Việc bổ sung quy định về "quyền tiếp cận biển của người dân" trong Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) không chỉ bảo vệ lợi ích cộng đồng, mà còn mở ra cơ chế minh bạch cho các nhà đầu tư ven biển. Một hành lang pháp lý rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tối ưu bài toán quy hoạch, hài hòa giữa trải nghiệm cao cấp của du khách với không gian sinh hoạt chung, từ đó phát triển bền vững và giảm thiểu rủi ro pháp lý trong quá trình vận hành...

Trong phát triển du lịch ven biển, việc cân bằng giữa trải nghiệm riêng tư của du khách và không gian chung của cộng đồng vốn là bài toán không dễ dàng.

Thực tế, để đầu tư, xây dựng, phát triển và vận hành một khu nghỉ dưỡng đẳng cấp, doanh nghiệp phải bỏ ra chi phí đầu tư rất lớn, đi kèm các tiêu chuẩn khắt khe về an ninh, an toàn và sự yên tĩnh cho khách hàng.

Tuy nhiên, việc thiếu hụt các quy hoạch lối đi công cộng đồng bộ từ đầu vô hình trung đã đặt doanh nghiệp vào thế khó, vừa phải bảo vệ tài sản và chất lượng dịch vụ, vừa dễ vấp phải những phản ứng từ cộng đồng xung quanh.

Nhằm khắc phục triệt để bất cập này, Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) đã đặt ra hành lang pháp lý để rõ ràng hóa ranh giới trách nhiệm, giúp doanh nghiệp chủ động tích hợp lối đi cộng đồng ngay từ khâu quy hoạch mà không làm ảnh hưởng đến không gian vận hành riêng tư của dự án.

Về việc hạn chế quyền tiếp cận biển của người dân, Dự thảo cũng nêu rõ, chỉ được thực hiện vì lý do quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, an toàn hàng hải, hàng không, phòng, chống thiên tai, bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ công trình, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phải theo quy định của Luật này và luật khác liên quan.

Đặc biệt, việc hạn chế phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, xác định rõ phạm vi, khu vực, thời hạn áp dụng và được công khai theo quy định của pháp luật; không tổ chức, cá nhân nào được tự ý hạn chế hoặc cản trở trái pháp luật quyền tiếp cận biển hợp pháp của người dân.

Là điểm mới mang tính bước ngoặt, điều khoản này đã nhận được sự đồng thuận và đóng góp ý kiến sôi nổi từ nhiều địa phương. Từ thực tế địa bàn, Đoàn đại biểu Quốc hội và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định trách nhiệm của chủ đầu tư các dự án du lịch, khu nghỉ dưỡng, khu đô thị ven biển trong việc thiết lập, quản lý, duy trì các lối tiếp cận biển công cộng, bảo đảm người dân và du khách được tiếp cận biển theo quy định của pháp luật.

Việc bổ sung quy định nêu trên sẽ góp phần bảo đảm tính khả thi của điều luật; bảo vệ quyền tiếp cận biển hợp pháp của cộng đồng; hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế biển, phát triển du lịch với quyền và lợi ích chính đáng của người dân.

Nhấn mạnh về nguyên tắc bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, Viện Hàn lâm Khoa học – Xã hội Việt Nam đề xuất quy định “đánh giá tác động xã hội” đối với các dự án, chương trình hoặc hoạt động có khả năng làm thay đổi đáng kể quyền tiếp cận tài nguyên biển, không gian biển hoặc sinh kế của cộng đồng dân cư ven biển, hải đảo. Kết quả đánh giá là một trong những căn cứ để xem xét quyết định chủ trương đầu tư hoặc giao khu vực biển.

Về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung vào các quy định về nguyên tắc quản lý, sử dụng không gian biển.

“Đối với trường hợp có khả năng gây ảnh hưởng đáng kể, tổ chức, cá nhân phải thực hiện tham vấn và xây dựng phương án phòng ngừa, giảm thiểu tác động, bồi thường, hỗ trợ, chuyển đổi hoặc khôi phục sinh kế theo quy định của pháp luật”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu rõ trong hồ sơ thẩm định dự án luật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho hay việc đánh giá tác động xã hội sẽ được thực hiện trong quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng biển, đánh giá tác động môi trường, tham vấn cộng đồng và thẩm định dự án theo pháp luật về đầu tư.

Bên cạnh đó, Điều 39 dự thảo Luật đã có quy định về hỗ trợ sinh kế và bảo đảm hài hòa quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng bị ảnh hưởng khi thu hồi khu vực biển.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có biển có trách nhiệm tổ chức rà soát, xác định, công bố, quản lý, bảo vệ lối tiếp cận biển công cộng, bãi biển công cộng, khu vực sinh hoạt cộng đồng ven biển và xử lý theo thẩm quyền hành vi cản trở trái pháp luật quyền tiếp cận biển hợp pháp của người dân theo quy định của Điều này.

Để luật sớm đi vào cuộc sống, dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành đang được gấp rút hoàn thiện, cụ thể hóa các tiêu chí kỹ thuật về quy hoạch lối đi và cơ chế phối hợp giữa chính quyền với chủ dự án.

Việc minh bạch hóa các quy định này không chỉ bảo đảm quyền lợi cộng đồng, mà còn tạo điểm tựa pháp lý vững chắc, giúp doanh nghiệp chủ động trong phương án đầu tư, vận hành hiệu quả và phát triển bền vững cùng địa phương.