đối tác với UN Women. Với vai trò điều hành IPPG, bà Lê Hồng Thủy Tiên là người ký cam kết Nguyên tắc Trao quyền cho Phụ nữ (WEPs) và được UN Women trao Giải thưởng WEPs 2021 ở hạng mục “Cam kết và Hành động của Lãnh đạo vì Bình đẳng giới”. 

“Tôi đến từ Việt Nam – nơi 2.000 năm trước, Hai Bà Trưng đã lãnh đạo cả một dân tộc; và hôm nay, phụ nữ Việt Nam làm chủ hoặc lãnh đạo khoảng một phần tư số doanh nghiệp của cả nước," bà Tiên chia sẻ. "Bản thân tôi đi từ một tiếp viên hàng không đến điều hành một tập đoàn có 25.000 người, trong đó 62% là nữ. Vì vậy, câu hỏi hôm nay thực sự chạm đến chính hành trình của tôi."

Theo bà Lê Hồng Thủy Tiên, để biến sức mua của các tập đoàn thành đòn bẩy cho cạnh tranh và kinh doanh có trách nhiệm, trước hết cần biến cam kết về bình đẳng giới thành một phần của chính sách quản trị, thay vì chỉ dừng ở tuyên bố hay hoạt động thiện nguyện, CSR.

Bà cho rằng doanh nghiệp lớn cần mở cơ hội tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, nhưng vẫn giữ nguyên các tiêu chuẩn về chất lượng, giá cả, năng lực và tuân thủ; đồng thời đo lường kết quả bằng số lượng nhà cung cấp nữ được ký hợp đồng và khả năng phát triển bền vững của họ trong chuỗi cung ứng. Quan trọng hơn, những cam kết này phải tạo ra lợi ích kinh doanh thực tế cho chính doanh nghiệp lớn, bởi “chỉ khi có lợi ích thực, cam kết mới bền vững”.

Cách tốt nhất để trao quyền cho phụ nữ không phải là cho họ thêm sự hỗ trợ. Hãy cho họ một thị trường. Khi một người phụ nữ có khách hàng và doanh thu, họ không còn là người nhận hỗ trợ mà là người tạo ra giá trị."

Bà Lê Hồng Thủy Tiên Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG)

Tại IPPG, quan điểm này được cụ thể hóa bằng câu hỏi: “Sau khi làm việc với IPPG, doanh nghiệp đó có thể trở thành ai?”. Thông qua IPP Travel Retail và chương trình WE RISE Together, IPPG tư vấn chuyên sâu cho các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và gần đây kết nối khoảng 30 doanh nghiệp vào mạng lưới cửa hàng tại TP. Hồ Chí Minh. Một số doanh nghiệp như Yến sào Hoa Sữa, lụa hữu cơ Hội An hay bút Việt Blue Saigon ghi nhận tăng trưởng doanh số sau một năm, hiện diện trong hệ thống cửa hàng sân bay của IPPG và bắt đầu xuất khẩu.

“Mỗi mét vuông kệ hàng sân bay là một ‘sàn xuất khẩu tại chỗ’ – phụ nữ Việt Nam xuất khẩu ra thế giới mà không cần rời khỏi Việt Nam”, Tổng Giám đốc IPPG nói.

Ở phân khúc cửa hàng thương hiệu cao cấp quốc tế, nơi quầy kệ trước đây chủ yếu do các nhà thầu nước ngoài cung cấp, IPPG đã thuyết phục các thương hiệu mở rộng danh sách nhà thầu. Sau một năm được IPPG tư vấn và giám sát, FIXX – một doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ – hiện sản xuất quầy kệ cho các cửa hàng của IPPG và xuất khẩu sang Australia cùng nhiều thị trường khác. “Procurement không còn đơn thuần là mua hàng – nó trở thành nền tảng cho tăng trưởng”, bà Tiên đúc kết.

Sau hơn 30 năm kinh doanh trong môi trường cạnh tranh, bà cho rằng nguyên tắc cần được giữ vững là “cơ hội công bằng, không ưu ái”. IPPG đưa tiêu chí doanh nghiệp nữ vào đánh giá nhà cung cấp nhưng không hạ thấp các yêu cầu thương mại. Theo Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương “phụ nữ không cần một tiêu chuẩn thấp hơn. Họ cần một cơ hội công bằng để vươn tới tiêu chuẩn cao”.

Dẫn bài học từ Covid-19, bà Tiên cho rằng chuỗi cung ứng phụ thuộc vào quá ít nguồn cung sẽ dễ tổn thương, trong khi đa dạng hóa nhà cung cấp địa phương giúp doanh nghiệp linh hoạt và tăng khả năng chống chịu. “Bình đẳng không phải gánh nặng của doanh nghiệp – đó là cánh cửa dẫn đến tăng trưởng thực sự”.

Hiện nay, Việt Nam cũng đang có những chuyển động chính sách theo hướng tạo thêm cơ hội thị trường cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Từ năm 2025, một số gói thầu công giá trị đến 20 tỷ đồng được ưu tiên cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, cùng chương trình quốc gia hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035. “Chính phủ tạo chính sách, UN Women kết nối và nâng cao năng lực, nhưng cuối cùng, doanh nghiệp là người ký hợp đồng”, bà nói.

Mượn câu “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, bà mong muốn Chính phủ, UN Women và doanh nghiệp cùng “dựng lên ngọn núi của sự thịnh vượng chung”.

Khi được đề nghị nêu một hành động duy nhất để biến cam kết thành thay đổi có thể đo lường, bà chọn một cách tiếp cận rất cụ thể: lấy tỷ lệ chi tiêu mua sắm dành cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ làm KPI của một lãnh đạo cụ thể, gắn với thưởng và rà soát hằng quý như doanh thu. “Cam kết mà không có con số cụ thể chỉ là một điều ước. Con số không có người chịu trách nhiệm là một bản báo cáo. Con số có người chịu trách nhiệm – và có hệ quả – đó mới là thay đổi”, bà nói.

Khép lại phiên thảo luận, CEO IPPG cho rằng doanh nghiệp không nên tạo một “góc kệ đặc biệt” cho sản phẩm của phụ nữ. Những sản phẩm đủ tốt cần được đặt trên cùng một kệ với những sản phẩm tốt nhất, bởi “đó mới là bình đẳng”.

“Chúng ta hay nói "cho phụ nữ một chỗ ngồi tại bàn". Tôi muốn đi xa hơn: hãy để họ thiết kế chiếc bàn, sản xuất chiếc bàn, bán chiếc bàn – và nếu đủ năng lực, hãy để họ xây cả một doanh nghiệp từ chiếc bàn đó. Đây không chỉ là mua sắm bao trùm mà là quyền năng kinh tế”, CEO IPPG nhấn mạnh.