Trung Quốc vừa ban hành kế hoạch giáo dục toàn diện nhằm nâng cao vai trò của ngành giữa cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, đồng thời thích nghi với tình hình tỷ lệ sinh suy giảm...

Theo đó, trong chương trình phát triển giáo dục 5 năm tới, Trung Quốc xác định phục vụ chiến lược quốc gia, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy tự chủ về công nghệ là những mục tiêu trọng tâm.

Kế hoạch tập trung vào nhiều lĩnh vực then chốt, từ nâng cao chất lượng đào tạo nghề, tăng cường giáo dục khoa học, công nghệ, kỹ thuật đến xây dựng các trung tâm đào tạo nghiên cứu sinh tiến sĩ có tầm ảnh hưởng quốc tế.

Theo giải thích chính thức từ Bộ Giáo dục Trung Quốc được South China Morning Post dẫn lại, cuộc cạnh tranh nhân tài và năng lực dẫn dắt công nghệ trên toàn cầu đang diễn ra quyết liệt hơn bao giờ hết. Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang đối diện với những thách thức dân số, bao gồm tỷ lệ sinh liên tục suy giảm và quy mô dân số trong độ tuổi đi học thu hẹp. 

Vì vậy, kế hoạch mới của Trung Quốc không chỉ cải cách giáo dục theo nghĩa truyền thống mà còn đặt giáo dục vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia. 

Bộ Giáo dục Trung Quốc cho biết mục tiêu của kế hoạch là đưa hệ thống giáo dục phát triển "vượt ra ngoài phạm vi của chính giáo dục", qua đó phát huy vai trò của giáo dục trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội, thích ứng với những thay đổi về nhân khẩu học và đáp ứng các yêu cầu cạnh tranh công nghệ đang diễn ra trên toàn cầu.

Theo kế hoạch, Trung Quốc sẽ khuyến khích các trường đại học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật mở các chương trình hợp tác đào tạo tại Trung Quốc. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đầu ngành trực tiếp thành lập hoặc đồng điều hành các cơ sở đào tạo nghề nhằm gắn kết chặt chẽ hơn giữa giáo dục và nhu cầu của nền kinh tế.

Cụ thể, Trung Quốc đặt mục tiêu thành lập khoảng 100 liên minh hợp tác giữa giáo dục và công nghiệp ở cấp khu vực; xây dựng 200 cơ sở đào tạo nghề phục vụ các ngành trọng điểm; phát triển hơn 100 trung tâm kỹ thuật và công nghệ; đồng thời hình thành khoảng 300 cơ sở chuyên đào tạo sinh viên xuất sắc trong các ngành khoa học cơ bản.

Ông Chu Zhaohui, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Khoa học Giáo dục Quốc gia Trung Quốc, nhận định đội ngũ nhân lực Trung Quốc: "Trung Quốc có thể là quốc gia đào tạo nhiều tiến sĩ nhất thế giới, nhưng chất lượng đào tạo tiến sĩ vẫn là vấn đề đáng quan ngại, đặc biệt là năng lực đổi mới sáng tạo của đội ngũ này". 

Đáng chú ý, ngoài việc tiếp tục duy trì hợp tác với các nước phương Tây, Bắc Kinh sẽ tăng cường hợp tác giáo dục với các quốc gia láng giềng, các đối tác trong Sáng kiến Vành đai và Con đường cũng như các nước đang phát triển. Thông qua đó, Trung Quốc hướng tới xuất khẩu các mô hình, tiêu chuẩn và kinh nghiệm của mình trong các lĩnh vực như đào tạo nghề, giáo dục kỹ thuật và AI.

Những biến động về nhân khẩu học cũng buộc hệ thống giáo dục Trung Quốc phải điều chỉnh. Trong bối cảnh tỷ lệ sinh liên tục giảm tại quốc gia hơn 1,4 tỷ dân, nhiều trường mẫu giáo và trường tiểu học phải đóng cửa do thiếu học sinh, trong khi các khu ký túc xá đại học vẫn luôn trong tình trạng quá tải vì nhu cầu đào tạo bậc đại học tiếp tục tăng.

Theo số liệu thống kê, số trẻ em được sinh ra tại Trung Quốc đã giảm hơn một phần ba kể từ năm 2020, xuống dưới 8 triệu trẻ trong năm ngoái. Chỉ riêng năm 2024, hơn 21.000 trường mẫu giáo đã phải đóng cửa. Ngược lại, quy mô sinh viên đại học của nước này được dự báo sẽ tiếp tục tăng và chỉ đạt đỉnh vào khoảng năm 2032.

Do đó, theo kế hoạch, các trường tiểu học và trung học sẽ từng bước chuyển sang mô hình lớp học có sĩ số nhỏ hơn, trong khi các trường đại học thuộc nhóm hàng đầu sẽ được mở rộng chỉ tiêu tuyển sinh thêm hơn 100.000 sinh viên.

Song song với việc mở rộng quy mô đào tạo, Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy sáng kiến "Đại học hạng nhất kép" (Double First-Class). Mục tiêu của chương trình là đưa hơn 100 trường đại học cùng các ngành đào tạo thế mạnh trở thành những trung tâm học thuật có sức ảnh hưởng hàng đầu trên thế giới.