Sự bất định về chính trị đã trở thành một lực cản lớn đối với nền kinh tế Pháp kể từ khi Tổng thống Emmanuel Macron kêu gọi bầu cử quốc hội sớm vào giữa năm 2024...

Để kiểm soát khối nợ công đang gia tăng nhanh chóng, Chính phủ Pháp đang rất cần tới sự trở lại của tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ. Tuy nhiên, chính những bất định xung quanh khả năng của Paris trong việc cải thiện nền tài khóa quốc gia đã bắt đầu ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh tế.

Trong quý 2 năm nay, Pháp thiếu chút nữa đã rơi vào suy thoái, khi nền kinh tế đình trệ do sản lượng nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi đợt nắng nóng cực đoan, cộng thêm cú sốc giá năng lượng do cuộc chiến tranh Mỹ-Iran tiếp tục gây áp lực lên hộ gia đình và doanh nghiệp.

Sự không chắc chắn về tương lai chính trị và tài khóa quốc gia cũng góp phần làm chậm lại động cơ tăng trưởng từng được coi là đáng tin cậy của châu Âu. Lợi suất chính phủ trái phiếu Pháp đã leo thang chóng mặt trong thời gian gần đây, với lợi suất của kỳ hạn 10 năm có lúc vượt 4,9% trong phiên ngày 7/10, mức cao nhất kể từ năm 2002.

THÁCH THỨC NỔI LÊN TỪ SAU BẦU CỬ SỚM 2024

Áp lực bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ Pháp đã gia tăng mạnh trong tuần trước, khi giới đầu tư bi quan về kế hoạch ngân sách của nước này, lo ngại rằng thế bế tắc chính trị có thể khiến Pháp mắc kẹt trong vòng xoáy nợ nần.

Trao đổi với tờ báo Wall Street Journal, ông Holger Schmieding, nhà kinh tế trưởng tại ngân hàng Berenberg nhận định những khó khăn kinh tế mà Pháp đang phải đối mặt có gốc rễ từ mấy năm trước.

Ông lưu ý rằng sự bất định về chính trị đã trở thành một lực cản lớn đối với nền kinh tế Pháp kể từ khi Tổng thống Emmanuel Macron kêu gọi bầu cử quốc hội sớm vào giữa năm 2024. Bầu cử sớm dẫn đến việc Quốc hội nước này rơi vào tình trạng chia rẽ và các chính phủ kế tiếp gặp khó khăn trong việc thông qua ngân sách và theo đuổi các cải cách kinh tế.

"Sự không chắc chắn về chính trị của Pháp đã nổi lên rõ rệt vào giữa năm 2024. Kể từ đó, chúng ta đã có nhiều câu hỏi hơn về Pháp so với trước đây”, ông Schmieding nói.

Thực tế này đã góp phần vào sự đảo ngược vai trò đáng chú ý ở châu Âu. Trong phần lớn thập kỷ qua, Pháp là nguồn tăng trưởng tương đối ổn định của kinh tế khu vực eurozone, trong khi Đức - nền kinh tế lớn nhất khối này - gặp khó khăn. Hiện tại, Đức đang bắt đầu phục hồi nhờ vào sự gia tăng chi tiêu của Chính phủ và sự hồi sinh trong hoạt động công nghiệp, còn Pháp lại đang mất đà.

“Nạn nhân” kinh tế dễ thấy nhất là đầu tư, khi các công ty trì hoãn chi tiêu do sự không chắc chắn về thuế, quy định và hướng đi của chính sách kinh tế. Đầu tư vào sản xuất - kinh doanh ở Pháp đã thực sự đình trệ kể từ năm 2024, sau khi tăng trưởng 4,5% vào năm 2023, theo số liệu từ cơ quan thống kê Pháp Insee. Trong quý 2/2026, đầu tư giảm 0,3%, sau khi giảm 0,8% trong quý 1.

Ngân hàng Trung ương Pháp cho biết tăng trưởng đầu tư được dự báo sẽ duy trì ở mức độ vừa phải khi các doanh nghiệp vẫn ở trong trạng thái "chờ xem".

Một khảo sát của Medef - liên đoàn chủ sử dụng lao động lớn nhất của Pháp - cho thấy tình trạng bấp bênh về chính trị vẫn là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp. Khoảng 82% số công ty cho biết họ bi quan về tác động từ chính sách kinh tế của chính phủ tiếp theo, trong khi 66% cho biết công ty của họ sẽ trở nên dễ bị tổn thương hoặc thậm chí phá sản nếu chính sách kinh tế không thay đổi trong 5 năm tới.

Người tiêu dùng cũng ngày càng trở nên bi quan - theo nhận định của ông Leo Barincou, một nhà kinh tế tại công ty nghiên cứu kinh tế Oxford Economics. "Cả thu nhập hộ gia đình và niềm tin đều đang chịu ảnh hưởng từ sự suy giảm thị trường lao động, một hệ quả của sự bất định gia tăng sau cuộc bầu cử sớm năm 2024 và chính sách tài khóa ít hỗ trợ hơn đối với tăng trưởng kinh tế”, ông nói.

VÒNG XOÁY TỰ TĂNG CƯỜNG

Và thế bế tắc chính trị này đồng nghĩa sự suy yếu của nền kinh tế đã trở thành một vòng xoáy tự tăng cường. Khi sự không chắc chắn về chính sách đè nặng lên tăng trưởng, Chính phủ càng khó chứng minh tiến bộ kinh tế và giành được sự ủng hộ rộng rãi cho chương trình chính sách của họ, từ đó làm tăng sự không chắc chắn và giảm niềm tin.

"Đây là một vòng luẩn quẩn. Chính sự không chắc chắn về chính trị đang đè nặng lên nền kinh tế, khiến cho các đảng phái chính thống càng khó lập luận 'hãy bầu cho chúng tôi'”, ông Schmieding nói.

Vị thế tài khóa của Pháp làm cho vấn đề trở nên khó tìm được lối thoát hơn, khi nước này có một trong những mức thâm hụt ngân sách lớn nhất trong khu vực đồng euro. Theo Insee, nợ công so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Pháp đã tăng 1,5 điểm phần trăm lên 119% trong quý 2, gần bằng mức cao trong đại dịch và gần gấp đôi mục tiêu 60% của Liên minh châu Âu (EU).

Chi phí vay cao hơn do tình trạng bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu trong năm nay đã đưa vấn đề chi tiêu công của Pháp vào tâm điểm chú ý - theo nhà kinh tế Charlotte de Montpellier của ngân hàng ING. Áp lực đối với Pháp có thể càng lớn hơn khi nước này tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, sự kiện có thể mở ra một lối thoát khỏi thế bế tắc chính trị hiện tại hoặc cũng có thể kéo dài sự bế tắc này.

"Sự phân mảnh chính trị có thể kéo dài sau cuộc bầu cử năm 2027, có nghĩa là chính phủ tiếp theo của Pháp sẽ tiếp tục trì hoãn việc giải quyết vấn đề nợ công và thâm hụt ngân sách lớn. Điều này sẽ giúp kinh tế Pháp tránh được một lực cản trong ngắn hạn từ việc thắt chặt tài khóa, nhưng đồng thời cũng sẽ kéo dài sự bất định hiện tại", ông Barincou nhận xét.

Hiện tại, có một số dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Pháp có thể đang khởi sắc ở mức độ nhất định. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tổng hợp đã tăng lên ngưỡng phản ánh sự tăng trưởng, lần đầu tiên trong năm nay, vào tháng 9 vừa qua.

Lĩnh vực công nghiệp đã cho thấy một số khả năng phục hồi, trong khi sự phụ thuộc tương đối thấp của Pháp vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu đã bảo vệ nước này khỏi một số cú sốc giá năng lượng so với các nền kinh tế châu Âu khác. Ngành công nghệ của Pháp cũng giữ được những điểm mạnh, bao gồm việc sở hữu một trong những nhà phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu châu Âu là công ty Mistral AI.

"Sự cải thiện niềm tin kinh doanh trong tháng 7 và tháng 8, cùng hoạt động tiêu dùng vững chắc trong tháng 7, cho thấy tăng trưởng sẽ tích cực trong quý 3", ông de Montpellier nói.