Trục lợi các quỹ bảo hiểm diễn ra dưới nhiều hình thức phức tạp

Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa ban hành Công văn số 2853/BHXH-TTKT gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; Bộ Y tế và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực về việc tăng cường lãnh đạo thực hiện pháp luật và phòng, chống gian lận, trục lợi Quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Gần đây, cơ quan Bảo hiểm xã hội và cơ quan chức năng có liên quan đã phát hiện, xử lý một số vụ việc vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế ở một số địa phương.

Cụ thể, về lạm dụng, trục lợi quỹ ốm đau, thai sản, người lao động trục lợi Quỹ bảo hiểm xã hội thông qua việc sử dụng Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội giả, hoặc được các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp không đúng quy định để thanh toán chế độ bảo hiểm xã hội.

Qua đó, cơ sở khám chữa bệnh cũng trục lợi Quỹ bảo hiểm y tế bằng việc quyết toán công khám, tiền thuốc, dịch vụ kỹ thuật... từ thẻ bảo hiểm y tế của người mua Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội.

Điển hình như vụ việc tại các Phòng khám đa khoa tư nhân ở Đồng Nai (đã khởi tố); tại Trạm Y tế phường Đồng Văn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (Công an tỉnh Hà Nam đang xác minh)...

Ngoài ra, nhằm trục lợi Quỹ bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động đề nghị giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe đối với người lao động đang trong thời gian đi làm hưởng lương, nghỉ phép, nghỉ không lương, nghỉ việc riêng, điều trị tai nạn lao động…

Hoặc, người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận với nhau chỉ đóng 6 tháng bảo hiểm xã hội, hoặc tăng mức đóng bảo hiểm xã hội cao bất thường trong thời gian 6 tháng trước khi sinh con để hưởng trợ cấp thai sản...

Đối với việc trục lợi hưởng bảo hiểm xã hội một lần dưới hình thức ủy quyền, lợi dụng nhu cầu cấp thiết của người lao động muốn nhận tiền bảo hiểm xã hội một lần sớm để trang trải khó khăn trước mắt.

Mặt khác, quy định hiện hành về thủ tục hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội một lần rất đơn giản, nên một số đối tượng đã tổ chức thu gom sổ bảo hiểm xã hội của người lao động thông qua hình thức cầm cố, ủy quyền (người lao động sở hữu sổ bảo hiểm xã hội lập văn bản ủy quyền cho người khác làm thủ tục hưởng bảo hiểm xã hội một lần).

Đây là hành vi mua, bán sổ bảo hiểm xã hội, không chỉ gây thiệt thòi lớn cho người lao động khi chỉ nhận được 1/3 đến 1/2 giá trị thực của cuốn sổ bảo hiểm xã hội, mà về lâu dài còn tạo sức ép lên hệ thống an sinh xã hội.

Về lạm dụng, trục lợi Quỹ bảo hiểm thất nghiệp, trong thời gian đang hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động có việc làm (đã ký Hợp đồng lao động chính thức với đơn vị sử dụng lao động), nhưng lại không khai báo với Trung tâm giới thiệu việc làm. Sau khi hết thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động lập hồ sơ đề nghị cơ quan Bảo hiểm xã hội truy đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho khoảng thời gian này.

Về lạm dụng, trục lợi Quỹ bảo hiểm y tế, nhân viên cơ sở y tế sử dụng thẻ bảo hiểm y tế của người nhà, hoặc lấy mã thẻ của người bệnh bảo hiểm y tế đã đến khám trước đó để lập hồ sơ chứng từ đề nghị thanh toán chi phí; móc nối với đối tượng “cò” lập hồ sơ bệnh án khống cho người tham gia bảo hiểm nhân thọ để vừa trục lợi bảo hiểm nhân thọ, vừa trục lợi bảo hiểm y tế. Đơn cử như vụ việc xảy ra tại Bệnh viện đa khoa Thái An, Bệnh viện Trường đại học y khoa Vinh, Nghệ An.

Bên cạnh đó, một số hình thức lạm dụng, trục lợi Quỹ bảo hiểm y tế khác như: Cơ sở khám chữa bệnh thống kê, thanh toán dịch vụ kỹ thuật không đúng quy định; thống kê đề nghị thanh toán nhiều hơn số lượng thuốc thực tế sử dụng; sử dụng thuốc không phù hợp với chẩn đoán bệnh; tổ chức thu gom người có thẻ bảo hiểm y tế để cung ứng dịch vụ y tế không cần thiết, gây lãng phí Quỹ bảo hiểm y tế…

Về phía người bệnh, người bệnh mượn thẻ bảo hiểm y tế của người khác để đi khám chữa bệnh, hoặc sử dụng thẻ bảo hiểm y tế đi khám chữa bệnh nhiều lần để lấy thuốc sử dụng không vì mục đích điều trị cho bản thân…

Trước thực trạng trên, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đề nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tiếp tục quan tâm, tăng cường công tác thanh tra đối với các đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Đồng thời, phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội đẩy mạnh rà soát, chia sẻ dữ liệu nhằm ngăn chặn tình trạng người lao động hưởng bảo hiểm thất nghiệp không đúng quy định và thu hồi số tiền hưởng về Quỹ bảo hiểm thất nghiệp…

Với Bộ Y tế, tăng cường chỉ đạo trong công tác phối hợp thanh tra, kiểm tra việc tổ chức thực hiện công tác khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, và thanh toán chi phí khám chữa bệnh; xử lý kịp thời các hành vi vi phạm do gian lận bảo hiểm y tế của cơ sở khám chữa bệnh và người bệnh…

Với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, chỉ đạo các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn trong việc chấp hành pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; nắm bắt tình hình “sức khỏe” của doanh nghiệp để có cảnh báo kịp thời.

Đồng thời, chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan tích cực vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn, trong đó chú trọng thanh tra, kiểm tra những đơn vị có dấu hiệu vi phạm trong việc thu đóng, giải quyết hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.

Cùng với đó, cần theo dõi, phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về thực hiện bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, để đảm bảo kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia.