Kiểm kê khí nhà kính: Yếu tố then chốt trong hành trình chuyển đổi xanh doanh nghiệp
NNhĩ Anh
Chọn cỡ chữ
Qua kiểm kê khí nhà kính, các doanh nghiệp sẽ nắm bắt được thực trạng phát thải, từ đó có kế hoạch, giải pháp giảm phù hợp. Điều này không chỉ giúp nâng cao uy tín, tăng sức cạnh tranh cho các doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của chuỗi cung ứng mà còn mở cơ hội tiếp cận tài chính xanh…
Việc triển khai thực hiện kiểm kê khí nhà kính không chỉ tuân thủ các chính sách quy định ở trong nước mà còn đáp ứng các yêu cầu đòi hỏi của chuỗi cung ứng (Ảnh minh họa). Ảnh: Lighthouse
Kiểm kê khí nhà kính là quy trình thu thập dữ liệu, tính
toán và báo cáo lượng phát thải, hấp thụ khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất,
kinh doanh của doanh nghiệp. Việc kiểm kê nhằm mục tiêu chuyển dữ liệu vận hành
thành bức tranh phát thải rõ ràng có thể kiểm chức và sử dụng để ra quyết định
đến hoạt động kinh doanh, hướng tối ưu chi phí và sử dụng tài nguyên của doanh
nghiệp.
TỪ TUÂN THỦ QUY ĐỊNH TRONG NƯỚC ĐẾN ĐÒI HỎI CỦA CHUỖI CUNG ỨNG
Trong quy trình quản lý khí nhà kính, kiểm kê khí nhà kính
được coi là bước đầu, đóng vai trò quan trọng, then chốt giúp định vị cho doanh
nghiệp trong hành trình chuyển đổi xanh. Đối với doanh nghiệp, việc triển khai
thực hiện kiểm kê khí nhà kính không chỉ tuân thủ các chính sách quy định ở
trong nước mà còn đáp ứng các yêu cầu đòi hỏi của chuỗi cung ứng.
Việt Nam đã ban hành danh mục các đơn vị phải thực hiện kiểm
kê, báo cáo phát thải khí nhà kính và lập kế hoạch giảm nhẹ. Cụ thể, danh mục
lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính lần
đầu được Chính phủ ban hành tại Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg. Tiếp đó, tại Quyết
định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục cơ sở phát thải
khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê (cập nhật), có 2166 cơ sở. Hiện nay, danh mục
các cơ sở này tiếp tục được cập nhật, ban hành thời gian tới.
Thông qua kiểm kê khí nhà kính, các doanh nghiệp sẽ nắm bắt được thực trạng các điểm nóng phát thải, từ đó có kế hoạch, mục tiêu, giải pháp phù hợp nhằm giảm mức tiêu thụ nhiên liệu, giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả vận hành. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao uy tín, tăng sức cạnh tranh trong chuỗi cung ứng và mở cơ hội tiếp cận, thu hút các nguồn lực tài chính xanh cho doanh nghiệp.
Từ thực tế trao đổi với các ngân hàng triển khai chương
trình tài chính xanh, bà Nguyễn Thị Hà, Giám đốc Chương trình NetZero của
GreenIN, cho biết “các tổ chức này rất quan tâm doanh nghiệp có các chứng nhận
xanh. Điều này khẳng định những dự án triển khai trong doanh nghiệp đã và đang
có sự chuyển đổi tích cực để giảm phát thải khí nhà kính, qua đó các tổ chức
tài chính sẽ có sự linh hoạt trong hỗ trợ lãi suất vay. Khi doanh nghiệp đã xác
lập mục tiêu giảm phát thải, lập báo cáo ESG sẽ là một lợi thế để tiếp cận nguồn
tài chính xanh.
Đáng chú ý, khi doanh nghiệp đáp ứng được các yêu cầu của đối tác khách hàng và chuỗi cung ứng sẽ có cơ hội tiếp cận, mở rộng, giữ vững thị
trường.
Với tầm quan trọng đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp
cần quan tâm hành động sớm và đúng. Nếu các cơ sở nằm trong danh mục phải thực
hiện kiểm kê khí nhà kính không tuân thủ quy định lập báo cáo kiểm kê khí nhà
kính sẽ đối mặt với rủi ro pháp lý, bị xử phạt.
Đối với các cơ sở doanh nghiệp không thuộc đối tượng tuân thủ
trong nước, đại diện đơn vị tư vấn cho biết hiện nay đã nhận được những yêu cầu
hỗ trợ khai báo dữ liệu phát thải để đáp ứng yêu cầu của các đối tác quốc tế, đặc
biệt là các đơn vị nằm trong chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI. Những
doanh nghiệp FDI đang phải tuân thủ các yêu cầu tiêu chuẩn giảm phát thải hoặc
các báo cáo khai báo dữ liệu phát thải khí nhà kính, ESG khắt khe.
Khi doanh nghiệp Việt Nam nằm trong chuỗi
không khai báo dữ liệu phát thải, các nhà nhập khẩu sẽ dùng dữ liệu mặc định để
tính toán, điều này có thể dẫn tới chi phí cao hơn.
Ví dụ như với Cơ chế CBAM của châu
Âu đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng. Do đó các cơ sở, doanh
nghiệp tham gia chuỗi cung ứng cần phải lưu ý về yêu cầu phải kiểm kê, khai báo
dữ liệu phát thải để nhà nhập khẩu có số liệu đưa vào cơ sở dữ liệu của EU để
chứng minh, đảm bảo nghĩa vụ CBAM được thực hiện đầy đủ, tránh rò rỉ carbon.
“Với các doanh nghiệp
không nằm trong danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính vẫn cần phải hành
động sớm để có thể đáp ứng yêu cầu của đối tác chuỗi cung ứng, đồng thời đảm bảo
quyền lợi, giảm nghĩa vụ tài chính và pháp lý khi không thực hiện”, bà Hà khuyến
nghị. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần hiện thực mục tiêu cam kết Net Zero.
NHỮNG ĐIỂM NGHẼN
TRONG THỰC THI KIỂM KÊ, GIẢM PHÁT THẢI CỦA DOANH NGHIỆP
Theo phân tích của chuyên gia, khi không biết phát thải đến
từ đâu, doanh nghiệp dễ đầu tư vào những giải pháp tốn kém nhưng hiệu quả giảm
phát thải thấp, trong khi bỏ qua các nguồn phát thải lớn nhất và dễ xử lý nhất.
Nghiêm trọng hơn, số liệu không đáng tin cậy có thể trở
thành một rủi ro. Khách hàng quốc tế yêu cầu dữ liệu theo phạm vi Scope 1, 2 và
3 với phương pháp tính toán rõ ràng; nếu không đáp ứng, doanh nghiệp có nguy cơ
mất đơn hàng hoặc bị loại khỏi danh sách nhà cung cấp. Với các tổ chức tài
chính, việc thiếu dữ liệu phát thải đồng nghĩa với việc khó tiếp cận các gói
tín dụng ưu đãi. Khi công bố một con số không có cơ sở, doanh nghiệp còn đối
diện với rủi ro bị cho là tẩy xanh "greenwashing".
Cách gỡ nút thắt là làm đúng bước đầu tiên: kiểm kê khí nhà kính một cách bài bản. Có số liệu chính xác, doanh nghiệp mới biết nguồn phát thải nào chiếm tỷ trọng lớn, đâu là cơ hội giảm nhanh với chi phí thấp và đặt mục tiêu giảm phát thải trên nền tảng có thể đo lường được.
Chia sẻ về những điểm nghẽn, hạn chế mà doanh nghiệp thường
gặp trong thực thi kiểm kê khí nhà kính, bà Hà chỉ ra 6 vấn đề cốt lõi.
Thứ nhất, doanh nghiệp thiếu đầu mối điều phối trong kiểm
kê, chưa có người chịu trách nhiệm chính, dẫn đến thiếu định hướng và chậm triển
khai. Thực tế đây là vấn đề mới với nên chưa được đưa vào cơ cấu quản trị của
doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp cần xem xét bố trí nhân sự phụ trách, giám
sát, theo dõi vấn đề này.
Thứ hai, do doanh nghiệp chưa có nhân sự điều phối, chưa có
hệ thống quản lý tổng thể vấn đề này nên dữ liệu phân tán, rải rác ở nhiều
phòng ban khác nhau. Do đó, khi thực hiện kiểm kê sẽ mất thời gian để thu thập,
đối chiếu và tổng hợp dữ liệu.
Thứ ba, các doanh nghiệp cũng chưa xác định được phạm vi kiểm
kê là 1, 2 hay 3, nên dễ dẫn đến việc tính trùng hoặc bỏ sót nguồn phát thải
quan trọng.
Thứ tư, các chứng từ, hóa đơn chưa được lưu trữ đầy đủ và có
hệ thống, thông tin nguồn phát thải của doanh nghiệp chưa được ghi chép đầy đủ, thiếu chứng từ hợp
lệ nên khó chứng minh và kiểm chứng dữ liệu.
Thứ năm, khó chọn phương pháp và hệ số phát thải
phù hợp khi tính toán. Vì vậy, doanh nghiệp cần thống nhất 1 phương pháp theo tiêu chuẩn áp dụng,
lập thư viện hệ số phát thải…
Thứ sáu, doanh nghiệp kiểm kê xong nhưng chưa gắn với kế hoạch
mục tiêu giảm phát thải; kết quả kiểm kê chưa được sử dụng để lập kế hoạch và
theo dõi giảm phát thải.
“Kiểm kê khí nhà kính không chỉ của riêng của bộ phận môi
trường mà là công việc liên phòng ban”. Nhấn mạnh điều này, bà Hà chỉ rõ, quy
trình triển khai kiểm kê khí nhà kính cho doanh nghiệp sẽ trải qua 6 bước gồm:
xác định mục tiêu và năm báo cáo; thiết lập ranh giới tổ chức và phạm vi 1-2-3;
lập danh mục nguồn thải; thu thập dữ liệu hoạt động và kiểm tra chất lượng;
tính toán phát thải theo phương pháp phù hợp; báo cáo kết quả, đề xuất giải pháp.
Kiểm kê khí nhà kính không chỉ để ra báo cáo mà còn là cơ sở
để doanh nghiệp ra quyết định liên quan đến vận hành và phát triển sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp. Khi dữ liệu càng rõ ràng thì cơ hội tiết kiệm chi
phí và giảm phát thải của doanh nghiệp càng lớn. Đặc biệt các doanh nghiệp bắt
đầu sớm sẽ có lợi thế về khách hàng, tuân thủ và tiếp cận tài chính xanh, giảm
rủi ro nghĩa vụ pháp lý và tài chính.
Phát triển kinh tế xanh là bài toán chiến lược đối với Việt Nam trong giai đoạn 2026-2045. Đây không đơn thuần là câu chuyện bảo vệ môi trường, giảm ô nhiễm hay mở rộng diện tích cây xanh, mà thực chất là quá trình chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng, phương thức sản xuất, hành vi tiêu dùng và chiến lược thu hút vốn đầu tư.
Vào thời điểm này hàng năm, rươi nổi lên đỏ rực cả vùng nước lớn. Rươi từ lâu đã được coi là món đặc sản “trời ban” và chỉ có tại vài tỉnh miền Bắc, trong đó rươi Tứ Kỳ thường mang một hương vị riêng mà không nơi nào có được.
Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026 – 2030 gắn với yêu cầu điện thương phẩm tăng 11 - 12% mỗi năm, đồng thời thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn và lưới điện, hoàn thiện cơ chế đầu tư và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng...
Với nhu cầu vốn đầu tư lên tới 77 tỷ USD trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành năng lượng cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn và cải thiện môi trường đầu tư. Cùng với đó, việc hoàn thiện cơ chế, xử lý các dự án tồn đọng và phát triển hạ tầng công nghệ được xem là những yêu cầu quan trọng để bảo đảm nguồn cung điện...
Với sự tham gia của hơn 150 quốc gia, Liên minh châu Âu, 37 thành phố và hơn 260 doanh nghiệp, Gói chuyển giao điện khí hóa vừa được công bố tại COP31 đã huy động hàng tỷ USD vốn đầu tư, mở rộng lưới điện và đẩy nhanh lộ trình điện hóa trong giao thông lẫn công nghiệp nặng...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp
cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Vào thời điểm này hàng năm, rươi nổi lên đỏ rực cả vùng nước lớn. Rươi từ lâu đã được coi là món đặc sản “trời ban” và chỉ có tại vài tỉnh miền Bắc, trong đó rươi Tứ Kỳ thường mang một hương vị riêng mà không nơi nào có được.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...