Việt Nam đang chuẩn bị trình Hội nghị COP31 sáng kiến thành lập Liên minh Thương mại Nông, Lâm nghiệp thông minh và có trách nhiệm với khí hậu (CSR-AFTA), nhằm xây dựng chuỗi giá trị nông, lâm sản xanh, thúc đẩy thương mại bền vững và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Hội nghị Biến đổi Khí hậu Liên Hợp Quốc lần thứ 31 (COP31) dự kiến diễn ra vào tháng 11/2026 tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới nhưng cũng chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, Việt Nam xác định việc phát triển thương mại nông nghiệp phải đi đôi với bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái và nâng cao sinh kế cho người dân.

Trên tinh thần đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng sáng kiến Liên minh Thương mại Nông, Lâm nghiệp thông minh và có trách nhiệm với khí hậu (CSR-AFTA) để trình bày tại Hội nghị COP31.

THÚC ĐẨY THƯƠNG MẠI NÔNG SẢN XANH

Sáng kiến được xây dựng trên cơ sở bám sát các cam kết và mục tiêu phát triển bền vững của cộng đồng quốc tế, phù hợp với định hướng của Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC), Công ước Đa dạng Sinh học (CBD), Công ước Liên hợp quốc về Chống Sa mạc hóa (UNCCD), Chương trình Nghị sự 2030 vì các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) cùng các khuyến nghị được đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh của Liên hợp quốc về Hệ thống lương thực thực phẩm.

Chúng tôi bày tỏ thông điệp rõ ràng: Thương mại bền vững không nên được nhìn nhận như một rào cản phát triển, mà phải trở thành động lực thúc đẩy các hành động khí hậu, tăng trưởng xanh, chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, bảo tồn thiên nhiên và nâng cao sinh kế cho người dân".

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế của Bộ Nông nghiệp và Môi trường,

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, CSR-AFTA không phải là một cơ chế đàm phán hay tạo thêm nghĩa vụ pháp lý cho các quốc gia, mà được thiết kế như một nền tảng hợp tác tự nguyện, cởi mở và bao trùm. Sáng kiến hướng tới kết nối các chính phủ, tổ chức quốc tế, khu vực tư nhân, các định chế tài chính, viện nghiên cứu, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng nông dân nhằm thúc đẩy thương mại nông, lâm sản theo hướng minh bạch, thông minh với khí hậu và phát triển bền vững.

Thông qua sáng kiến này, Việt Nam mong muốn cùng các đối tác xây dựng một khuôn khổ hợp tác mang lại lợi ích cho tất cả các bên, thúc đẩy chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực, tăng cường đầu tư, đổi mới sáng tạo và hỗ trợ nâng cao năng lực cho các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển.

BA TRỤ CỘT CHO THƯƠNG MẠI NÔNG NGHIỆP XANH

Theo đề xuất, CSR-AFTA đặt ra ba mục tiêu trọng tâm.

Thứ nhất: Thúc đẩy thương mại nông, lâm sản bền vững trên cơ sở các tiêu chuẩn thống nhất.

Thứ hai: Bảo vệ sinh kế của nông dân thông qua việc khuyến khích các mô hình sản xuất sinh thái, tuần hoàn và tái sinh gắn với bảo tồn rừng, đa dạng sinh học.

Thứ ba: Huy động các nguồn lực tài chính xanh nhằm phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, sáng kiến được xây dựng trên ba trụ cột chiến lược.

Trụ cột đầu tiên: Tập trung thúc đẩy thương mại thông minh và có trách nhiệm với khí hậu thông qua việc xây dựng bộ tiêu chí xanh cho chuỗi cung ứng, phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn hóa nhãn sinh thái, giảm các rào cản kỹ thuật và tạo cơ chế ưu đãi thương mại đối với những sản phẩm đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.

Trụ cột thứ hai: Hướng đến phát triển nền nông, lâm nghiệp bền vững bằng các mô hình không gây mất rừng, mở rộng nông - lâm kết hợp, canh tác đa canh bảo tồn và triển khai Chương trình Lương thực - Rừng (Food Forest Program). Qua đó, người dân được hỗ trợ tiếp cận công nghệ canh tác tái sinh, các nguồn tài chính khí hậu và cơ chế chi trả dịch vụ hệ sinh thái nhằm nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế.

Trụ cột thứ ba: Tập trung phát triển các cơ chế tài chính xanh và công bằng, bao gồm thúc đẩy thị trường tín chỉ carbon, tín chỉ đa dạng sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp; phát triển bảo hiểm khí hậu cho nông hộ nhỏ; phát hành trái phiếu xanh ngành nông, lâm nghiệp và huy động nguồn vốn từ các quỹ khí hậu quốc tế cũng như khu vực tư nhân.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng kêu gọi các tổ chức quốc tế, định chế tài chính khí hậu, các nhà tài trợ phát triển và các tập đoàn tiêu dùng toàn cầu tham gia sáng kiến nhằm hình thành chuỗi giá trị nông, lâm nghiệp thông minh và có trách nhiệm với khí hậu.

Theo lộ trình, trong năm 2026, Việt Nam sẽ hoàn thiện nội dung sáng kiến, lấy ý kiến các bộ, ngành và đối tác quốc tế, đồng thời vận động các quốc gia tham gia đồng sáng lập trước khi chính thức công bố CSR-AFTA tại Hội nghị COP31 vào tháng 11/2026.